Nog steeds zijn er te weinig openbare toiletten in Amsterdam

Ook al telt de Amsterdamse Rekenkamer er veel meer dan de gemeente, nog steeds zijn er te weinig openbare toiletten in de stad. Een wc-gelegenheid zou in drukke voetgangersgebieden binnen 500 meter te vinden moeten zijn, maar dat is in meer dan de helft van de gevallen niet zo.

De plaskrul is niet echt geschikt voor vrouwen.Beeld ANP

Er zijn 112 openbare toiletten, waarvan er 56 ook voor vrouwen geschikt zijn. Vijftig zijn er geschikt voor mensen met een beperking. Dat constateert de Rekenkamer Metropool Amsterdam in een woensdag gepubliceerd onderzoek, dat in opdracht van de gemeenteraad is uitgevoerd. 

Meer dan de helft van de drukke voetgangersgebieden voldoet niet aan de norm van een rolstoeltoegankelijk openbaar toilet binnen 500 meter. Dat geldt onder andere voor de Zeedijk, de Jordaan, de Haarlemmerbuurt, rond het Vondelpark en ten noorden van de Albert Cuypmarkt. Ook in uitgaansgebieden is het droevig gesteld: slechts twaalf toiletten zijn dag en nacht geopend. 

Bovendien zijn de wc’s, als ze er al zijn, erg slecht vindbaar. Dat de gemeente ze onlangs op bestaande bewegwijzeringsborden heeft geplaatst, heeft niet veel geholpen, en is ook niet overal gebeurd. ‘Je moet ze dus weten te liggen of anders gebruikmaken van een app,’ schrijft de Rekenkamer. ‘De vindbaarheid is overigens al erg lang slecht. Al in documenten uit 1998 wordt erover geklaagd en het voornemen uitgesproken om er iets aan te doen.’

Definitie

Opvallend is dat Amsterdam volgens de Rekenkamer meer openbare toiletten heeft dan de gemeente zelf stelt. De stad rekent alleen de twaalf toiletten mee die in eigen beheer zijn: vijf toiletgebouwen en zeven toiletten in stadsloketten. Dan voldoet slechts 15 procent van de drukke voetgangersgebieden aan de norm. 

Maar de Rekenkamer hanteert een bredere benadering van openbare toiletten: elk toilet dat gebruikt kan worden zonder beletsel of zonder erom te vragen is openbaar. Dan is in 41 procent van de drukke voetgangersgebieden binnen 500 meter een rolstoeltoegankelijk openbaar toilet bereikbaar. ‘De gemeente is verder in het bereiken van de 500 meter norm dan ze zelf denkt’, aldus het adviescollege.

Oorzaak

De belangrijkste oorzaak van het gebrek aan plasvoorzieningen zijn de kosten van een openbaar toilet. Om aan de norm die de gemeenteraad hanteert te voldoen zouden nog 25 tot 30 openbare toiletten nodig zijn, vooral in stadsparken en groengebieden. Het college raamt de investeringskosten daarvan op ongeveer vier miljoen euro en de jaarlijkse structurele beheerkosten op ongeveer 300.000 euro. 

Volgens de Rekenkamer kan Amsterdam veel meer doen om de publieke functie van bestaande toiletten te verbeteren. De stad zou bijvoorbeeld wc’s bij instanties die ‘relatief stabiel’ zijn, zoals op stations of in winkelcentra, kunnen meetellen als openbaar. Ook in de vindbaarheid, onder andere via de app Hoge Nood, is een hoop te verbeteren.

Boete voor wildplassen

In 2017 was er veel ophef nadat Geerte Piening een boete voor wildplassen aanvocht. “In Amsterdam zijn 35 openbare toiletten voor mannen en twee voor vrouwen. Dat kan toch niet?” zei ze destijds. Piening verloor de rechtszaak en moest haar boete van 140 euro betalen. Bovendien konden vrouwen met hoge nood volgens de rechter ook in een urinoir terecht. Dat was tegen het zere been van veel vrouwen; de uitspraak leidde tot verschillende acties voor meer openbare vrouwentoiletten. 

Daar heeft de gemeente naar geluisterd. Die nam in 2018 het initiatiefvoorstel Baas over eigen blaas aan, waarin de norm van 500 meter staat. Ook besloot de gemeente eerder dit jaar 39 donkergroene plaskrullen weg te halen. Die zijn nog niet allemaal weg. Op drie plekken in de binnenstad komen toiletten die toegankelijk zijn voor mindervaliden.

Ivens: ‘stappen gezet’

Wethouder Openbare Ruimte Ivens laat in een reactie weten dat ‘het college zich op hoofdlijnen herkent in de conclusies die de Rekenkamer trekt’.

Volgens Ivens heeft Amsterdam het afgelopen jaar stappen gezet. Zo zijn de toiletten van zes politiebureaus opengesteld op verzoek van de gemeente, net als 26 toiletten in openbare bibliotheken. Er wordt onderzocht welke toiletten in gebouwen van de gemeente nog meer opengesteld kunnen worden.

“Omdat 100 procent dekking op korte termijn niet realistisch is, vindt het college het waardevol om kritischer te kijken wat er minimaal nodig is en welke stappen we daar nu verder in kunnen zetten binnen de huidige budgetten.” Voor de tien grootste, intensief gebruikte stadsparken zonder vast openbaar toilet gaat het college een omgevingsanalyse uitvoeren om te bekijken welke verbeteringen mogelijk zijn. Die zal begin 2021 klaar zijn.

Ook onderzoekt de raad welke mogelijkheden er zijn om tijdelijke toiletten te plaatsen in parken. “De aan de raad toegezegde communicatiecampagne gericht op de horecaondernemers voor het openstellen van toiletten is in de tijd naar achteren geschoven in verband met de coronacrisis en bijbehorende beperkingen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden