PlusExclusief

Nog steeds omgeven door mysteries, maar het smeedwerk is wél terug op de Planciusschool

Het gietijzeren smeedwerk dat boven de ingang van de voormalige Planciusschool in het centrum hing en ruim tachtig jaar zoek was, is terug waar het hoort. Een verzamelaar tikte het voor paar tientjes op de kop op Marktplaats en kwam er via Twitter achter dat het bij het monument hoorde.

Jesper Roele
Hans Poot (gemeentelijk vastgoed) en Wouter Onrust (verzamelaar en schenker) onthullen het smeedwerk. Beeld Jennifer Gijrath
Hans Poot (gemeentelijk vastgoed) en Wouter Onrust (verzamelaar en schenker) onthullen het smeedwerk.Beeld Jennifer Gijrath

‘Van welke (gesloopte) brug of hek is deze ‘anno’ afkomstig?,’ twitterde de 61-jarige Wouter Onrust uit Leeuwarden vorig jaar oktober inclusief foto’s van het object. De verzamelaar had het vermoeden dat het bij een brug of hek in Friesland hoorde, maar werd niet wijzer.

En dus plaatste hij foto’s op sociale media, waar een andere twitteraar hem erop wees dat het weleens bij de voormalige Planciusschool in de Haarlemmerbuurt kon horen.

In jaren veertig nog op school

Onrust nam daarop contact op met de gemeente Amsterdam. Op foto's uit het archief van het gemeentelijk monument uit 1916 was inderdaad te zien dat het stuk smeedijzer inclusief vleugels en met het woord ‘anno’ in de jaren veertig nog op het gebouw zat. Op foto’s van later ontbreekt het stuk.

Nadat Onrust bevestiging had gekregen van de gemeente dat het om het smeedwerk van de voormalige Planciusschool ging, bracht hij het naar Amsterdam. Afgesproken werd dat Onrust het stuk zou onthullen als het weer mooi gemaakt was door de afdeling gemeentelijk vastgoed en een smid de juiste bouten had gevonden om het aan het pand, waar nu kunstenaars en een kinderdagverblijf zijn gevestigd, te bevestigen.

Een foto van de voormalige Planciusschool uit 1975. Hier ontbreekt het smeedwerk. Beeld Gemeentelijk archief
Een foto van de voormalige Planciusschool uit 1975. Hier ontbreekt het smeedwerk.Beeld Gemeentelijk archief

En dus staat de nuchtere Fries een half jaar later opeens in de Haarlemmerbuurt om samen met directeur Hans Poot van gemeentelijk vastgoed de officiële onthulling te verrichten. Maar eerst moet Onrust nog een keer vertellen hoe hij er nou aan gekomen is. “Via Marktplaats,” legt hij uit. “Ik heb er 45 euro voor betaald, wat niet veel is. De echte waarde is al gauw een paar honderd euro. Maar toen ik wist dat het bij dit gebouw hoorde, heb ik het aan de gemeente Amsterdam geschonken.”

Mysterie

De verzamelaar van wie Onrust het stuk heeft gekocht, heeft tegen hem gezegd dat hij het vlak daarvoor op een rommelmarkt in Friesland gekocht had. Maar wat er in al die jaren daarvoor met het smeedwerk is gebeurd, blijft een mysterie.

Karel van der Hart van de afdeling gemeentelijk vastgoed heeft ‘een blauw vermoeden dat het in de oorlog gestolen is’. “De dieven dachten waarschijnlijk dat het veel waarde had,” legt hij uit. “Maar tijdens het stelen zullen ze betrapt zijn en daarop gevlucht zijn, anders hadden ze alle drie de smeedwerken wel meegenomen.”

Foto van de voormalige Planciusschool uit 1941. Hierop is het stuk smeedwerk nog duidelijk te zien. Beeld Gemeentelijk archief
Foto van de voormalige Planciusschool uit 1941. Hierop is het stuk smeedwerk nog duidelijk te zien.Beeld Gemeentelijk archief

In alle jaren dat Van der Hart nu voor de gemeente werkt - en dat zijn er best wat, zegt hij - heeft hij nog nooit meegemaakt dat een object zo veel jaren later nog terugkomt. “Wouter gaat hier vandaag dus geschiedenis schrijven,” zegt hij vlak voordat Onrust samen met Poot het doek van het smeedwerk trekt.

Eerst wordt Onrust nog uitgebreid bedankt door Poot. “Het is heel bijzonder,” zegt hij. “Het is jaren zoek geweest en dan wordt het zo achterhaald via Marktplaats. We hebben geen flauw idee hoe het gegaan is. We zijn je dus erg dankbaar, ook namens het college.” Als dank krijgt Onrust een boek over de geschiedenis van Amsterdam.

Als het eenmaal zo ver is en Onrust en Poot het doek van het smeedwerk hebben getrokken, klinkt er een klein applaus. Na al die jaren is de ingang van de voormalige Planciusschool op de Nieuwe Teertuinen weer compleet. Bang dat het binnenkort weer weg is, is Onrust niet. “Kijk maar, het zit nu stevig vast, hoor.”

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister naar onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden