Amsterdam Bewaar

Niet alle Amsterdamse scholen vieren nog kerst

De lichtjes, boom en liedjes blijven, maar niet alle scholen noemen dit een kerstdiner
De lichtjes, boom en liedjes blijven, maar niet alle scholen noemen dit een kerstdiner © Klaas Fopma

Een kerstdiner op school? Niet overal is dat vanzelfsprekend. Scholen vieren winterdiners, eindejaarsmaaltijden en lichtjesfeesten om alle culturen tegemoet te komen. Maar niet iedereen is er blij mee.

Sommige scholen in de stad hebben wel acht kerstbomen in de gang. Er zijn klassen die naar de kerk gaan met kerst. En kerstspelen zijn op veel plekken gewoon gebruik.

Maar niet overal is kerst op school nog vanzelfsprekend. Op islamitische of joodse scholen sowieso niet - daar heet de kerstvakantie ook wintervakantie. Maar zelfs op scholen waar een kerstdiner deel van de traditie was, is de naam veranderd. Dat gebeurde bijvoorbeeld op de 7e Montessorischool in West, waar voor het eerst dit jaar een winterdiner werd gehouden.

Onschuldig
Aanvankelijk leek de aanpassing onschuldig, maar een groep ouders was er ongelukkig mee. Boos, bezorgd en kwaad waren ze. Eén ouder was zo ziedend dat hij de brief van de directeur over het onderwerp naar weblog Geenstijl stuurde. 'Dit land begint langzaam gek te worden,' voegde de ouder als opmerking toe. Op de roze site kon de ouder op veel bijval rekenen.

Voor directeur Eva Meilof van de 7e Montessorischool was het lekken aan Geenstijl 'verschrikkelijk'. "Ik had wel verwacht dat niet iedereen meteen tevreden zou zijn, elke schoolbeslissing kan tot een discussie leiden, maar dat dit op Geenstijl is beland heeft me erg verbaasd en ben ik niet gewend."

Ik denk vooral: scholen schaffen het feest toch niet af?

Guuske Ledoux

Dat deze ouder luid aan de bel trok, geeft aan dat een kerstdiner een winterdiner noemen bijna dezelfde woede kan opleveren als het veranderen van Zwarte Piet in een roetveegpiet.

Guuske Ledoux, directeur van het Kohnstamm Instituut voor onderzoek naar onderwijs en opvoeding, ziet duidelijke parallellen. "Er zijn scholen die proberen iedereen gelukkig te maken, dat lukt natuurlijk nooit. Er zijn altijd ouders die willen dat alles bij het oude blijft. Ik denk vooral: scholen schaffen het feest toch niet af?"

Wel kerstliedjes
Volgens Meilof is het een kwestie die al een aantal jaren in ontwikkeling is. Eerst waren er een paar klassen die een winterdiner in plaats van een kerstdiner vierden, dit jaar is de hele school om. Daarbij wordt kerst absoluut niet in de ban gedaan, benadrukt ze.

"We hebben een kerstboom, we zingen kerstliedjes. Het gaat erom dat we een openbare school zijn en geen enkele religieuze feestdag vieren. Ook geen Suikerfeest of Pasen." Dat vieren, daar zit het hem in, zegt Meilof.

"Een kerstboom en cadeautjes zijn prima, maar een diner is een viering. We willen het gevoel van samenzijn behouden, maar zonder het religieuze."

Iedereen insluiten
De school is heel gemengd. Met kinderen uit meer dan 25 verschillende culturen, en vele religies, van joodse kinderen tot Jehova's getuigen en moslims. Niemand heeft over kerst geklaagd, zegt Meilof. Wel weet ze dat er ouders zijn die een drempel moeten nemen om bij een kerstviering aanwezig te zijn. "We wilden gewoon een diner waarbij we iedereen insluiten."

We willen het gevoel van samenzijn behouden, maar zonder het religieuze

Eva Meilof

De 7e Montessorischool is niet de enige school die geen kerstdiner meer viert. Ook de openbare Derde Daltonschool in De Pijp heeft jaren geleden het woord kerst van de decemberviering gehaald. Daar heet het gemeenschappelijke diner 'Eindejaarsmaaltijd'.

"Nieuwe ouders zijn er wel verbaasd over, maar verder horen we er nooit iemand over," laat een medewerker van de school desgevraagd weten. Op basisschool MKC de Amstel heet het kerstdiner Winterfeest. En op de internationale school AICS wordt een 'Winter Light Celebration' gehouden.

Niet meer naar de kerk
Maar tornen aan tradities ligt gevoelig. Op de katholieke basisschool de Boomgaard in Bos en Lommer werd kerst altijd in de nabijgelegen kerk gevierd. Voor het eerst dit jaar is de kerstviering naar theater Podium Mozaïek verplaatst.

Directeur Danielle Maas wil er niets over zeggen, maar ook bij haar op school roerden ouders zich. Een ouder die anoniem wil blijven, vindt de maatregel belachelijk. "Er wordt naar een heel kleine groep ouders geluisterd, die blijkbaar moeite heeft met een viering in een kerk. Stop je kind dan niet op een rooms-katholieke basisschool."

Tijdens het winterdiner op de 7e Montessorischool afgelopen woensdag waren de gemoederen alweer bedaard. Er was eten, er waren cadeautjes en kinderen speelden toneelstukjes over rendieren en kerstmannen. Meilof: "Het was ontzettend gezellig." En de kerstvakantie? Die blijft zo heten. Al duurt die langer dan kerst.

Kerstdiscussie

Een kerststol heet tegenwoordig vaak een feeststol, hoe erg vinden we dat? Heel erg, volgens de Telegraaf en WNL. Maar bij Albert Heijn is de naamsverandering vooral ingezet vanuit kruideniersoogpunt: aan een feeststol kun je langer dan rond de kerstdagen geld verdienen.

The war on christmas woedt als opvolger van de Zwarte Pietdiscussie ook buiten Nederland. In België ontstond een rel toen een kerststal uit het gemeentehuis werd gehaald na klachten van inwoners. 

En de aanstaande Amerikaanse president Donald Trump riep dat hij Amerika weer 'merry christmas' zou laten zeggen, terwijl zijn voorganger Obama het land het algemenere 'happy holidays' wenst.

Ook de NPO moest het op de sociale media ontgelden toen een decemberspotje niet het woord kerst zou bevatten. De publieke omroep zou een knieval maken voor minderheden die geen kerst vieren. Achteraf bleek het een misverstand: er waren twee spotjes in omloop. Eén mét het woord kerst, en één met de boodschap 'December vier je samen'.