Plus Interview

Negen jaar De Nieuwe Boekhandel: jubileum met donkere wolken

Monique Burger blijft hopen op een goede toekomst voor haar partner en voor De Nieuwe Boekhandel. Beeld Harmen De Jong

De Nieuwe Boekhandel op de Bos en Lommerweg viert zaterdag een jubileum ondanks twee donkere wolken. Een nieuwe eigenaar trok zich op het laatste moment terug, de partner van oprichter Monique Burger is ernstig ziek.

Ze houdt een aanstekelijk pleidooi voor ’t Hooge Nest van Roxane van Iperen, deze warme middag in de aanloop naar de viering van het negenjarig bestaan van De Nieuwe Boekhandel. ­Persoonlijk advies voor haar klanten, dat is Moni­que Burger (56) ten voeten uit. Belezen, bevlo­gen en altijd met die gulle lach. Met haar winkel aan de Bos en Lommerweg en haar inzet voor ‘BoLo’ heeft ze van harte bijgedragen aan de nieuwe impuls van de wijk.

Maar achter die lach gaat het verdriet van een nieuwe werkelijkheid schuil. Het overheersende gevoel vandaag is: “Ik moet hier niet zijn, ik wil hier niet zijn. De winkel is lang mijn liefste ding geweest. Maar ik heb nu een ‘liefster’ ding.”

Het plan was: de winkel verkopen, voor rust om na te denken over de toekomst. “Met een open blik kijken wat er op mijn pad zou komen. En anders kijken wat voor paadje ik zelf zou willen aanleggen. Ik ben echt voor alles in.”

Ze was drie jaar eerder al vanuit haar woning boven de winkel verhuisd naar het dorpje Andijk aan het IJsselmeer, haar geboortegrond die ze na het vwo was ontvlucht. “Ik zag ineens de schoonheid ervan. Het zal iets met leeftijd te maken hebben. Mijn ouders wonen er nog, en mijn zus woont vlakbij. Ik wilde meer tijd maken voor vrienden en familie en genieten van de rust, van de schoonheid van het IJsselmeer.”

Haar vriend Chris van de Velde (64), vormgever en tot voor kort beheerder bij de Westergas­fabriek, dacht na haar vertrek: daar zou ik ook wel willen werken. Ze wonen niet samen, maar hij volgde haar naar Andijk, waar hij een atelier inrichtte in een leegstaande school en introk in een huisje op vakantiepark Het Grootslag. Aangrenzend een verwaarloosde camping die hij met twee partners nieuw leven wilde inblazen.

Die camping werd op 1 juli feestelijk geopend. En de winkel wérd verkocht; op 2 juli schreef Burger op Facebook: ‘Lieve mensen, pas op, ­deze komt van links.’ Met een vrolijke foto van de boekhandelaars uit IJburg die het stokje vanaf september over zouden nemen, zij in knalgeel BoLo-shirt tussen hen in. “Ik was in kleine kring gaan kijken of er geïnteresseerden waren. Mijn ziel en zaligheid zit in die winkel, ik wilde die overdragen aan iemand in wie ik vertrouwen had.”

Pijn in de buik

Tot die tijd waren ze onwetend geweest van wat zich in het lichaam van Chris voltrok. Vanaf het vroege voorjaar was hij bezig geweest met de camping, de pijn bovenin zijn buik negerend. Maar toen hij eenmaal naar de huisarts ging, stuurde die hem meteen door voor een echo.

Burger: “De avond ervoor zaten we naast elkaar. Ik vroeg hem: wat denk je zelf? Denk je dat het kanker zou kunnen zijn? Het was de eerste keer dat dat woord überhaupt in mijn hoofd kwam. Ja, zei hij, dat dacht hij. Ik zei: laten we nu doen alsof het woord niet gevallen is en naar buiten gaan. We keken naar de zonsondergang boven het meer en genoten samen van onze laatste avond waarop we nog niets zeker wisten. Dat was goed. Want daarna verschoof alles.”

Drie uur voor de Facebookfoto van 2 juli hoorden ze dat het mis was met Chris. “Maar ik ben wel naar de winkel gegaan. Want ik was superblij met de verkoop. En ik dacht: dit komt ongelooflijk goed uit. Die periode waarin ik naar de hemel had willen staren, kon ik nu gebruiken om er voor Chris te zijn.”

Met Chris’ dochter begeleidde ze hem naar het ziekenhuis voor de onderzoeken en behandelingen. De diagnose werd steeds helderder. “Kleincellige uitgezaaide longkanker, stadium vier. Ik vroeg aan de arts: wat houdt dat in? Stadium vijf, zei hij, bestaat niet. De behandeling, vier zware chemokuren, is levensverlengend. Twintig procent van deze patiënten is na een jaar nog in leven, een paar procent haalt vijf jaar. Niet behandelen is hooguit drie maanden.”

De dag van die finale uitslag, zegt Burger, moet je uit haar leven schrappen. Want diezelfde woensdag, 17 juli, kwam ook een mail van de kopers: ze trokken zich, om persoonlijke redenen, alsnog terug. “Ze hadden het huurcontract al overgenomen, gesprekken gevoerd met de medewerkers, bestellingen gedaan. Alleen het definitieve koopcontract was nog niet getekend.”

Op het nulpunt

Dat was, zegt ze zoekend naar een netjes woord, ‘wel even pittig’. “Met het nieuws over Chris was mijn energie op het nulpunt. En dan moest ik nu ineens doorwerken terwijl ik er voor Chris moet zijn. Een onmogelijke opgave, een emotionele toestand.”

Ze besloot ook dit nieuws via Facebook bekend te maken. “Je wil niet je privéleven zo ­delen op sociale media. Maar dat de verkoop niet doorging, moest naar buiten worden gebracht. En dat nieuws was nu zo onlosmakelijk verbonden met het nieuws van mijn zieke partner dat ik het niet als losstaand feit kon melden. Het is de combinatie van factoren die het zo heftig maakt.”

Haar post leidde tot een golf van reacties; van mensen die spontaan aanboden in te springen in de winkel tot de uitgever die een benefiet wilde organiseren met zijn schrijvers. “Ik was beschroomd om het te doen, maar ik ben blij dat ik het gedeeld heb. Het maakt iets los bij mensen, en het maakt het ook bespreekbaar. En ik ben dankbaar, we kunnen alle hulp gebruiken. Een van de mensen van de afgeketste verkoop staat nu een dag per week toch in de winkel, dat vind ik zo heldhaftig. En er hebben zich nieuwe kandidaten aangediend, de gesprekken zijn verkennend en er mogen zich zeker nog andere melden; maar dat hele traject kost veel tijd.”

Ze is van het halfvolle glas. “Ik denk dat ik ben gezegend met een flinke portie doorzettingsvermogen, veerkracht en positiviteit. Werk kan ook lekker zijn, een afleiding. En het werk in de winkel blijf ik leuk vinden, dat is het punt niet. Mensen enthousiasmeren en met een mooi boek de winkel laten uitgaan. We laten het feest ook doorgaan, we willen de klanten bedanken dat ze ons al negen jaar snappen. Dat ze begrijpen dat als ze een mooie winkel in de buurt willen, er ook af en toe een boek moeten kopen.”

Derde chemo

De boekenkasten en meubels in de winkel zijn gebouwd door Chris. “Hij is vanaf het begin mijn drijvende kracht geweest. Afgelopen week had hij een goede week en genoten we van vrienden en familie die naar de camping kwamen om Chris te zien. De derde kuur is nu begonnen, we hebben net gehoord dat de chemo aanslaat. Kanker is en blijft grillig, maar Chris is optimistisch en fysiek sterk.”

Klonk ze in de winkel enthousiast over ’t Hooge Nest, zegt Burger, dan moet je haar horen over Het zoutpad, waarin de Welshe Raynor Winn met haar ernstig zieke echtgenoot Moth besluit het pad langs de Engelse kust te lopen. “Ik kan nu geen ‘gewone’ boeken lezen, ik moet boeken waarin ook zware dingen gebeuren, ik vind heel veel al snel triviaal. Dit boek montert me op en maakt me sterk. Hoe zij en haar man zo dicht bij elkaar komen. En dat het goed komt: hij is er nog. Want je hoopt natuurlijk. Zonder hoop ben je verloren. Ik weet dat de kans heel klein is. Maar we doen het dag voor dag. De toekomst die we voor ons zagen, is flink verkort. Ik had zo gehoopt nog meer dan twintig jaar met Chris gelukkig te kunnen zijn. Maar morgen is ook een toekomst, overmorgen is ook een toekomst.”

Literair benefiet

Op zondag 15 september runt Lebow­ski Publishers in samenwerking met Monique Burger voor één dag De Nieuwe Boekhandel: meer dan tien auteurs (onder wie Thomas Acda, Roxane van Iperen, Robert Vuijsje, Erik Jan Harmens en James Worthy) zullen van 12.00 tot 17.00 uur achter de kassa staan, optreden, signeren en een persoonlijk item aanbieden voor een benefietveiling. Die begint om 16.00 uur onder leiding van veilingmeester en mede-initiatiefnemer Johan Fretz. Met de opbrengst hoopt Lebowski Chris en Monique een weekend Parijs aan te kunnen bieden. Te veilen items zijn onder meer: twee kaarten voor de oudejaarsconference van Claudia de Breij, bibliofiele edities van Arnon Grunberg en een speciaal item van Barry Hay.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden