Nieuws

NCTV steunde omstreden radicaliseringsbeleid Amsterdam

Een uitgelekt stuk van landelijke experts terrorismebestrijding zet vraagtekens bij de omgang met radicalisering door de gemeente Amsterdam.

De NCTV is kritisch op het Amsterdamse radicaliseringsbeleid. Beeld Getty Images
De NCTV is kritisch op het Amsterdamse radicaliseringsbeleid.Beeld Getty Images

Deed Amsterdam er verstandig aan het radicaliseringsbeleid vanaf 2018 over een andere boeg te gooien? Die vraag ligt weer op tafel door het uitlekken van een nota waarin de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) de oorspronkelijke koers steunt.

De zaak is te herleiden tot het strafontslag van radicaliseringsambtenaar Saadia Ait-Taleb in 2017 wegens vermeende fraude, een kwestie die zou uitgroeien tot een hoofdpijndossier voor opeenvolgende burgemeesters. De rechtbank sprak haar vorig jaar vrij en inmiddels heeft ze een schikking getroffen met de gemeente over schadevergoeding.

Ait Talebs val leidde tot een leegloop op de afdeling gemeentelijke afdeling radicalisering. Op basis van twee kritische rapporten werd begin 2018 geconcludeerd dat het beleid te wensen over had gelaten.

Een van die twee was een ‘quickscan’ onder leiding van terrorismedeskundige en hoogleraar Beatrice de Graaf. Daarin staat dat de gemeente worstelde met raakvlakken tussen radicalisering en religie. Ook was er kritiek op een pijler van de Amsterdamse aanpak: de inzet van zogenoemde sleutelfiguren, burgers met goede contacten in vooral de moslimgemeenschappen. Het onderhouden van dit netwerk en het onderling verdelen van projecten leek ‘een doel op zichzelf’, aldus de quick scan. Daarmee was het lot van de sleutelfiguren bezegeld. Het netwerk stierf een stille dood.

‘Religieuze kramp’

Argos Radio heeft de hand gelegd op een nota van 1 maart 2018, waarin de Directie Risico’s en Dreigingen van de NCTV forse kritiek heeft op de quickscan van De Graaf en weerspreekt dat Amsterdam in een ‘religieuze kramp’ verkeerde. ‘Amsterdamse ambtenaren en de NCTV hadden goed contact over de ontwikkeling van het salafisme [een fundamentalistische stroming in de islam – red.] in Amsterdam’.

De nota − inmiddels ook in bezit van Het Parool − suggereert dat voor zover er problemen waren, die te maken hadden met burgemeester Van der Laan, die ‘religie in het algemeen en het salafisme in het bijzonder een moeilijk onderwerp vond’.

Bovendien bevatte de quickscan ‘suggestieve vragen’ over gebrekkige controle op het verdelen van projecten. En de constatering dat het sleutelfigurennetwerk onderdeel was van de ‘zwaardmacht’ van de overheid, waarmee wordt gedoeld op het geweldsmonopolie, wordt ronduit weersproken. De sleutelfiguren waren juist een ‘zachtere’ manier om mensen aan de overheid te binden, aldus de NCTV.

De nota weerspreekt ook dat in Amsterdam een ‘cultuur van zelfredzaamheid’ heerste, waarbij werd gewerkt met een clubje externe adviseurs die soms onbekend waren met het Nederlandse onderzoekslandschap. Ze waren volgens de NCTV ‘zeker geen onbekenden in het veld’. Sterker nog, de belangrijkste adviseurs, zoals de Ierse terrorismedeskundige David Kenning, werden ook door de NCTV ingezet.

Ogen in de buurt

In de uitzending van Argos Radio van zaterdag toont Peter Scholten zich verbaasd dat hij nooit bevraagd is door de opstellers van de quickscan, terwijl hij met zijn Amsterdamse firma Scholten & Partners het sleutelfigurennetwerk had opgezet. “De gemeente heeft nu niet meer de voelhorens en de ogen in de buurt,” zegt hij over het opheffen van het netwerk. Soortgelijke zorgen uitten raadsleden en andere betrokkenen eind vorig jaar ook in Het Parool.

De Graaf wil tegenover Argos niet reageren. Burgemeester Halsema stelt de nota niet te kennen, maar zich bewust te zijn geweest van het commentaar van de NCTV op de quickscan. Daarom is deze ‘niet actief gebruikt’ bij de verdere herziening van de radicaliseringsaanpak in 2019.

De Argos-uitzending is zaterdag om 14 uur op NPO Radio 1 te beluisteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden