Plus Reportage

Na jaren strijd maakt bomenkap plek voor bouw Namenmonument

Beeld Lin Woldendorp

De 24 bomen op het Weesperplantsoen zijn dinsdagochtend gekapt voor de bouw van het Namenmonument voor de 102.000 uit Nederland gedeporteerde Joden, Roma en Sinti. Jacques Grishaver van het Auschwitz Comité: ‘Dít is het moment. Daar wilde ik bij zijn.’

Pas dinsdagmorgen, toen de eerste boom was geveld, viel een last van zijn schouders, zegt Jacques Grishaver (77) die al dertien jaar voor het monument strijdt. Hij volgt het kappen op de voet. “Natuurlijk is het emotioneel. Ik doe dit voor de 102.000 mensen zodat ze niet vergeten worden. Zij hebben recht op een graf. Elke steen is een grafsteen.”

Hij heeft vannacht niet geslapen, vertelt zijn vrouw Loes. “Ik hoorde hem de tv aanzetten. Hij kon niet in slaap vallen.”

Grishaver: “Er speelden allerlei dingen door mijn hoofd. Eindelijk is het nu zo ver, dacht ik de hele tijd. Maar ik was ook nog even bang dat de kap niet door zou gaan omdat de tegenstanders misschien alsnog naar de voorzieningenrechter zouden stappen. Ze hadden tot 8 uur vanochtend de tijd.”

De 24 bomen in het plantsoen langs de Weesperstraat, die nu wijken voor het Namenmonument van de Amerikaanse architect Daniel Libeskind, worden in rap tempo gekapt. Een speciale grijpmachine pakt de boom vast voordat deze op de grond valt. Grishaver volgt elke gekapte boom met zijn ogen. “Gelukkig gaat het heel snel. De laatste maanden was het alleen maar strijd, strijd, strijd. Het werd steeds heftiger,” zegt hij.

Vertraging

Het Namenmonument moet medio 2021 klaar zijn. Ook Grishavers familie staat straks op de muren. “Mijn oma en opa, mijn tantes. Ik heb ze niet allemaal willen tellen,” zegt Grishaver, geboren in 1942 en in de oorlog ondergedoken in de ‘Schillenboerenstraat’ oftewel de Linnaeusdwarsstraat. “Mijn ouders zijn uit de Hollandsche Schouwburg gered door verzetsstrijder Jacques van der Kar.”

Tijdens de bomenkap komen verschillende buurtbewoners even kijken. Johan Morgenstern trekt een boos gezicht. “Ik begrijp er niks van. Het staat toch mooi, al die bomen.” Als hij hoort dat het om een monument voor de 102.000 gedeporteerden gaat, blijkt de pijn mee te vallen. “Ik hoorde net dat er gelukkig bomen voor terugkomen,” zegt hij.

Ook projectmanager Paul Rohlfs komt nog even kijken naar de bomenkap: “Het is jammer dat het project zoveel vertraging heeft opgelopen door alle rechtszaken. Vooral jammer voor de directe nabestaanden die intussen zijn overleden. Het monument had er al lang kunnen staan.”

Rond half 1 is de klus door een groenbedrijf uit Wieringerwerf geklaard. Grishaver pakt zijn telefoon om de laatste gekapte boom vast te leggen. “Nu zie je hoe groot de ruimte hier is. Het monument maakt straks duidelijk hoe groot het aantal vermoorde mensen is.”

Hij houdt het vandaag voor gezien. “Nu breekt een mooie, leuke tijd aan,” zegt hij terwijl hij op huis aangaat.

Bouwwerkzaamheden

Vanaf 1 oktober kan worden begonnen met de bouwwerkzaamheden en het bouwrijp maken van de grond. Het Monument van Joodse Erkentelijkheid zal elders worden geplaatst. Veel bedrijven en particulieren hebben al namen geadopteerd die op het monument komen. Eén bedrijf heeft de namen van de 178 Joden geadopteerd die in de 26 huizen op deze plek woonden.

Johan van Lierop, de architect die het project namens Libeskind gaat begeleiden, laat telefonisch weten dat hij blij is dat met de bouw van het monument kan worden begonnen. “Het is vandaag een mijlpaal. Het was erg spannend. Het groene licht was lang aan het knipperen. We zijn blij dat het een positieve richting is uitgegaan. Ik heb Daniel Libeskind vanochtend gebeld. Wat hij zei? ‘Congratulations’.”

Dat het zo lang heeft geduurd, is niet abnormaal, zegt Van Lierop. “Je moet een lange adem hebben en vertrouwen blijven houden bij dergelijke projecten. Het Joods Museum in Berlijn heeft ook wel zeven jaar geduurd voordat het erdoor was. Straks staat het Namenmonument op een serene, intieme plek, afgescheiden van de straat met een groene heg.”

Petra Catz, een van de tegenstanders, wil niet reageren. “We hebben verloren bij de rechter. De bouw kan nu beginnen. Het is wat het is.”

De 24 bomen werden gekapt op het Weesperplantsoen om plaats te maken voor het nationaal Namenmonument. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden