PlusAchtergrond

Na de pestepidemie in Gouden Eeuw herstelden de huizenprijzen zich snel

Na de epidemieën in de zeventiende eeuw daalden de huizenprijzen in Amsterdam gemiddeld 13 procent in zes maanden tijd. Daarna volgde snel herstel, blijkt uit historisch onderzoek. ‘Steden zijn heel weerbaar bij grote schokken.’

Beeld ANP

De gevolgen van de corona-uitbraak voor de huizenprijzen in de stad zijn nog niet duidelijk. Aan de ene kant liggen prijsdalingen voor de hand, nu de economie is stilgelegd. Aan de andere kant is de woningnood nog niet verdwenen. In deze tijden van onzekerheid kan het verleden ons enige lessen leren. Corona is namelijk niet de eerste epidemie die de stad treft. In de zestiende en zeventiende eeuw onderging Amsterdam in totaal tien uitbraken van de pest. Hierbij overleed ongeveer 10 procent van de bevolking.

Spoedig herstel

Marc Francke, hoogleraar vastgoedwaardering aan de UvA, en promovendus Matthijs Korevaar aan de Universiteit van Maastricht onderzochten de gevolgen van deze uitbraken voor de huizenprijzen in de stad. Ook bekeken ze de ontwikkeling in Parijs na de cholera-uitbraken in de negentiende eeuw. En wat blijkt? De huizenprijzen daalden snel na zo’n epidemie. In het zeventiende-eeuwse Amsterdam gingen de prijzen 13 procent omlaag in zes maanden tijd. Daarna volgde spoedig herstel. “Je ziet ook bij andere grote rampen dat steden heel weerbaar zijn bij grote schokken,” aldus Korevaar.

We leven nu in heel andere tijden, maar goed beschouwd zijn er veel overeenkomsten tussen het heden en de Gouden Eeuw. De economische hoogtijdagen die Amsterdam de afgelopen jaren doormaakten, werden niet voor niets door voormalig burgemeester Eberhard van der Laan bestempeld als de Derde Gouden Eeuw. De stad groeit snel, vooral door immigratie, net als in de Eerste Gouden Eeuw. De huizenmarkt is hierdoor op hol geslagen. “Ook in de periode van 1600 tot 1660 was sprake van een krappe huizenmarkt,” zegt Korevaar. Amsterdam trok in de Gouden Eeuw ook veel immigranten. De stad groeide, met onder meer de grachtengordel.

Geen klanten meer in herberg

Natuurlijk zijn er ook grote verschillen tussen beide tijdperken. Zo was er in de zeventiende eeuw geen lockdown, waarbij iedereen zoveel mogelijk binnen moest blijven. “Maar we kennen wel verhalen over reisbeperkingen tijdens de pestuitbraken en over herbergiers die klaagden dat klanten wegbleven,” zegt Korevaar. “De economische onzekerheid was groot, net als de emotionele ontreddering, waardoor mensen niet meer durfden te investeren en de prijzen daalden. Na enige tijd sloeg dit weer om.” 

Het verzamelen van de data voor dit onderzoek was een ware speurtocht en het verwerken daarvan was monnikenwerk. Het Stadsarchief beschikt over de koopaktes uit de zeventiende eeuw. Korevaar heeft die doorgenomen en de prijzen geregistreerd. Hij kon achtereenvolgende aankopen en verkopen van huizen volgen en daarmee de prijsontwikkeling ontwaren. De econoom had dit werk al gedaan voor zijn eerdere onderzoek naar het effect van beleggers op de Amsterdamse huizenprijzen door de jaren heen. Want, jawel, ook in de zeventiende eeuw waren al beleggers die huizen kochten om te verhuren.

Hoop

Na het uitbreken van de coronacrisis besloot Korevaar de data te gebruiken voor een onderzoek naar de huizenprijzen voor, tijdens en na epidemieën. Hij werkte hierbij samen met professor Francke. De waarneming dat in het verleden herstel vrij snel volgde op een epidemie, biedt hoop aan de vooravond van de recessie die nu op ons afkomt. “De trek naar de stad zal niet ineens ophouden door corona,” denkt Korevaar. Nog meer hoop: in de zeventiende eeuw doorstond Amsterdam diverse uitbraken van de pest, verloor een aanzienlijk deel van de bevolking en incasseerde prijsdalingen. De ontreddering was enorm. Maar toch is dit tijdperk de geschiedenis ingegaan als de Gouden Eeuw, een tijd van ongekende voorspoed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden