PlusNieuws

Na corona de volgende domper voor het toerisme: Amerikaan en Aziaat mijden Europa door oorlog Oekraïne

Toeristen deze week in Amsterdam Beeld Jakob van Vliet
Toeristen deze week in AmsterdamBeeld Jakob van Vliet

De oorlog in Oekraïne heeft grote gevolgen voor het Nederlandse toerisme. Amerikanen annuleren reizen naar Europa, Aziaten reizen nog helemaal niet en Nederlanders worden vanwege de prijsstijgingen voorzichtig. Net nu de reisbranche weer opkrabbelt.

Herman Stil

Het was een droomreis. De Amerikaanse verzekeringsman Romeo Raabe zou in juni vanuit Green Bay naar Chicago reizen om daar op een vliegtuig naar Amsterdam te stappen, de stad te verkennen en vervolgens bij de PTA op een cruiseschip te stappen richting de Noorse fjorden.

Maar hij heeft de reis afgeblazen. “Vanwege de oorlog,” reageert hij per e-mail. “Europa levert nu wapens aan Oekraïne en dat zou weleens tot vergelding kunnen leiden. Het is niet aantrekkelijk om nu op een schip te zitten op de Noordzee en Oostzee, zo dicht bij Rusland.”

Twee weken voordat het toeristenseizoen traditioneel met de opening van de Keukenhof van start gaat, gooit de oorlogszucht van de Russische president Vladimir Poetin roet in het eten.

“Amerikanen kijken toch anders naar de wereld,” zegt hotelier Remco Groenhuijzen, topman van het Amsterdamse Mövenpick Hotel en voorzitter van het luxehoteloverleg. “Dit wordt gezien als oorlog in Europa en daar reis je dan niet naar toe. Wij zullen dat als luxehotels snel merken: voor ons zijn Amerikanen de belangrijkste doelgroep.”

Donkere wolk

Annuleringen heeft hij nog niet gezien. “We hebben na corona best veel boekingen ontvangen. Maar we krijgen steeds meer vragen van gasten die nog op reis moeten, zeker uit de VS. Die willen van ons weten wat er aan de hand is en wat er nog zal gebeuren.” Een vraag waarop een simpele hotelier het antwoord schuldig blijft.

De oorlog is nog te jong voor conclusies. “Maar onrust en onzekerheid zijn nooit gezond voor reisbewegingen. We staan net aan de vooravond van het herstel. Dan baart dit wel zorgen. De zon schijnt, maar er hangt een donkere wolk voor. Dit maakt ons wel onzeker.”

Noord-Amerikanen en Aziaten zijn traditioneel supergevoelig voor geopolitieke gebeurtenissen die reisplannen – vermaak of zakelijk – kunnen beïnvloeden. Na de terreuraanslagen in Parijs in 2015 vlakte ook in Nederland de groei van de bezoekersstroom duidelijk af, vooral doordat bezoekers uit de VS en Azië het lieten afweten. Hetzelfde gebeurde een jaar later nadat op het Brusselse vliegveld Zaventem 32 terreurdoden vielen en een terrorist dood en verderf zaaide in Nice.

Herstel onder druk

Hoe groot de gevolgen zijn, durft het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) niet te zeggen. “We hebben nog geen concrete inzichten,” zegt een woordvoerder. “Maar het sentiment in de internationale markten is slechter. De oorlog zal net als de hoge inflatie effect hebben op het reisgedrag.”

In 2019 kwamen 1,5 miljoen Amerikanen en 1,4 miljoen bezoekers uit Azië naar Nederland. De 200.000 Russen die ons land toen bezochten, blijven vanwege sancties zeker weg. Het is onzeker wat bezoekers uit buurlanden en de rest van Europa doen, nu de reisprijzen vanwege de snel duurder wordende benzine en kerosine rap stijgen.

Daarmee komt het prille herstel in alle geledingen van de bezoekerseconomie – van hotels en reisbureaus tot horeca en winkels – in gevaar, verwacht vrijetijdsbranche-econoom Gerarda Westerhuis van ABN Amro. “De reissector zou zich dit jaar toch al niet helemaal herstellen, maar wel weer oprichten. Dat komt vanwege de oorlog in Oekraïne en de mede daardoor stijgende prijzen onder druk te staan.”

“Musea, hotels, attracties en reisorganisaties zullen dat zeker merken, vooral als ze afhankelijk zijn van de zakelijk toerist. Dat heeft dan ook weer gevolgen voor andere bedrijven en de economie.” Eerder deze week bleek al dat wegblijvende bezoekers de Amsterdamse binnenstad flink treffen.

Toerisme was met een toegevoegde waarde van 28,4 miljard euro volgens het CBS in 2019 goed voor 4,4 procent van de Nederlandse economie. Voor alleen de Amsterdamse economie is dat het dubbele: 9 procent. Eerder bleek dat krimp van de bezoekersstroom grote economische gevolgen heeft. Bezoekers gaven in 2019 voor 18,6 miljard euro uit in de hoofdstad. Elf procent van de werkenden – 71.000 mensen – is afhankelijk van toerisme, vooral in de horeca.

Herstelperiode

Zelfs als de oorlog snel wordt beëindigd, is de bezoekersstroom nog lang niet terug. Volgens de mondiale toeristenbrancheclub World Travel and Tourism Council (WTTC) blijkt uit drie decennia cijfers dat de impact van een oorlog, zoals in voormalig Joegoslavië, of maatschappelijke onrust, zoals na de Arabische lente, 22 maanden duurt. Noord-Amerikanen zijn wat sneller bereid weer te reizen, maar de herstelperiode voor toerisme vanuit Azië, met name Japan, duurt langer omdat Japanners meer risicomijdend blijken te zijn dan andere bezoekers.

De herstelperiode na epidemieën ligt volgens het WTTC op gemiddeld 19,4 maanden. Maar wat er gebeurt nu de pandemie naadloos overloopt in een geopolitieke crisis is onontgonnen terrein.

“Zodra de oorlog stopt heb je nog altijd de nasleep van corona,” zegt econoom Westerhuis. “Daar gaat een aantal jaren overheen.”

Cruiseganger Raabe overweegt pas weer naar Europa terug te keren ‘als er geen bommen meer vallen en er geen gevaar is dat de Navo betrokken raakt’. “Dan wil ik misschien een riviercruise gaan maken.”

Tot dan houdt hij het op een Amerikaanse roadtrip, met zijn dochter.

Onze vakanties nu al duurder

Ook Nederlanders zullen hun vakantieplannen dit jaar aanpassen, maar dan vooral vanwege de torenhoog oplopende prijzen die een autovakantie of vliegreis rap duurder maken. “We zien de groei van het aantal boekingen afvlakken,” zegt een woordvoerder van reisgigant TUI. “Er is wat meer aarzeling bij mensen om te boeken.”

Vooral de sterk stijgende brandstofprijzen, een gevolg van de Oekraïnecrisis, spelen een rol. TUI heeft daarom prijzen voor vakanties al verhoogd. “Als het nodig is kunnen we ook brandstoftoeslag heffen voor reizen die al zijn geboekt. Maar dat hebben we nog niet besloten.” Vrijdag kondigde Malaysian Airlines wel een toeslag aan, onder meer voor vluchten vanuit Amsterdam.

Hogere vakantiekosten kunnen ertoe leiden dat Nederlanders ook dit jaar weer dicht bij huis blijven. “Vanwege de oorlog en de daling van de koopkracht kan ik me voorstellen dat mensen minder snel geneigd zijn om ver weg te reizen,” zegt vrijetijdseconoom Westerhuis. “Ook Belgen en Duitsers zie ik wel meer deze kant op komen. Mogelijk profiteren Nederlandse hotels daar wel van.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden