Motie van GroenLinks voor eerherstel Anton de Kom

De Tweede Kamer wil eerherstel voor Anton de Kom. In een motie van GroenLinks wordt het kabinet gevraagd om een ruiterlijk gebaar voor de gedwarsboomde Surinaamse schrijver, activist en verzetsheld.

De muurschildering van Anton de Kom op het naar hem vernoemde plein. Beeld Nosh Neneh
De muurschildering van Anton de Kom op het naar hem vernoemde plein.Beeld Nosh Neneh

Het gaat er dan waarschijnlijk toch van komen. Driekwart eeuw na het overlijden van Anton de Kom in het Duitse concentratiekamp Sandbostel ligt er in de Tweede Kamer een motie klaar. GroenLinks dringt bij het kabinet aan op eerherstel voor de Surinaamse schrijver, activist en verzetsheld. De motie kan inmiddels rekenen op de steun van een ruime meerderheid in het parlement, zegt initiatiefnemer Bram van Ojik.

Ruiterlijk gebaar

In de motie wordt gevraagd om een ‘ruiterlijk gebaar, waarin het foutieve handelen van de toenmalige overheid inzake Anton de Kom ondubbelzinnig wordt erkend’. Na zijn toetreding tot de Communistische Partij in 1922 belandde De Kom op een zwarte lijst. Zijn gangen werden nagegaan door de geheime dienst, hij werd tegengewerkt en tijdens een verblijf in Suriname in de jaren dertig werd hij op last van het koloniaal bestuur eerst in de gevangenis gezet en daarna het land uitgezet.

Het is de hoogste tijd om dat recht te zetten, stelt Van Ojik. “Het is natuurlijk heel merkwaardig dat de man die in 1982 postuum het Verzetsherdenkingskruis kreeg toegekend voor zijn rol in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, in de jaren dertig door de Nederlandse overheid in de gevangenis werd gesmeten omdat hij opkwam voor de rechten van de arbeiders in Suriname. Het is een en dezelfde Anton de Kom. We vragen het kabinet om dat voor eens en altijd recht te trekken.”

Geen excuses

In de motie wordt het woord excuses niet gebruikt. “Excuses van de regering kunnen complex zijn,” legt Van Ojik uit. “Daar zit ook een juridisch aspect aan. We vragen nadrukkelijk om een ruiterlijk gebaar en een ondubbelzinnige erkenning van gemaakte fouten. Het is aan de minister van Buitenlandse Zaken om daar een gepaste vorm voor te vinden. Dat kan een brief zijn, een speech of een verklaring in een debat. De nabestaanden zitten daar niet geharnast in, hebben zij mij laten weten.”

Het eerherstel is in de eerste plaats van belang voor de nabestaanden van De Kom, maar Van Ojik vindt het ook goed voor Nederland. “De Kom maakte zich sterk voor de mensenrechten, voor zelfbeschikkingsrecht en het recht op organisatie: allemaal zaken die later een centrale plek hebben gekregen in ons buitenlands beleid. Als we dat geloofwaardig willen uitdragen, moeten we ook duidelijk zijn over fouten die in het verleden zijn gemaakt. De behandeling van De Kom is daar een voorbeeld van.”

Geschrapt

De motie wordt na het reces ingediend. Van Ojik: “Het plan was om de motie vorige week in te dienen in het debat over de relatie met Suriname, maar dat werd geschrapt vanwege de coronamaatregelen.”

Het was een passende afsluiting geweest van een bijzonder jaar. De heruitgave van De Koms boek Wij slaven van Suriname werd een groot succes, hij kreeg een plek in de canon van de vaderlandse geschiedenis en zijn naam kwam geregeld voorbij in het Black Lives Matter-protest.

Het is niet de eerste keer dat in Den Haag wordt gevraagd om eerherstel voor De Kom. In 1988 werd een petitie ingediend. Van Ojik: “Daar is bij mijn weten nooit een reactie op gekomen.”

In 2005 vroegen de nabestaanden langs informele weg om een gebaar van de regering. Dat verzoek werd toen afgewezen met een verwijzing naar de recente onthulling van het slavernijmonument in het Oosterpark, en de komst van het Ninsee dat onderzoek ging doen naar het koloniale verleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden