PlusKlapstoel

Montessori Lyceum-directeur: ‘Niet iedereen hoeft arts te worden’

Hüseyin Asma (1978) is directeur van het Metis Montessori Lyceum. Deze week gingen de middelbare scholen weer open.

Beeld Mark van der Zouw

Nassaukade

“Ik ben thuis geboren, op nummer 53, als kind van gastarbeiders: mijn vader kwam op zijn vijftiende vanuit Samsun, Noord-Turkije, naar Nederland, mijn opa achterna. Hij is gaan werken bij Hoogovens. Mijn moeder kwam een paar jaar later. Eigenlijk wilde mijn grootmoeder haar uithuwelijken aan een neef, maar mijn ouders waren smoorverliefd. Dus is mijn moeder uit huis gevlucht. Dat draai je niet meer terug, dan wordt het een erekwestie en moet je trouwen. Uiteindelijk is het goed gekomen. Ja weet je, het is bijna vijftig jaar geleden. Het was destijds gebruikelijker om te trouwen met een bekende dan met een onbekende. Dan weet je wie je in huis haalt. Ik vind het fascinerend.”

“Mijn ouders hadden altijd de droom terug te keren. Daarom ben ik als zevenjarige naar Turkije gestuurd om daar naar school te gaan. Mijn moeder ging mee, dat verlichtte de omstandigheden, maar het was heftig. Ik hoorde er niet bij. Na een jaar of vijf zijn mijn broertje en ik teruggehaald. Hier sprak ik de taal niet. Mijn ouders konden me niet helpen: mijn vader was niet hoogopgeleid en aan het werk, mijn moeder was analfabeet. Een heel slimme vrouw. Als zij de kans had gehad, had ze ver kunnen komen. Zo zonde. Dit is een van de redenen dat ik voor het onderwijs heb gekozen.”

Georgië

“Een land met prachtige natuur en enorm veel corruptie. Er is een stad die lijkt op Las Vegas, heel uitbundig, waar veel wordt gegokt – en er is veel armoede. Een land van uitersten. Mijn voorouders waren een moslimminderheid in Georgië, en zijn in de Eerste Wereldoorlog naar Turkije gevlucht. Mijn ouders spreken nog wel de taal, naast Turks en een beetje Nederlands.”

Metis

“Een leerling heeft de naam bedacht. Bij de reorganisatie van het Amstellyceum en het Cosmicus moest er een nieuwe naam komen. We hadden er al een paar: Montessori Lyceum Oost, Oosterpark – maar ik vond dat we ook de leerlingen moesten vragen. Metis betekent wijsheid. Mooi vind ik dat.”

Turkenschool

“We wilden een school oprichten voor alle Amsterdammers. Die opdracht kreeg ik in maart, na de zomer moesten we open. Waar begin je dan? Bij je eigen netwerk. Ik kende vooral kinderen van Turkse komaf. En juist van Turkse kinderen bleven de leerresultaten achter. Die denken vaak: als het op school niet gaat, ga ik toch bij mijn vader of bij mijn neef werken. Dat is niet de oplossing, zo ontstaat veel te veel uitstroom. Bij de start hadden we 65 leerlingen, van wie één van niet-Turkse komaf.”

“Ik ben trots op mijn afkomst. Ik ben Nederlander, Turk, Georgiër, ik ben moslim, ik ben een wereldburger. Maar als je anders bent, ben je omstreden. Dan moet je jezelf bewijzen. Ik heb er geen moeite mee als mensen het Metis een Turkenschool noemen. Maar ik zeg wel: kom dan eens langs, want inmiddels is minder dan tien procent van de leerlingen van Turkse komaf. Het Metis zo gewild, het is nu de kunst om gemengd te blijven.”

Papegaai

“Een hobby van mijn vrouw en mijn schoon­vader. Mijn schoonouders hadden vroeger een grijze roodstaart. Vorig jaar is mijn oudste dochter, ze was toen elf, een campagne gestart om zo’n roodstaart te mogen. Ze had eerst haar moeder overgehaald en toen mij een brief geschreven. Ik heb niks met vogels, maar ik vond het wel een mooi initiatief. Na weken tegenstand heb ik ja gezegd, op voorwaarde dat ik er niets aan hoefde te doen. Toen hebben we een ei besteld. Toen dat was uitgebroed, mochten we het gaan halen. Zara heet ze, en we hadden meteen zo’n mooie klik. Ze is gek op me. Als ik thuiskom, roept ze: ‘Papa, kusje kusje!’ Ik ben helemaal om.”

Coronadiploma

“Een volwaardig diploma. Ik vind het méér waard dan een gewoon diploma. Je zou er een extra certificaat bij moeten doen: ‘Coronaperiode doorstaan’. Nee, ze hebben geen centraal schriftelijk eindexamen gedaan. Klopt. Ik denk dat we met al die toetsen jongeren overvragen, en dat we best wat meer vertrouwen mogen hebben in het oordeel van docenten. Met examens word je afgerekend op een momentopname. Deze jongeren hebben een ervaring meegemaakt in hun persoonlijke groei.”

Zoom

“Een verrijking. We gebruiken hier op school Zoom en Teams. Het Metis is altijd een digitale school geweest. Zoom kan toegevoegde waarde hebben, maar het persoonlijke, de warmte, dat kun je digitaal niet creëren. Maar moet je voor elke vergadering een uur reizen en daarna een uur weer terug? Dat kan prima digitaal, ik denk dat dat een blijvertje is.”

“Tijdens de lockdown ging ons onderwijs via Teams. Daarna zijn we het blijven gebruiken. Een deel van de leerlingen zat fysiek in de klas, een deel keek thuis mee. Het is wel een verzwaring voor docenten. Het is allemaal spannend nu: in de app tussen schoolleiders ging het lang over de vraag of we met mondkapjes moeten werken. Normaliter moet je als schoolleider een plan B hebben, maar nu ook een plan C en D.”

Black lives matter

“Dat is bij ons altijd een item, niet alleen de afgelopen maanden. Wij behandelen vier gevoelige thema’s op school: homohaat, antisemitisme, islamofobie en racisme. Een collega zei een keer: de kinderen uit de Indische Buurt moeten leren over seksuele diversiteit, daar gaan we deze week over doceren, dan komt het goed. Maar dat werkt niet. Je moet er permanent aandacht voor hebben, voor alle aspecten, en zorgen dat je hele school divers is. Ik heb homoseksuele collega’s, een Jehova’s getuige, islamitische collega’s. Niet dat je het met iedereen eens hoeft te zijn, maar je moet wel met alle verschillen door één deur kunnen. Als je zegt: dit is nu een hot item, dit gaan we oplossen, dan houd je jezelf voor de gek.”

Gülen

“Een van mijn inspiratiebronnen. Het met liefde kijken naar mensen heb ik van hem geleerd. Hij is omstreden; als hij iets fout heeft gedaan, moet hij worden berecht. Maar laatst las ik: kleine hersenen hebben het over individuen, middelmatige hersenen over gebeurtenissen, grote hersenen over ideeën. Wat mij aanspreekt zijn Gülens ideeën geweest. Hij heeft als een reli­gieus persoon de verbinding gemaakt tussen het hart en het hoofd. Daardoor kun je gelovig zijn en in deze samenleving volgens de Nederlandse normen en waarden functioneren.”

Lerarentekort

“Dat was er, is er en zal er altijd blijven. Bij ons op school speelt het niet, leerlingen en docenten komen graag hiernaartoe. Maar ik maak me wel zorgen om andere scholen. Wij hebben al tien jaar zijinstromers rondlopen: al onze informaticadocenten zijn zijinstromers. En we hebben ruimte voor nieuwkomers, voor vluchtelingen. Taaltechnisch moet je in ze investeren, en er zijn schoolleiders die zeggen: dat past niet bij onze cultuur. Maar dan moet je niet zeuren als je straks geen leraar scheikunde hebt.”

Weekendschool

“Daar zijn we jaren geleden al mee gestart, ver voor iedereen. Ik heb zelf meegemaakt hoe moeilijk het is als je thuis niet kunt worden geholpen met je schoolwerk. Je hebt curling­ouders, die alles voor onze kinderen oplossen. Die kopen de huiswerkbegeleiding in die ze zelf niet kunnen bieden. Ik heb dat in mijn studententijd geprobeerd te doorbreken. Met mijn vwo ben ik geholpen door kennissen die hier studeerden. Uit die vorm van hulp is de Weekendschool ontstaan.”

“Nu hebben we een Zomerschool voor nieuwkomers. Hier leren ze de taal, we bieden liefde en structuur. Nu gebruiken we de Zomerschool ook om leerlingen achterstanden door corona te laten wegwerken. Dan hoeven ze niet te blijven zitten. Niet iedereen hoeft arts te worden, of ICT’er. Ze moeten wel het maximale uit zichzelf halen, zodat ze vrede hebben met zichzelf. Daarin faciliteren wij.”

“Mijn dochter is nu hier begonnen, op havo-vwo. Ik zie bij haar de potentie, maar ook de twijfel. Ze moet zichzelf nog vinden. Succes en geluk zijn niet gerelateerd aan schooladvies. Ik heb liever dat ze eerst de havo, of de mavo, doet met vertrouwen. Wat erin zit, komt er wel uit.”

Skatebaan

“Die ligt direct naast de school, in het Oosterpark. Een mooie samenwerking met het stadsdeel. Een schoolgebouw moet je niet alleen gebruiken tussen acht en vijf, je kunt je terrein ook delen. Ik heb één keer geprobeerd te ­skaten, maar ik heb er geen talent voor.”

Familiemoord

“Verschrikkelijk. Het speelde in februari: op een zondag werd ik geappt door een leerling dat een jongen uit zijn klas was doodgestoken. Een neef had hem in een psychose neergestoken. Eerst wilde ik achterhalen of het waar was, en daarna was de vraag: hoe gaan we dit een plek geven? Ik heb eerst de leerkrachten gemaild, toen de klas, toen de rest van de school. De volgende ochtend zijn we met zijn allen om acht uur gestart om ruimte te geven aan de emoties. De leerlingen hebben in zijn nagedachtenis geld ingezameld voor twee waterputten in Afrika. Dat was een wens van de ouders. Boven is een herdenkingshoek voor hem ingericht.”

Werner Kolf

“Een acteur begrijp ik? Ik ken hem helaas niet. Ik ga wel naar toneel, maar niet vaak. Laatst wilden we naar de Ramadan Conference gaan, van Najib Amhali, maar die is gecanceld door corona. Het is nu zo lastig om ergens heen te gaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden