PlusAnalyse

Mondkapjes op ‘dringend advies’, gaat dat werken?

Mondkapjes gaan tot het dagelijks leven behoren, als het aan burgemeester Halsema ligt. De vraag is of ondernemers haar ‘dringend advies’ volgen en of de invoering zonder incidenten zal verlopen.

Alle mensen vanaf 13 jaar die het Rijksmuseum in Amsterdam willen bezoeken, moeten daar vanaf woensdag een mondkapje op.Beeld ANP

Met het ‘dringend advies’ van burgemeester Femke Halsema om overal in de publieke ruimte mondkapjes verplicht te stellen, zoekt Amsterdam aansluiting bij wat in het overgrote deel van de wereld praktijk is. Halsema – en ook de burgemeesters van Rotterdam, Den Haag en Eindhoven – kopieert het beleid van een land als Italië, waar ruwweg bij elk gebouw met een dak een draagplicht geldt. Ook daar mag je in de horeca het mondkapje afdoen zodra je zit.

Wie er recentelijk is geweest, kan beamen dat het snel went. Gewoon nooit de deur uit zonder mondkapje.

Een verschil met de proef in een paar drukke delen van Amsterdam en Rotterdam van de voorbije zomer is dat nu geen sprake is van een door de overheid opgelegde plicht. Daarmee omzeilt Halsema een juridisch mijnenveld. Rechtsgeleerden spraken bij het experiment van een inbreuk op de grondwettelijk vastgelegde eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.

Incidenten

Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans ­ – een van de critici van destijds – vindt nu dat de overheid ‘een chique route’ bewandelt door af te zien van een verplichting via een noodverordening. “Een inbreuk op een grondrecht kan alleen als er een door de Tweede Kamer goedkeurde wet is. En die is er nog niet. Daarom is het goed dat het nu in de vorm van een dringend advies gaat.”

In de Verenigde Staten hangen in winkels en restaurants borden met de tekst ‘No masks, no service’. De aan de Vrije Universiteit werkzame sociaal en evolutionair psycholoog Joshua Tybur wijst erop dat daar de nodige incidenten zijn met bezoekers die weigeren een mondkapje te dragen.

“Ik voorzie ook in Amsterdam problemen. In Amerika gedragen mensen zich soms agressief als hen verteld wordt dat ze een mondkapje moeten dragen. In ondernemingen waar het onvermijdelijk is dat je dicht bij elkaar komt, zoals tattooshops en kappers, voorzie ik geen moeilijkheden. Maar in een groentezaak waar mensen snel in- en uitlopen kan dat anders liggen.”

De vraag is ook in hoeverre bedrijven zich iets aantrekken van Halsema’s advies. Supermarkten, winkels en de Hema verklaarden dinsdagmorgen ook klanten zonder mondkapjes te zullen bedienen.

Het Outbreak Management Team (OMT), de voornaamste kabinetsadviseur, is verdeeld. Voorzitter en RIVM-directeur Jaap van Dissel is verklaard tegenstander. Hij benadrukt steevast dat er geen doorslaggevend wetenschappelijk bewijs is dat mondkapjes het risico verminderen om besmet te raken met het coronavirus. Anderzijds zijn er wel aanwijzingen dat ze ­ – in combinatie met zaken als afstandhouden en testen – helpen, doordat ze druppels (deels) tegenhouden waarmee mensen elkaar kunnen besmetten.

Schijnveiligheid

Van Dissel schermde lange tijd met het argument van schijnveiligheid die gezichtsmaskers zouden geven. Maar de proef in Amsterdam en Rotterdam leverde geen aanwijzingen op dat dragers zich roekeloos gedroegen, vanuit de gedachte dat ze toch wel beschermd waren.

Toch staat Van Dissel niet alleen in zijn verzet. In Zweden is een mondkapje zelfs in het openbaar vervoer een bezienswaardigheid. En ook in Spanje waar gezichtsmaskers gemeengoed zijn, is het niet onomstreden. Madrileense wetenschappers omschrijven in een vrijdag gepubliceerd artikel de Spaanse draagplicht als een ingrijpende, ‘opdringerige’ maatregel die individuele vrijheden ondermijnt en ongerechtvaardigd lijkt, nu sluitend wetenschappelijk bewijs over het nut ontbreekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden