PlusAchtergrond

Moddergevecht in de verslavingszorg: ‘Ik heb aangiftes tegen háár lopen, ook over geld’

. Beeld Sjoukje Bierma
.Beeld Sjoukje Bierma

Opnieuw gaat het mis in de verslavingszorg. Het Amsterdamse PSF Verslavingszorg, opgezet door een ex-verslaafde BN’er en een gewezen advocaat, is failliet. Door een laakbare relatie met een patiënt of platte machtsstrijd?

De nieuwe serie van RTL’s reallifesoap Verslaafd! is net gestart. Maar dan zonder verslavingsdeskundige Peggy-Sue Figueira, die in eerdere ­series met de presentatoren optrok om met draaiende camera allerhande verslavingen aan te pakken.

Figueira (55), die naar eigen zeggen met succes een eet-, drugs- en alcoholverslaving overwon en sinds 2011 als ‘interventionist en ervaringsdeskundige’ verslaafden bijstaat, profileerde zich de afgelopen jaren vooral via de media. Naast Verslaafd! secondeerde ze Beau van Erven Dorens bij zijn Rotterdam Project en figureerde ze met een ex-verslaafde in Utopia.

Haar zakenpartner Pieter Jonkers (54) mag minder in beeld zijn geweest, in de verslavingszorg is hij geen onbekende. Als toenmalig directeur van verslavingsinstelling GGZ Interventie zou hij in 2014 en 2015 250.000 euro en de BMW van een psychotische cliënt hebben verdonkeremaand. Volgens Jonkers trad hij slechts als jurist namens de patiënt op in een zakelijk conflict met diens zakenpartners.

Vanwege de affaire werd hij eind 2017 door de tuchtrechter veroordeeld en als advocaat ‘van het tableau’ geschrapt. Jonkers was inmiddels directeur van Solutions, de – toen – grootste ggz-kliniek voor verslavingszorg. Die ontsloeg hem pas eind mei 2018, toen de zaak via Het Parool uitkwam. Vijf maanden later begon hij met Figueira in Amsterdam PSF Verslavingszorg. Zij als bestuurder, Jonkers achter de schermen als meewerkend aandeelhouder.

In zak en as

Ze claimt dat ze eerst niet van de ophef rond Jonkers wist en ze zich door hem liet overtuigen dat híj slachtoffer was. “Het leek er op dat hij was gebruikt. Ik vertrouwde hem, dat had ik beter niet kunnen doen.” Maar volgens Jonkers wist Figueira vanaf het begin van de hoed en de rand. “Iedereen in de verslavingszorg wist dat. Zo is ze ook bij mij gekomen, na een tip: ‘Pieter zit in zak en as, misschien kan jij er wat mee.’ Ik wilde die business weer in, zij gaf mij die kans.”

Dat gaat aanvankelijk voorspoedig. PSF krijgt klinieken in Haarlem en Werkendam en behandelt in 2019 77 verslaafden. Tot begin 2020 binnen de instelling rondzoemt dat Figueira een rela­tie heeft met een 22-jarige cliënt. Als de geruchten sterker worden, doet de eigen raad van toezicht onderzoek. Uiteindelijk geeft Figueira intern toe een ‘kortstondige’ relatie te hebben gehad met een ‘ex-cliënt’. Ze treedt vervolgens ‘om privéredenen’ terug uit de dagelijkse leiding en schrijft zich uit als bestuurder.

Relatie bloeit op

“We waren hartstikke goed bezig,” zegt Jonkers. “Maar die relatie werd een ingewikkeld verhaal. Wij zijn daar in redelijkheid mee omgaan. Er is mediation opgezet en zij heeft zichzelf terug­getrokken als bestuurder.” De toezichtsraad doet bij de Inspectie Gezondheidszorg melding van ‘geweld in de zorgrelatie,’ waaronder een seksuele relatie in de zorg valt.

Na ‘een periode van luwte’ mailt Figueira eind augustus aan het personeel dat ze haar taken weer wil oppakken. Maar haar terugkeer valt niet goed bij medewerkers en bij Jonkers die het roer heeft overgenomen. Zeker als blijkt dat de relatie met de patiënt helemaal niet voorbij is maar na de afkoelingsperiode helemaal is opgebloeid, zozeer zelfs dat de twee samen­wonen.

Volgens personeel van de kliniek heeft ze daarvoor haar relatie via een andere cliënt van de kliniek onder druk gezet. Die postillon d’amour moet een geheimhoudingsverklaring tekenen en berichten van zijn telefoon wissen.

Niet alleen de betrokkenen hebben daar grote problemen mee, constateren vier behandelaren in een brandbrief aan de toezichtsraad. Ook andere patiënten worstelen met de affaire. Terwijl de behandelwijze van PSF ‘eerlijkheid en openheid’ voorstaat, moeten zij zwijgen over het geheim. De behandelaars waarschuwen voor verdere problemen als Figueira terug­keert.

null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Vechtpartij

Die angst komt in oktober 2020 uit. “Ze is toen met medestanders met geweld in de kliniek in Haarlem binnen­gedrongen en heeft daar een vechtpartij uitgelokt,” zegt Jonkers. “Ze heeft mij laten struikelen. Daar kwam de politie aan te pas.” De ophef is zo groot dat omwonenden van het kantoorpand waar de kliniek is gevestigd, per mail gesust moeten worden.

Daarmee was voor Jonkers de maat vol. “Met een aantal personeels­leden hebben we direct twaalf cliënten overgeplaatst naar een noodlocatie.” Dat blijkt Jonkers’ privéwoning te zijn. “Ik heb een groot huis. de inspectie vond het goed.”

Figueira laat het er niet bij zitten en eist in kort geding haar terugkeer als bestuurder. Jonkers misbruikt volgens haar de affaire om het bedrijf ‘helemaal naar zich toe te trekken’. De relatie met de ‘ex-cliënt’ is volgens haar ‘niet relevant’. “Die is door Jonkers opgeklopt. Híj heeft er iets belangrijks van gemaakt. Hij wilde de geldstromen controleren. Er zijn sterke aanwijzingen dat hij geld heeft weggesluisd. Ik heb aangifte gedaan.”

Jonkers: “Bedragen van vier, vijf ton waar ze het over heeft, gingen niet eens in het bedrijf rond. De kliniek was pas twee jaar open. Er waren geen reserves. Tegen mij loopt niets. Figueira ziet mij als de kwade genius, dat ben ik niet. De procedures zijn tussen meerdere werknemers, de raad van toezicht en Figueira.” Hij voelt zich bedreigd. “Ik heb camera’s bij mijn huis geplaatst, dreig-sms’jes gekregen, banden zijn doorgesneden. Het was een verschrikkelijke periode.”

Achterstallig loon

Dat er van een machtsstrijd sprake is, erkent ook de kortgedingrechter. Volgens de rechter is duidelijk dat Jonkers Figueira buitenspel heeft willen zetten, maar zijn er ook voldoende redenen haar te ontslaan. Voor de wederzijdse beschuldigingen van geld wegsluizen is in het kort geding geen plek. Wel veroordeelt hij de twee tot medewerking een een ordentelijke afwikkeling van het conflict.

Dat loopt spaak als medewerkers het faillissement aanvragen vanwege achterstallig loon. Begin dit jaar wordt een ‘observator’(een herstructureringsdeskundige) benoemd. Die probeert de zaak netjes af te wikkelen, maar de ondergang is onvermijdelijk. PSF Verslavingszorg ging afgelopen week failliet, gisteren volgde behandeldochter GGZ Biesbosch

Jonkers en Figueira geven de verslavingszorg niet op. Jonkers adviseert momenteel een verslavingskliniek van een bevriende ondernemer. “Maar ik zoek ander werk, ik moet ook de hypotheek betalen.”

“Ik blijf verslaafden helpen,” zegt Figueira. “Ik wil ook weer cliënten aannemen. Mensen die me kennen, weten hoe ik ben. Ik doe dit vanuit bevlogenheid, het is me nooit om geld gegaan. Maar mijn naam raakt steeds meer beschadigd.”

Melding in onderzoek

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bevestigt dat er onderzoek wordt gedaan naar PSF Verslavingszorg. “We hebben een melding over PSF Verslavingszorg in onderzoek,” zegt een woordvoerder. “Over de inhoud van lopende onderzoeken doen wij geen uitspraken.”

‘Seksueel binnendringen van het lichaam van een cliënt door iemand die in dienst is van een zorginstelling’ geldt als ‘geweld in de zorgrelatie’ en kan strafbaar zijn. Zo staat momenteel voormalig verslavingsdeskundige Keith Bakker, die eerder werd veroordeeld voor seks met clienten, voor de rechter vanwege een ongeoorloofde relatie.

‘Wie hulp zoekt, moet kunnen rekenen op goede en veilige zorg,’ stelt IGJ. ‘Duidelijk is dat seksueel grensoverschrijdend gedrag niet toegestaan is in de relatie tussen zorgverleners en cliënten. Ook mag een zorgverlener geen seksuele relatie aangaan met een cliënt.’

Het onderzoek naar PSF loopt nog. “Na een melding vragen we de zorgaanbieder meestal zelf onderzoek te doen,” zegt de woordvoerder. “We beoordelen vervolgens het onderzoeksrapport.” Of er, vanwege het faillissement van de kliniek nog sprake is van eigen onderzoek is onduidelijk. De Inspectie kan ook besluiten alsnog zelf onderzoek te doen.

Eventuele vervolgstappen zijn aan het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg, zoals de vraag of betrokken bestuurders opnieuw in de verslavingszorg actief kunnen worden. “De Inspectie gaat niet over een eventuele zaak tegen betrokken zorgverleners. We kunnen een zaak aanhangig maken bij het tuchtcollege op het moment dat daar aanleiding voor is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden