Amsterdam Bewaar

Michiel Couzy: 'De Wallen zijn een emotioneel onderwerp'

Amsterdamse Wallen
Amsterdamse Wallen © Marc Driessen

In een driedelige serie over de Wallen deed Michiel Couzy verslag van een debat dat steeds urgenter wordt: wat is de toekomst van prostitutie in de stad? Hij sprak ondernemers, belangenverenigingen, sekswerkers en burgemeester Femke Halsema.

Waarom moest er een serie over de Wallen komen?
"De Wallen zijn een historische vanzelfsprekendheid in Amsterdam, prostitutie hoort net zo bij de stad als de Westertoren. Maar we merkten, in de stad en in de politiek, dat er discussie over is ontstaan. De vanzelfsprekendheid neemt af en dat komt omdat de situatie is veranderd - die is slechter geworden. Ramen staan leeg en vrouwen die op de Wallen werken verdienen minder, juist door toerisme. Mensen durven niet meer naar binnen te gaan en worden uitgejoeld als ze buiten komen. Daar worden in de politiek vragen over gesteld. Ook onder burgers speelt het, veel Amsterdammers komen nauwelijks meer op de Wallen."

Uit OIS-onderzoek dat Het Parool heeft laten uitvoeren bleek dat vijftig procent van de Amsterdammers de Wallen in de huidige vorm niet meer van deze tijd vindt. Zorgde de uitslag voor verbazing?
"Niet heel erg eigenlijk. Het bevestigt wat we al dachten: de discussie is aan het kantelen. De cijfers onderschrijven dat hetgeen we opvingen in de stad breed leeft."

Was het moeilijk om sekswerkers te spreken te krijgen?
"Voor deze serie hebben we samengewerkt met AT5, dus de sekswerkers moesten ook hun verhaal op beeld willen doen. Het was heel moeilijk om mensen te vinden die daartoe bereid waren. Meestal werken ze in de anonimiteit. Er zijn veel mensen omheen: belangenbehartigers, onderzoekers, de politiek. Die willen allemaal graag hun zegje doen, maar die hebben ook belangen. Juist bij dit onderwerp was het belangrijk om de sekswerkers zelf te spreken."

De serie gaat ook over mensenhandel, een onderwerp dat altijd opkomt als het over prostitutie gaat.
"Er zijn geen exacte cijfers maar het duidelijke antwoord is: ja, er vindt mensenhandel plaats. Dat is gewoon helder. Wat mij verbaasde is dat seksuele uitbuiting soms als een mening wordt gezien, bij gebrek aan een exact getal. Alsof je er verschillend over kunt denken. Op een ochtend kregen we letterlijk binnen het uur te horen: 'Niemand staat hier gedwongen' en 'Iedereen die hier staat is op de een of andere manier gedwongen'."

Het is een gebied waar ze trots op waren, nu verloedert het. Dat doet zeer

Waarom liggen die visies zo uiteen?
"Er spelen ontzettend veel belangen rond de Wallen. De angst voor verandering is groot in de prostitutiesector, maar ook de mensen eromheen hebben er belang bij dat alles bij het oude blijft. Denk aan ondernemers, die zijn als de dood dat mensenhandel een groot issue wordt en er meer regelgeving komt. En ook Proud, dat optreedt namens sekswerkers, wil niet dat er nog meer regelgeving komt. Ze vinden dat dat vrouwen beperkt die wel uit vrije wil op de Wallen werken. En ergens hebben ze gelijk: er zijn al heel veel regels waar sekswerkers zich aan moeten houden. Er zijn ook tegenstrijdige regels. Zo mogen vrouwen die op de Wallen staan niet op internet werven."

Vorig jaar maakte je een serie over de huizenmarkt, en daarvoor was de drukte door toerisme het debat in de stad. Daar raakt de discussie over de Wallen ook aan.
"Je ziet dat veel discussies in de stad verbonden zijn. Amsterdam is snel aan het veranderen, door globalisering en toerisme. Van een kleine overzichtelijke stad worden we een minimetropool en dat zorgt voor druk op Amsterdam, en voor verandering. Mensen hebben het gevoel dat veel niet meer mag, dat Amsterdam een beetje een aangeharkte stad aan het worden is. De Wallen bleken ook een emotioneel onderwerp voor veel Amsterdammers. Het is een gebied waar ze trots op waren, nu verloedert het. Dat doet zeer."

Je interviewde ook burgemeester Femke Halsema. Wat viel op aan haar verhaal?
"Zij staat voor een grote uitdaging en is bezig verschillende scenario's te ontwikkelen. Wat het wordt weet ze nog niet, maar het zal in elk geval in dienst staan van de verbetering van de positie van de vrouw. Daar is ze klip-en-klaar over: de vrouw staat centraal want de situatie zoals die nu is, is niet houdbaar. Dat klinkt logisch maar ik merk dat daar op de Wallen anders tegenaan wordt gekeken. Daar spelen ook andere belangen."

Hoe gaat het verder met de Wallen?
"Ik weet niet precies wat, maar er gaat iets veranderen, dat is duidelijk. En dat moet ook wel. Ik denk dat iedereen het erover eens is dat als je dit op z'n beloop laat, het vanzelf afloopt. Deze zomer worden de plannen gepresenteerd en gaat de discussie pas echt plaatsvinden. Dat is een belangrijk moment voor Amsterdam."

Lees hier de serie over de Wallen:
Deel 1: De Wallen zijn toe aan een nieuw verdienmodel
Deel 2: Doen ze dit uit vrije wil, of is het dwang?
Deel 3: Halsema: Het etaleren van kwetsbare vrouwen is niet acceptabel