Plus

Met The Olympic wordt Amsterdam steeds Engelser: wáárom?

Het gebied rond het Olympisch Stadion heet voortaan The Olympic Amsterdam. De stad wordt per bouwproject Engelser. ‘Kosmopolitisch? Het is quasikosmopolitisch!’

Buurtbewoners tijdens de opening van het gebied The Olympic.Beeld Elmer van der Marel

Aan ’t IJ, pardon, bij de Amsterdam docks, verrijzen imponerende appartementencomplexen die zijn gebouwd in de vorm van een kubus, een vleugel of een raster. Daarom heten de gebouwen The Cube, The Wing en The Grid. Ook de vorm van The Twins laat zich raden.

Amsterdam wordt per bouwproject Engelser. De een omarmt dat als kosmopolitisch, de ander vindt Mokum toch al een tijdje Mokum niet meer.

Afgelopen donderdag werd feestelijk gevierd dat het gebied rond het Olympisch Stadion voortaan – weliswaar officieus – The Olympic Amsterdam heet. The Olympic mag best ook, in de volksmond.

De Marathontoren is meteen omgedoopt tot Move en de voormalige Citroëngebouwen tot The Garage. Of die namen in Amsterdam gaan inburgeren, is maar zeer de vraag.

Een lezer vroeg zich al bezorgd af of het Museumkwartier, Spiegelkwartier en Joods Historisch Kwartier binnenkort ook van naam gaan veranderen. Nou, die heten in toeristengidsen al Museum Quarter, Mirror Quarter en Jewish Quarter.

Hunebedden/Stonehenge

Nu is die vertaling ook wel handig voor toeristen; zij bezoeken tenslotte ook de Amsterdam Flower Strip (Bollenstreek), het Amsterdam Lake District (de Friese meren) en de Amsterdam Fruitgarden (Betuwe).

Een lezer op Facebook opperde Amsterdam Stonehenge voor de hunebedden.

Amsterdam Beach (Zandvoort) en Amsterdam Castle (Muiderslot) zijn zowaar al een beetje ingeburgerd. Zo ver is dat nog niet met Almere (Amsterdam Metropolitan Area of Amsterdam Newland) en ook niet met Haarlem (Little Amsterdam).

Bijzonder kosmopolitisch allemaal, al is het beter dat woord te mijden in de buurt van ­emeritus hoogleraar taal­psychologie Annette de Groot.

Chauvinistische Amsterdammers

De Groot: “Kosmopolitisch? Het is quasikosmopolitisch! Al dat Engels is van de zotte, potsierlijk, aanstellerig, mesjogge en wat heb je nog meer voor woorden? Engels heeft de connotatie van kosmopolitisch en kek en cool. Daar staat het Nederlands tegenover als muf en stoffig en oudbakken. Maar in het Nederlands kun je je op een even rijke manier uitdrukken.”

“Kosmopolitisme geeft de suggestie van wereldburgerschap, maar het algemeen gebruik van Engels is juist een vorm van provincialisme. Een echte wereldburger gebruikt, waar hij ook is, de lokale taal. Zo toont hij aan: ik verdiep me in jullie taal, in jullie cultuur, identiteit. Daarom is al dat Engels quasikosmopolitisch.”

De Groot snapt dan ook de weerstand van veel Amsterdammers. “Amsterdammers hebben een gezonde dosis chauvinisme. Ze zijn trots op hun stad. Door al die Engelse namen krijgen ze het signaal: mijn taal, die een wezenlijk aspect is van mijn identiteit, wordt kennelijk niet gewaardeerd. Al bestaat dé Amsterdammer niet natuurlijk. De Amsterdammer op de Zuidas vindt al dat Engels vast geweldig, of denkt er niet over na.”

Geen gekke gedachte

Vibeke Roeper, als directeur Genootschap Onze Taal toch bewaker van het Nederlands, bekijkt de ontwikkeling zonder waardeoordeel. “Ontwikkelaars maken zelf wel uit hoe ze hun gebouw noemen. Je kan het vingertje opsteken, maar je kunt het zeker niet verbieden. Wel vinden we dat het goed is om goed na te denken: waarom gebruik je Engelse woorden?”

“Is een Nederlandse titel of naam echt een ­belemmering voor de ontwikkeling die je voor ogen hebt? Kun je datzelfde in een Nederlandse vorm gieten? Ik zou zeggen van wel. Als een buitenlandse gast ervoor kiest om naar Amsterdam te komen, is het geen gekke gedachte dat je ­Nederlands tegenkomt.”

“En je kunt je afvragen wie je buitensluit. Het zou kunnen dat Amsterdammers zich niet meer thuis voelen. Dat hoor je vaak: in de winkel wordt alleen Engels gesproken, is dit nog mijn stad? Ontwikkelaars moeten niet alleen denken aan internationale gasten, maar ook aan de ­eigen omgeving, aan de stad zelf.”

Engels hoort nu eenmaal bij de ontwikkeling van een groeiende stad als Amsterdam, betoogt ­Sako Musterd, hoogleraar stadsgeografie.

“Amsterdam is enorm aantrekkelijk voor westerse migranten, zeker in de economisch zakelijke dienstverlening – advanced business services heet dat.”

In het kleine Nederland spreekt zowat iedereen Engels. “Ook daarom voelen westerse migranten zich hier welkom. De laatste vijf jaar is hun aantal met 20 procent toegenomen. Dat zijn 25.000 mensen. Als je een grote stad wilt zijn, zit deze groei eraan vast.”

‘Branding’, een neutrale term

Musterd hoort dan ook weinig klachten van Amsterdammers over al dat Engels. “Bij de jonge generatie al helemaal niet. Engels wordt met de paplepel ingegeven. Er zijn al plekken, bijvoorbeeld rondom het Rijksmuseum, de P.C. Hooftstraat en het OLVG-West, waar meer dan 40 procent van de bewoners westerse migrant is.”

Ook stadssocioloog Maurice Crul ziet een ontwikkeling die past bij de stad. “Het wordt alleen maar sterker, zeker door de brexit komen steeds meer internationale bedrijven. Zo’n naam als The Olympic, dat heeft gewoon te maken met de branding van Amsterdam.”

Gebruikt hij het woord branding nu ironisch?

Crul: “Branding is een neutrale term. Ik was laatst in de Stadsschouwburg. Dat heet nu het Internationaal Theater Amsterdam, met nieuw logo en alles. Ook daar zit marktdenken achter.”

“Er blijven twee parallelle werelden bestaan. Er zullen altijd Amsterdammers zijn die zeggen: ik ga naar de Stadsschouwburg. Maar dan gaan ze eigenlijk naar het Internationaal Theater Amsterdam.”

Goed nieuws voor de puriteinen: de gemeente gaat in elk geval wegwijsborden met Red Light District van de gevels verwijderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden