PlusAchtergrond

Met nieuwbouw in Diemen is de klassieke openbare bibliotheek nu bijna geschiedenis geworden

Met de nieuwbouw voor de vestiging in Diemen nadert de modernisering van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) de voltooiing. Veel wordt anders, maar het boek blijft de basis.

Patrick Meershoek
De OBA-vestiging op het Mercatorplein in West. Een lichte ruimte waar volgens directeur Martin Berendse iedereen zijn weg kan leren vinden in de digitale samenleving. Beeld Arjen Veldt
De OBA-vestiging op het Mercatorplein in West. Een lichte ruimte waar volgens directeur Martin Berendse iedereen zijn weg kan leren vinden in de digitale samenleving.Beeld Arjen Veldt

Ach, die oude bibliotheek met de eindeloze rijen boeken over van alles en nog wat en de bibliothecaresse met haar hamerende stempel en een vernietigende blik voor iedereen die het ook maar waagde te hoesten. De herinnering kan vandaag de dag nog worden opgehaald in de openbare bibliotheek van Diemen, een van de laatste klassieke filialen van de OBA. De liefhebber moet wel snel zijn, want voor de zomer gaat de vijftigjarige vestiging over naar een gloednieuw onderkomen achter cultureel centrum De Omval.

Het is een volgende stap in de modernisering van alle 27 vestigingen van de OBA, vertelt directeur Martin Berendse. “Ook in Diemen krijgt de bibliotheek straks een ander aanzien. De boekenkasten staan tegen de muren, zodat er in de zaal ruimte ontstaat voor andere activiteiten: een kinderhoek, horeca, studieplekken en een digitaal adviespunt waar iedereen terechtkan met vragen over het gebruik van de computer. De moderne bibliotheek is ook de plek waar iedereen zijn weg kan leren vinden in de digitale samenleving.”

Zoeken naar de balans

Het is wennen dat in die moderne bibliotheek niet alles meer om het boek draait, beseft Berendse. “Een van onze wettelijke taken is inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. De digitalisering is daar een belangrijke van. Voor het digitaal adviespunt werken we samen met allerlei organisaties, zoals de Belastingdienst en de uitkeringsinstanties. In de bibliotheek kunnen mensen straks ook hun zaken met de overheid regelen. Maar ter geruststelling: dat komt erbij, het boek blijft de basis. Het is wel voortdurend zoeken naar de balans.”

En woekeren met de ruimte. Dat gebeurt onder meer door slim om te gaan met de circulatie van boeken over de verschillende vestigingen. “We hebben een systeem opgezet om te zorgen dat in alle stadsdelen tegenwoordig alle belangrijke titels beschikbaar zijn,” vertelt Berendse. “Als een vestiging het boek van Lale Gül niet in huis heeft, is het wel te vinden in een vestiging in de buurt. De collectie wordt ook sneller ververst dan voorheen, zodat het aanbod per vestiging zo actueel en verrassend mogelijk blijft.”

Soms moeten er lastige beslissingen worden genomen. Dat gebeurde dit jaar bijvoorbeeld bij de vestigingen in de Spaarndammerbuurt en het Olympisch Kwartier, waar een deel van de ruimte in de verhuur ging om de filialen overeind te kunnen houden. In de Spaarndammerbuurt roerde zich een comité van liefhebbers. Berendse: “Beide filialen stonden op de nominatie om te worden gesloten. Dat hebben we kunnen voorkomen door een aantal vierkante meters te verhuren. Het is niet ideaal, maar het zorgde er wel voor dat beide vestigingen er nog zijn.”

Jaarlijkse afschrijving

In oktober ontstond landelijke consternatie over het bericht dat de bibliotheek in Den Haag afscheid nam van 150.000 boeken. Op sociale media was de suggestie dat die boeken in de versnipperaar zouden verdwijnen. Er bleek uiteindelijk weinig aan de hand. Berendse: “Het beleid voor het beheer van de collectie wordt landelijk vastgesteld. De norm is: elk jaar wordt tien procent van de collectie afgeschreven, onder meer om ruimte te maken voor nieuwe titels. Dat betekent dat ook onze collectie van 1,2 miljoen boeken elke tien jaar voor een flink deel wordt vervangen.”

De OBA-vestiging in Nieuw-West op de Postjesweg, bij de opening in november 2020. Beeld Eva Plevier
De OBA-vestiging in Nieuw-West op de Postjesweg, bij de opening in november 2020.Beeld Eva Plevier

De afgeschreven titels worden niet verbrand in de binnentuin, maar voor een prikje verkocht of gratis weggegeven. Berendse: “Wat mensen niet altijd beseffen, is dat de bibliotheek niet de taak heeft erfgoed te bewaren voor de eeuwigheid. De Koninklijke Bibliotheek doet dat wel, daar wordt alles opgeslagen wat in Nederland aan boeken verschijnt. Wij hebben de wettelijke taak om te zorgen voor een actuele collectie. Jaarlijks komen ruim vijftigduizend nieuwe titels uit. Daarvoor moet op de een of andere manier toch ruimte worden gemaakt.”

Asscher komt, Cohen gaat

Lodewijk Asscher wordt per 1 februari de nieuwe voorzitter van de raad van toezicht van de OBA. De oud-minister treedt in de voetsporen van voormalig burgemeester Job Cohen die de functie de afgelopen acht jaar bekleedde.

“Als ik die periode moet samenvatten, is er maar één woord dat bij mij opkomt: verandering,” zegt Cohen naar aanleiding van zijn vertrek. “Van een plek waar je heen ging om boeken te lenen, is de bibliotheek een bruisende plek geworden om te leren, te werken en te ontmoeten.”

Asscher hoopt als vervanger te kunnen bijdragen ‘aan een gezonde toekomst van de openbare bibliotheek in de stad waar ik woon en waar mijn kinderen opgroeien’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden