Met granaten belaagde ondernemers meestal gelinkt aan criminelen

De meeste Amsterdamse ondernemers wier zaken de laatste jaren zijn beschoten of waar handgranaten zijn gelegd, hebben volgens de politie banden met criminele netwerken. Veelal gaat het daarbij om drugsorganisaties.

Chaos na een explosie voor coffeeshop Smoke Palace in de Linnaeusstraat in Amsterdam-Oost, maart 2019.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De taskforce Geweld en Intimidatie Tegen Ondernemers (GITO), bestaande uit politie, justitie, gemeente en belastingdienst onderzocht 37 geweldsincidenten die voor de burgemeester reden waren de getroffen zaken te sluiten. In 26 gevallen was er daarbij sprake van achtergelaten explosieven, 13 keer vonden er schietincidenten plaats (twee keer werd er zowel een granaat gelegd als geschoten). 

In 2019 waren er 18 geweldsincidenten, ongeveer evenveel als de jaren daarvoor.

Geweld en intimidatie als strategie

Dit soort gebeurtenissen vloeien volgens de politie vrijwel altijd voort uit criminele conflicten waarbij geweld en intimidatie ‘ingezet is als strategie’ tegen de getroffen exploitant, pandeigenaar of financier. Via bijvoorbeeld pandeigenaren komen soms hele netwerken in beeld die ‘minstens een vlekje hebben’.

Soms hebben de ondernemers directe banden met de criminele netwerken, soms indirect, bijvoorbeeld als sprake is van ‘schijnbeheer’ door een katvanger. Vaak hebben de getroffen ondernemers zich ingelaten met ondergronds bankieren of is hun zaak opgezet met onderhandse leningen van drugscriminelen.

Burgermeester Femke Halsema bezoekt de Johan Huizingalaan in Slotervaart, waar in 2018 meerdere ondernemingen beschoten waren en granaten waren gelegd. Eén explosief was ontploft.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De uitvoerders van het geweld zijn doorgaans jongens of jonge mannen die voor een bedrag tussen de 500 en 1000 euro worden gerekruteerd door criminele ‘makelaars’ in geweld. Soms hebben ze een schuld die ze kunnen vereffenen door een granaat te leggen of op een onderneming te schieten. Meestal lijken ze niets met het achterliggende conflict te maken te hebben.

Het arsenaal waaruit de geweldsmakelaars kunnen putten, is zorgwekkend groot. Vaak gaat het om mannen tussen de 18 en 25 jaar, die ook wel in beeld komen in bijvoorbeeld onderzoeken naar liquidaties. Tegen die groep schurken ‘tientallen’ nog veel jongere jongens aan van wie de overheid vreest dat ze ook serieus geweld zullen gaan plegen. De gemeente probeert het doorgroeien van jonge mannen in de drugscriminaliteit te verstoren.

Portemonnee

De motieven voor het geweld tegen de ondernemingen heeft de taskforce niet kunnen achterhalen. De politie gaat ervan uit dat criminele organisaties de ondernemingen gebruiken ‘als portemonnee’, om hun geld in te investeren.

De werkgroep heeft onderzocht hoe de verschillende overheden en (gemeentelijke) diensten informatie beter kunnen delen. Waar onderzoek van de verschillende bestanden eerst vooral handmatig moest, wat zeer tijdrovend is, ontwikkelt de gemeente nu een geautomatiseerd systeem waarmee de screening van ondernemingen en de financiering daarvan efficiënter kan worden gedaan.

Burgemeester Femke Halsema sluit ondernemingen die doelwit zijn van bedreiging niet meer standaard, zoals haar voorgangers dat wel deden. In de meeste gevallen moeten de zaken wel nog voor minstens drie maanden dicht om de openbare orde te handhaven. De taskforce ziet geen aanleiding het nieuwe sluitingsbeleid te herzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden