Meissen-servies moet terug naar erven Joodse eigenaar

Veertien stukken van het Meissen-servies uit de Rijkscollectie van het Rijksmuseum moeten worden teruggegeven aan de erfgenamen van de oorspronkelijke Duitse eigenaar ­Herbert Gutmann.

Enkele stukken uit het Meissen-servies. Beeld ANP

Dat heeft de Restitutiecommissie ­geoordeeld. De serviesstukken bevinden zich nu nog in paleis Het Loo, het Rijksmuseum en het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

In 2014 werd door onderzoeks­bureau Artiaz ontdekt dat het porseleinen serviesgoed van de Joodse bankiersfamilie Gutmann in kunstcollecties van Nederlandse musea was opgenomen. Ook het Streek­museum in Tiel en het Historisch ­Museum in Deventer hebben elk een bord van het servies in hun collectie.

Het zogeheten Meissen-servies was ooit van stadhouder Willem V (1748-1806) en is beschilderd met Nederlandse dorps- en stadsgezichten.

De erfgenamen van Gutmann hadden in 2015 verzocht om de stukken terug te geven. Op basis van onderzoek kwam de Restitutiecommissie tot de conclusie dat de stukken tot 1934 ­eigendom waren van Herbert Gutmann, die door de nazi’s werd vervolgd vanwege zijn Joodse afkomst.

In 1934 liet Gutmann zijn kunstcollectie, waaronder de veertien serviesstukken, veilen. De beschikbare gegevens wijzen erop dat Gutmann hiertoe gedwongen werd door omstandigheden die direct verband hielden met het naziregime.

Het Meissen-servies kent oorspronkelijk 435 stukken en is tussen 1772 en 1774 vervaardigd door een fabriek in het Duitse Meissen. Later werd het in delen verkocht. Gutmann kreeg een deel van het ­servies in handen.

Bondsdag

Na de oorlog kwamen veertien stukken in Nederlandse musea terecht. Het ministerie van OCW heeft het ­advies over de teruggave overgenomen. De serviesstukken werden na de Tweede Wereldoorlog door de Nederlandse Staat op reguliere wijze verworven, maar het ministerie erkent dat de belangen van de erfgenamen in dit geval boven die van de staat staan.

In 2009 ontdekte de Duitse regering dat er een schilderij uit het bezit van Gutmann in de Bondsdag hing. Ook daar bleek het om roofkunst te gaan. Het schilderij is teruggegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden