PlusAchtergrond

Megaproces: zijn de Shi’s succesvolle hoteliers of een criminele organisatie?

Jaren van onderzoek monden deze weken uit in een strafproces tegen de Chinese familie Shi, die in Amsterdam acht hotels uitbaat. Het draait onder meer om geldsmokkel, fraude en het witwassen van grote sommen geld.

Het begint allemaal in 1987, als de Chinese familie Shi snackbar China Snack begint in IJmuiden, gevolgd door wokrestaurants in IJmuiden en Utrecht. In de decennia daarna timmeren de broers Changyun en Changkun Shi en hun zus Jinhua flink aan de weg.

Ze bouwen in Amsterdam vanaf 2006 aan een hotelimperium, ook in voormalige kantoorpanden aan de Ring A10. Ze kiezen niet per se voor de gewilde locaties, maar bijvoorbeeld ook voor Amsterdam-West. Na de verkoop van één hotel, vlakbij het Leidseplein, zijn nu nog acht hotels over in de keten die inmiddels XO Hotels heet.

Waar Changkun Shi medio 2015 tegenover Het Parool spreekt over slim ondernemen, waarmee de familie miljoenen verdient die weer in de hotelketens worden geïnvesteerd, zien de recherche en het Openbaar Ministerie gaandeweg sterke aanwijzingen voor velerlei misdrijven.

De recherche opent in 2010 een strafrechtelijk onderzoek onder de codenaam 13Offside en kijkt daarvoor helemaal terug tot in de jaren tachtig. Op de bankrekening van de snackbar China Snack worden al in 1989 grote bedragen aan contanten gestort, veelal in biljetten van 100, 250 of 1000 gulden, wat in die tijd als bijzonder wordt gezien.

Kasrondjes

De familie opent bankrekeningen in Luxemburg en vanaf 2004 ook in Zwitserland, landen met het roemruchte bankgeheim. In Luxemburg heeft bijna elk familielid op enig moment een rekening, in Zwitserland de broers Chang­yun en Changkun Shi en zus Jinhua plus iemand die in nauwe relatie staat tot Changyun.

Ze storten grote contante bedragen op die ­rekeningen. Tot 2002 doen ze dat in verschillende Europese valuta, hetgeen de recherche eigen­aardig vindt – de euro is er dan nog niet. Ook valt op dat de familie in Luxemburg rekeningen opent, weer opheft en weer nieuwe opent, ­alvorens het vermogen naar Zwitserland te ­verkassen.

Uiteindelijk gaat het volgens het Openbaar ­Ministerie voor de beide landen om minimaal 3,5 miljoen euro plus aandelen, samen ongeveer 5 miljoen euro. Die bankrekeningen worden in Nederland niet opgegeven aan de belastingdienst. Een groot deel van het vermogen wordt gaandeweg overgeboekt naar China.

Soms ontvangt een Chinees vanuit rekeningen in Luxemburg of Zwitserland in China een groot bedrag, om ongeveer zo’n zelfde bedrag binnen korte tijd om het mom van een ‘lening’ weer naar Nederland over te maken, waarna er in ­Nederland investeringen worden gedaan. De recherche ziet dit als klassieke ‘kasrondjes’ ­ofwel ‘loan-backconstructies’.

De leenovereenkomsten rammelen volgens de onderzoekers aan alle kanten en staan volgens het strafdossier vol ‘onzakelijke elementen, opmerkelijkheden en onjuistheden’. Zo ontbreken afspraken over afbetalingen of zekerheden. Ook zouden de verdachten valse verklaringen hebben gebruikt van onder meer de Bank of China. Een manager van die bank in Rotterdam kwalificeert die verklaringen in een getuigenverhoor als ‘een vreemd document’.

Zo is Hotel Inner in de Wanningstraat in de Museumbuurt in Amsterdam-Zuid voor een ­belangrijk deel met dergelijke ‘leningen’ ge­financierd. Justitie kwalificeert het als ‘verhullen’ en witwassen van kennelijk illegaal verkregen opbrengsten, via zeker tien verschillende witwasconstructies.

Met name Changyun Shi zou intussen verantwoordelijk zijn geweest voor mensensmokkel vanuit China, via fictieve arbeidscontracten en salarisstroken, onder meer via een bevriende Amsterdamse fietsenhandelaar en zaken in ­kleding of huishoudelijke artikelen. Sommige van die bedrijven waren volgens de opsporingsdiensten voornamelijk lege hulzen, ‘front stores’ zonder veel werkelijke activiteiten, waar veel geld in werd gestort.

Via zulke valse papieren kregen volgens justitie zeker zes en waarschijnlijk meer Chinezen wederrechtelijk een Nederlandse verblijfs­vergunning als ‘kennismigrant’. Ze zouden hier ander werk hebben gedaan dan was voorge­spiegeld.

Criminele organisatie

Een van de migranten en haar echtgenoot hebben bij de recherche erkend dat ze Shi hadden betaald om die papieren te regelen. Bij invallen door de politie zijn op diverse locaties verschillende versies van de volgens justitie valse ­documenten gevonden.

In een afgeluisterd telefoontje zei Changyun Shi dat hij mensen onder het mom van ‘werken in de keuken’ naar Nederland had gehaald. Ook rond die bedrijven denkt justitie een ‘kasrondje’ te zien tussen Nederland en China, waarin miljoenen omgingen.

In het onderzoek speelt Changyun Shi volgens justitie de meest in het oog springende rol. Zijn broer Changkun, zus Jinhua en vader Kai-lin blijven wat meer op de achtergrond – met nog dieper in de coulissen hun moeder, die weliswaar als onderdeel van hun criminele organisatie wordt gezien, maar volgens de onderzoekers een bijrol speelde.

In december 2013 heeft Changyun zich op papier laten uitkopen uit de hotels, maar volgens justitie was ook dat weer schijn. Gedurende het onderzoek bediende de familie zich volgens justitie steeds vaker van stromannen.

In het dossier zitten aanwijzingen dat Chang­yun bemanningsleden van vliegtuigmaatschappij China Southern Airlines grote bedragen van Amsterdam naar China liet smokkelen, zonder daarvan aangifte te doen bij de douane. De recherche heeft op enig moment enkele ­bemanningsleden van de bewuste vliegmaatschappij op heterdaad aangehouden voor de uitvoer van contant geld. De aangehouden ­bemanningsleden verklaarden het geld in ­opdracht van Changyun Shi mee naar China te nemen.

Afgeluisterd

In de strafzaak 13Offside zijn nu zeven verdachten gedagvaard – een achtste is inmiddels overleden – en drie bedrijven. De broers en zus Shi zouden van 1 januari 2001 tot juli 2015 een criminele organisatie hebben gevormd met witwassen, fraude, mensensmokkel en geldsmokkel (vooral in 2013) als oogmerk.

Waar het onderzoek in 2010 begon met inleidende analyses van rekeningen en geldstromen rond de Shi’s en hun bedrijven, is het onderzoek eind 2012 verbreed en zijn met extra rechercheurs ook verdachten afgeluisterd. Op 30 september 2014 was ‘een klapdag’, waarop invallen zijn gedaan.

De gemeente begon gaandeweg het strafrechtelijk onderzoek een bestuurlijke procedure, die er in 2016 in resulteerde dat alle hotels met een bar, restaurant en minibars op de kamers hun vergunningen voor de drankverkoop verloren.

De recherche en justitie zien de zaak tegen de ­familie Shi als een schoolvoorbeeld van ‘ondermijning’, zoals het invreten van de onderwereld in de bovenwereld tegenwoordig in overheidsjargon heet.

Waar deze krant in een artikel in 2015 de vraag opwierp of de familie Shi moet worden beschouwd als ‘tophoteliers of bende’, merkt een betrokkene op dat ‘het een het ander niet uitsluit’. De hotels draaien gewoon als hotels en zijn geen lege hulzen of ‘front stores’, zoals ­andere bedrijven die aan Changyun Shi waren gelieerd.

Dat het onderzoek tot op heden voortsleepte, komt vooral door de lange reeks getuigen die zijn verhoord over de elf onderzoeksdossiers van samen 60.000 pagina’s. De onderzoeksrechter, officieren van justitie en advocaten reisden ook drie keer naar China.

De omvang van deze zaak is uitzonderlijk, maar als alles volgens plan gaat, doet de rechtbank op 19 juli uitspraak.

Ontvoering

Changyun Shi is begin 2019 in een afgesplitste zaak veroordeeld tot 1,5 jaar cel voor het laten ontvoeren en bedreigen van de eigenaar van het gerenommeerde Chinees restaurant Chang-i, achter het Concertgebouw in Amsterdam-Zuid. De man was in 2011 met geweld ontvoerd vanwege een mislukte zakendeal rond het vastgoed waarin het All Seasons Hotel aan de Stadhouderskade is gevestigd.

Shi speelde op papier uiteindelijk geen rol in die deal, maar de rechters stelden vast dat hij ‘katvangers’ had ingezet en wel degelijk een belangrijke belanghebbende was. Aan die ingewikkelde, mislukte deal had Shi een miljoenenstrop overgehouden.Een kroongetuige in een Duitse strafzaak tegen motorbende Satudarah had tal van details over de Amsterdamse ontvoering onthuld.

‘Bizarre zaak’ vol ‘discriminatie’

De familie Shi vindt dat justitie ‘een bizarre zaak’ heeft opgetuigd. “Wij zijn al veroordeeld voordat een strafrechter naar de zaak heeft kunnen kijken,” zei directeur Changkun Shi in 2015 tegen Het Parool. “De gemeente neemt alle verdenkingen van justitie klakkeloos over.” De familie voelt zich gediscrimineerd.

Dat vragen waren gerezen over transacties rond Hotel Inner in Zuid, begrijpen de familie en de advocaten tot op zekere hoogte, maar dat zou gaan om slechts een klein deel van de 1,4 miljoen euro eigen vermogen waarmee dat hotel is gefinancierd.

Advocaat Marcel van Gessel: “Het gaat hooguit om vijf ton, op een balanstotaal van 150 miljoen euro van de hele hotelgroep. Het onderzoek loopt sinds 2010. Het eerste wat ik als justitie zou doen, is de verstrekkers van die omstreden leningen verhoren, maar dat gebeurde pas nadat onze cliënten maanden in hechtenis hebben gezeten.” Changyun zat een half jaar in de cel, broer Changkun en zus Jinhua elk tweeënhalve maand, voor justitie ze liet gaan.

Hoe de Shi Groep zonder forse ‘misdaadwinsten’ kon uitgroeien tot een keten met 150 miljoen euro op de balans? Directeur Changkun Shi: “Wij doen het slimmer dan andere hotelketens. In 2006 waren wij de eersten die leegstaande kantoren tot hotels ombouwden. Waar iedereen bij hotels aan grachtenpanden dacht, kochten wij panden aan de Ring. Dat was een toen unieke zet, waarmee we vele miljoenen hebben verdiend, die we vervolgens weer hebben geïnvesteerd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden