Amsterdam Bewaar

Meerderheid Amsterdamse docenten: integratie is mislukt

Meerderheid Amsterdamse docenten: integratie is mislukt
© Rink Hof

De integratie op Amsterdamse scholen is mislukt, vindt meer dan de helft van de docenten. Een deel durft gevoelige onderwerpen niet meer te bespreken in de klas.

Marokkaanse leerlingen die bij elkaar klitten en autochtone scholieren die vooral met elkaar omgaan. Ouders van verschillende afkomst die nooit met elkaar praten, kinderen die niet bij elkaar over de vloer komen.

Veel leraren herkennen het beeld van toenemende segregatie en mislukte integratie op hun eigen school, blijkt uit onderzoek van bureau DUO onder 2200 schoolleiders en leraren uit het basis- en voortgezet onderwijs.

Geen integratie
In Amsterdam bevestigt 54 procent van de docenten en directeuren dit beeld. In Den Haag, Rotterdam en Utrecht gaat het om soortgelijke percentages, buiten de grote steden vindt maar dertig procent dat de segregatie op school toeneemt.

Taboes

Eén op de acht leraren in Amsterdam zegt dat gevoelige onderwerpen niet meer besproken kunnen worden.

De genoemde onderwerpen: seksuele voorlichting, politieke situaties in bepaalde landen, het geloof, terrorisme en discriminatie. Ook de discussie over Zwarte Piet ligt gevoelig.

"Op scholen is totaal geen integratie," reageert Trudy Coenen, docent aan Montessori Lyceum Oost, auteur en in 2010 uitgeroepen tot Leraar van het Jaar.

"Op onze school zitten zestig nationaliteiten, maar niet de Nederlandse. Alles wat deze kinderen van Nederlanders weten, leren ze van de docenten. Mijn zoon zat op het Sint Nicolaas Lyceum in Zuid en kent op zijn beurt de wereld van mijn leerlingen totaal niet."

Groepjesvorming
Uit onderzoek van Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) blijkt dat slechts acht van de circa zestig middelbare scholen in de stad gemengd zijn.

Docenten spreken van groepjesvorming, een oververtegenwoordiging van kinderen van allochtone komaf op vmbo en van autochtone leerlingen op havo en vwo.

Ook is prake van ouders die zich weleens afkeren van de Nederlandse samenleving en leerlingen die erg vaderlandslievend zijn en een vorm van radicaliserend gedrag vertonen.

Gevoelige onderwerpen
Docenten die de tweedeling niet herkennen op school geven aan dat kinderen bij het spelen, leren en werken niet letten op elkaars achtergrond.

Eén op de acht leraren in Amsterdam, zowel in het basis- als voortgezet onderwijs, zegt dat gevoelige onderwerpen niet meer besproken kunnen worden in de klas als gevolg van de toenemende segregatie.

Het lost niets op om deze discussies uit de weg te gaan

Jan-Mathijs Heinemeijer, directeur van Calandlyceum

De genoemde onderwerpen zijn seksuele voorlichting, de politieke situatie in bepaalde landen, zoals Turkije en Rusland, het geloof, terrorisme en discriminatie. Ook de discussie over Zwarte Piet ligt gevoelig.

Ongeveer 58 procent van de Amsterdamse docenten heeft hiervan geen last. 

Terughoudendheid
Jan-Mathijs Heinemeijer, directeur van Calandlyceum, herkent de toenemende segregatie en de terughoudendheid bij docenten voor gevoelige thema's. "Ik heb veel contacten met andere scholen en dan hoor ik dit." 

Hij zegt uit te dragen dat op zijn school alles aan de orde komt. "Hier moet je mee dealen, dat is onze opdracht. Het lost niets op om deze discussies uit de weg te gaan." 

Coenen zegt dat het belangrijk is dat docenten voortdurend in gesprek zijn met de leerlingen. "Ik begin elke les met een gesprek: wie heeft er nog iets te roddelen? Dan gaat het over eten, Trump, sexting. Als je altijd praat met leerlingen is het niet moeilijk gevoelige onderwerpen te bespreken. Docenten moeten investeren in het contact met leerlingen."

Kukenheim: 'Nog veel werk aan de winkel'

Wethouder Simone Kukenheim herkent het beeld dat uit het onderzoek naar voren komt. "Sommige scholen zijn hier druk mee bezig, hebben een visie en praten met leerlingen. Andere worstelen hiermee."

Integratie op Amsterdamse scholen staat volgens haar 'bovenaan de politieke agenda'. Kukenheim begrijpt dat sommige docenten het lastig vinden gevoelige onderwerpen in de klas te bespreken, maar ze vindt dat dit toch moet gebeuren.

De gemeente heeft geld vrijgemaakt voor projecten die scholen hierbij helpen; docententeams kunnen leren hoe ze gevoelige onderwerpen bespreekbaar kunnen maken, zoals homoseksualiteit of politieke kwesties. Leerlingen leren in debatten hierover te discussiëren.

Daarnaast heeft de gemeente projecten om diversiteit te bevorderen op de scholen, bijvoorbeeld scholentours, bevorderen van ouderbetrokkenheid, leerlingen van verschillende scholen die elkaar ontmoeten en samenwerking tussen scholen.

Volgens Kukenheim is er 'nog veel werk aan de winkel'. "Maar ik zie wel dat het thema leeft."