PlusAchtergrond

Meer regels voor (on)gevaccineerden? 6 vragen over de nieuwe coronamaatregelen

OMT-leden, politici en opiniepeilers: allemaal praten ze over welke maatregelen het kabinet moet nemen om het aantal ziekenhuisopnames door corona terug te dringen. Daarbij lijken taboes op lokale lockdowns en maatregelen voor ongevaccineerden als sneeuw voor de zon te verdwijnen. Maar zijn die maatregelen wel mogelijk en effectief?

Festivalgangers tonen hun QR-code tijdens het Amsterdam Dance Event (ADE). Beeld ANP
Festivalgangers tonen hun QR-code tijdens het Amsterdam Dance Event (ADE).Beeld ANP

Welke nieuwe maatregelen liggen op tafel?

Onder andere het opleggen van een lokale lockdown werd deze week geopperd door Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ). Volgens hem kan dat nuttig zijn. Lokale brandhaarden zoals Staphorst of Scherpenzeel, maar ook wijken in grote steden waar de vaccinatiegraad nog onvoldoende is en veel mensen in het ziekenhuis belanden, kunnen dan in lockdown moeten.

Een andere nieuwe optie waar coronaminister Hugo de Jonge de afgelopen dagen veel op hint, is de teugels strakker aantrekken voor ongevaccineerden, omdat vooral deze groep voor de ziekenhuisopnames zorgt. Zo wordt gesproken over het zogeheten ‘2G-systeem’, waarin mensen alleen recht hebben op een coronatoegangsbewijs als ze gevaccineerd zijn of genezen van corona. Ongevaccineerden hebben dan geen recht meer op een pas en kunnen niet na een test alsnog naar de horeca.

Is er politieke steun voor deze maatregelen?

Voor lokale lockdowns lijkt het kabinet weinig te voelen. Winkels sluiten in bepaalde wijken of dorpen zal ervoor zorgen dat mensen een deur verder gaan kijken, denkt het kabinet. Ook moeten Veiligheidsregio’s daaraan mee willen werken, terwijl burgemeesters er niet warm voor lijken te lopen.

Bij de invoer van het 2G-systeem of het verder beperken van de vrijheden van ongevaccineerden, hoeft het kabinet niet op veel steun te rekenen vanuit de Kamer. Die wil eerst dat bestaande maatregelen strenger gehandhaafd worden, ook al is dat volgens veel OMT-leden waarschijnlijk te laat. Maar juist veel van de OMT-leden voelen weer niets voor het verder onder druk zetten van ongevaccineerden. “Gaan we daarmee niet te veel polariseren?,” vroeg viroloog Menno de Jong zich af op Nu.nl.

Het lijkt deze week dus een ingewikkelde legpuzzel te worden voor het kabinet. Komen ze er niet uit, dan zal er ongetwijfeld teruggegrepen worden op maatregelen waar Nederlanders al bekend mee zijn. Denk aan het thuiswerkadvies, de anderhalvemeterregel, een mondkapjesplicht in publieke ruimtes, de sluiting van (nacht)horeca of een maximum aantal gasten dat mensen thuis mogen ontvangen.

Zijn de maatregelen juridisch haalbaar?

Maatregelen gericht op ongevaccineerden zouden doorgevoerd kunnen worden. Nederland zou zelfs over kunnen gaan tot een vaccinatieplicht, vertelde Martin Buijsen, hoogleraar recht en gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit en lid van twee medisch-ethische toetsingscommissies, in juli in Het Parool. “De bezwaren zijn alleen cultureel en politiek,” zei hij daarover.

Buijsen verwees hiervoor naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in Straatsburg, dat meerdere malen bevestigde dat het aan staten is om te bepalen in welke mate het recht op lichamelijke integriteit beperkt wordt. Dat gebeurde enkele maanden geleden nog, in een zaak die een aantal Tsjechen aanspande tegen de verplichte vaccinatie van een klassieke infectieziekte. Volgens het EHRM mag een staat die rechten inperken in geval van veiligheid, bescherming van andere mensenrechten en ook volksgezondheid. “Voor corona bestaat nog geen jurisprudentie, maar corona is ook gewoon een infectieziekte waarvoor vaccinatieprogramma’s bestaan. We kunnen gerust aannemen dat het Hof daarover niet anders zal denken.”

Over het invoeren van lokale lockdowns, zei minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) dat die ‘juridisch mogelijk zijn’.

Zijn deze maatregelen nog effectief?

De fase waarin een lokale lockdown nog effect zou hebben, zijn we al voorbij, zegt veldepidemioloog-microbioloog Amrish Baidjoe. “In Nederland is corona op dit moment dusdanig verspreid, en er zoveel mobiliteit, dat het weinig zin meer heeft.”

Ook denkt Baidjoe dat de invoering van maatregelen voor ongevaccineerden niet werkt en ‘symboolpolitiek’ is. “Deze groep is gewoon verbonden met de maatschappij en verdeeld over alle regio's. In sommige plekken is er wel een hogere concentratie, zoals de biblebelt, maar hoe wil je de maatregelen gaan handhaven, juist in een al gespannen maatschappij? Succes ermee. Er moeten algemene maatregelen komen, te beginnen met de basismaatregelen zoals de WHO ze adviseert.”

Wat willen Nederlanders?

Uit een dinsdag gepubliceerde peiling van het EenVandaag-opiniepanel, blijkt dat 72 procent van de gevaccineerde Nederlanders vindt dat er maatregelen specifiek voor ongevaccineerden moeten komen. Het raakt gevaccineerden dat zij straks ook de dupe worden van eventueel nieuwe maatregelen, terwijl 80 procent van de patiënten in het ziekenhuis ongevaccineerd is.

Zestig procent van de Nederlanders vindt dat het kabinet nieuwe maatregelen moet aankondigen op de persconferentie van 2 november. Een dringender thuiswerkadvies (76 procent), strengere controles op de coronapas (71 procent) en herinvoering van de anderhalvemeterregel (61 procent) staan bovenaan de lijst. Er wordt minder warmgelopen voor een coronapas op middelbare scholen (37 procent), eerder sluiten van horeca (23 procent) en het ontvangen van een maximum aantal gasten thuis (23 procent).

Wordt dit soort maatregelen al toegepast in het buitenland?

Oostenrijk lijkt het Europese land te zijn dat het verst durft te gaan. Daar kondigde bondskanselier Alexander Schallenberg een lockdown aan voor ongevaccineerden, als de coronacijfers blijven stijgen. Italianen die bij private bedrijven of de overheid werken, moeten aantonen dat ze gevaccineerd of recent getest zijn. Kunnen ze dat niet, dan zijn ze niet welkom én krijgen ze geen salaris. En Moskou, waar het aantal coronadoden al wekenlang tot recordhoogtes stijgt, stelde een lockdown in voor ongevaccineerde zestigplussers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden