PlusReportage

Mee met de teams van Vroeg Eropaf: ‘Ik woon zó klein, hoe kan het dan dat de rekening zo hoog is?’

Susanne Schieving (links) met collega Sarah Kamal van Vroeg Eropaf. Bij een melding van betalingsachterstanden komen ze in actie om erger te voorkomen. Beeld Jakob van Vliet
Susanne Schieving (links) met collega Sarah Kamal van Vroeg Eropaf. Bij een melding van betalingsachterstanden komen ze in actie om erger te voorkomen.Beeld Jakob van Vliet

De gemeente krijgt een seintje bij betalingsachterstanden van Amsterdammers – en de teams van Vroeg Eropaf gaan erop af om te helpen. Ze hebben het drukker dan ooit. ‘Ook wij staan soms drie kwartier in de wacht. De schuldafdelingen hebben het razend druk.’

Malika Sevil

Ruhi Kaplanseren (een afgekeurde 62-jarige horeca-uitbater) heeft van een kennis een honderd procent zuiver wollen deken gekregen. Voor de winter. Een ander gaf hem een tweedehands elektrische oven, want, zo is de gedachte: “Die zal in verbruik wel minder duur zijn dan de oven op gas.” Hij zet zijn verwarming in zijn slecht geïsoleerde woning uit de jaren vijftig een paar graden lager, trekt een warme pyjama aan en zo gaat hij, met een onbestemd donker gevoel, de winter in.

“Want wat staat ons te wachten?”

Kaplanseren zit in het kantoor van het Buurtteam Amsterdam, waar het team van Vroeg Eropaf onder valt. Hij vertelt hoe hij thuis in Slotermeer een brief op de mat vond van netbeheerder Liander. De boodschap: hij zou worden afgesloten van energie. Dat vond hij raar, want ondanks zijn bijstandsuitkering wist hij nog wel de rekeningen te betalen. Wat bleek: een misverstand. Een onbekende had het energiecontract op zijn adres opgezegd. Kaplanseren had vanwege een verblijf in het buitenland tijdelijk zijn post niet opengemaakt en zo kon de boel escaleren, zegt ook Sarah Kamal, coördinator van het Vroeg Eropaf-team Nieuw-West.

Maar ja, probeer dat maar eens samen met een medewerker van de klantenservice uit te vogelen. “Ik belde wel, maar ze begrepen me niet. Dat was frustrerend.” Ondertussen kreeg Vroeg Eropaf een melding van de energieleverancier. Na een wetswijziging vorig jaar krijgen gemeenten al in een vroeg stadium een waarschuwing van onder meer energiebedrijven als inwoners betalingsachterstanden oplopen of als er afsluitingen dreigen. Vroeg ingrijpen bij een beginnende betalingsachterstand voorkomt dat de problemen verergeren, zo is de gedachte.

Drukker dan ooit

In Amsterdam wordt bij zo’n melding het Vroeg Eropaf-team gestuurd. Dat werkt in de stad al tien jaar zo, maar nog nooit hebben de teams het zo druk gehad als nu. De energieprijzen pieken en de inflatie heeft de 17 procent aangetikt. Dat is ook terug te zien in het aantal meldingen van mensen die schulden hebben bij energieleveranciers of verhuurders. In heel 2021 kreeg Vroeg Eropaf 29.700 meldingen, dit jaar waren dat er tot augustus al 18.252.

Bij Vroeg Eropaf in Nieuw-West komen maandelijks enkele honderden meldingen binnen, waar de achttien medewerkers mee aan de slag gaan. Susanne Schieving is een van hen. Het loopt bij veel mensen op veel fronten spaak, maar vooral de energienota zorgt voor enorme kopzorgen, zegt ze. “De mensen begrijpen het gewoon niet. Als de energierekening van 150 euro naar 600 euro per maand omhoogschiet, dan denken ze: dat kan niet waar zijn? Ik sprak een man die zei: ‘Ik woon zó klein, hoe kan het dan dat de rekening zo hoog is?’”

Het is ook moeilijk te begrijpen, zegt Schieving. “Niet iedereen volgt het nieuws. En het is ook een ver-van-mijn-bedshow: energienota’s.” Daarbij hebben mensen volgens Schieving vaak alleen een online account bij de energieleverancier, waar ze vervolgens niet op kunnen inloggen, omdat ze niet weten hoe dat werkt. “Ik hoor vaak terug dat mensen niet weten welk tarief ze betalen. Nota’s zien ze ook vaak niet, dus dan is het een complete verrassing dat het tarief zo hoog wordt.”

Wat ook niet helpt is dat mensen lang in de wacht moeten staan voordat ze iemand van de klantenservices aan de lijn krijgen. “En apps zijn vaak overbelast,” zegt Schieving. “Hulpverleners hebben meestal wel een apart nummer om te bellen, maar ook wij staan soms drie kwartier in de wacht. Het is bij de schuldafdelingen razend druk.”

Loeizware glazen plaat

Kaplanseren is niet echt handig met internet, zegt hij. Het Vroeg Eropaf-team zorgde dat hij toch bij zijn energieleverancier kon blijven, al ging zijn contract wel van een vast bedrag (100 euro) naar een maandelijks variabel bedrag van 300 euro per maand. Het team wist dat te drukken naar 150 euro per maand en voor de naheffing, die zéker komt, probeert Vroeg Eropaf aanspraak te maken op het potje individuele bijzondere bijstand van de gemeente. “Dat zijn nu best ingewikkelde aanvragen, want in november en december krijgen mensen een korting van 190 euro en in januari gaat het prijsplafond in.”

Er zijn veel potjes, compensaties, mogelijkheden tot bijstand en toeslagen, maar volgens Kamal moet je wel de weg kennen en voor veel mensen is het niet te overzien. Zoals bijvoorbeeld voor Roy (een heftruckchauffeur van 53 jaar die niet met zijn echte naam in de krant wil). Roy kreeg helemaal niets binnen – geen cent – toen hij plotsklaps thuis kwam te zitten na een ongeluk op zijn werk.

Roy kreeg een loeizware glazen plaat op zijn hoofd. Hij hield er een zware hersenschudding aan over, moest van zijn dokter rust nemen, maar volgens het Buurtteam stopte ook de werkgever met het uitkeren van zijn loon. Hij kon in één klap niks meer betalen, geen zorgverzekering, geen huur, geen energierekening – zelfs geen eten, want er kwam niets meer binnen. En hij had al schulden.

Het team hielp bij betalingsregelingen, toegang tot de stadspas en de voedselbank en een lijntje naar het UWV. Roy wilde eigenlijk eerst zelf proberen om zijn problemen op te lossen. “Maar bij de instanties geloven ze me niet. Ze snappen me niet en ik krijg niks geregeld. Door die hersenschudding werd ik zo wazig en moe dat ik zei: ‘Oké, helpen jullie me maar.’”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden