Martine Bijl in 2005.

Plus Ten slotte

Martine Bijl (1948-2019): veelzijdige, humoristische nationale bekendheid

Martine Bijl in 2005. Beeld Mark van der Zouw

Ze was het gezicht van spelletjesprogramma Wie van de Drie, van de bakshow Heel Holland bakt én van conservenfabrikant Hak. Martine Bijl was een veelzijdige presentatrice, zangeres, schrijfster en actrice, die tientallen jaren in elke Nederlandse woning thuis was.

Ze was meer dan de vrouw die op televisie in guitige spotjes groenten aanprees met de befaamde afsluiter ‘U moet de groenten van Hak hebben’, of die jarenlang optrad in het spelletjesprogramma Wie van de drie? En ze was ook meer dan de vrouw die in haar rol als droogkomische presentator bijdroeg tot de immense populariteit van Heel Holland bakt.

Maar die beroemde spotjes en die twee niet minder iconische televisieprogramma’s brachten Martine Bijl wel nationale bekendheid.

Martine Bijl is afgelopen donderdag overleden aan de complicaties van een hersenbloeding die ze vier jaar geleden had, zo is maandag bekendgemaakt.

‘Zingende dochter’ 

Eerst was er het zingen. En de zangeres Martine Bijl dook al vroeg op in de krantenkolommen. Zeventien was de op 19 maart 1948 in Amsterdam geboren Martine Bijl nog maar, toen ze aan een schoolfeest op het Spinoza Lyceum een platencontract overhield. In deze krant werd ‘de zingende dochter van een Amsterdamse huisarts’ kort geïnterviewd.

“Ik had al wel voor mezelf thuis gezongen, maar nooit als er iemand bij was,” vertelde ze in haar kamertje aan de Willem de Zwijgerlaan tegen een verslaggever van Het Parool. “Dat durfde ik voor geen geld.” Ze was dolgelukkig over de eerste verkoopcijfers, maar minder blij met de kritiek. “Een krant schreef laatst dat ik platen nazong, dat vind ik niet zo leuk.” Ze keek uit naar haar aanstaande televisiedebuut. “Ik hoor altijd dat het een afknapper is om jezelf te zien, maar ik denk dat ik de hele dag voor de televisie ga zitten!”

De eerste plaat was ‘Chansons’, met daarop vier liedjes van de Franse zangeres en liedjesschrijver Anne Sylvestre. Het televisiedebuut was op 13 oktober 1965 in het programma Cabaretkroniek van Wim Ibo.

Tot ze in 1971 panellid wordt bij het door Herman Emmink gepresenteerde Wie van de drie? volgden singles en lp’s, schreef en illustreerde ze het kinderboek Elfje Twaalfje, had ze een radioprogramma Chez Martine en bracht ze een kerstalbum uit.

Televisieprogramma Wie van de Drie bij de Avro. Drie leden van het panel vlnr: Albert Mol, Martine Bijl en Kees Brusse in 1982. Beeld ANP

Met Wie van de drie? werd ze echt bekend. Ze zat naast Sonja Barend, Kees Brusse en Albert Mol en moest raden wie van de drie personen die zeiden hetzelfde beroep uit te oefenen, de echte doktersassistente of metselaar of rijschoolhouder was. Ze zou in het panel blijven tot 1983.

Hak

Een paar jaar later werd ze door groenteconservenfabrikant Hak ingehuurd om reclame te maken. Dat deed ze 27 jaar, waarin ze te zien was in ruim veertig spotjes. (In 2013 nam ze met een speciaal spotje afscheid: ‘U moet de groeten van Martine hebben.’)

Tussen dit televisiewerk door bleef de veelzijdige Bijl zingen (talloze lp’s en cd’s), maakte ze vier onewomantheatershows waarin ze haar wat brave imago vaarwel zei, had ze vier jaar een eigen televisieshow, Martine (Gouden Televizierring 1980), schreef ze kinderboeken en sprookjes, acteerde ze als de vrouw van Johnny Kraaijkamp jr. mee in tien seizoenen van de televisiecomedy Het zonnetje in huis, vertaalde die serie uit het Engels, vertaalde nog een aantal comedy’s, en nog meer musicals, en schreef ze een toneelstuk.

Op 19-jarige leeftijd kreeg ze een verhouding met gitarist Henk van der Molen, die haar begeleidde, en veel muziek en teksten voor haar schreef. In 1990 verliet Martine Bijl Van der Molen voor regisseur Berend Boudewijn.

Berend Boudewijn en Martine Bijl Beeld ANP Kippa

‘Licht van mijn leven.’ Zo omschreef Berend Boudewijn Martine Bijl in deze krant in september 2017. “Godzijdank mijn vrouw. We zijn 27 jaar bij elkaar, de laatste twee jaar waren zwaar na haar hersenbloeding. De Grote Scenarioschrijver geeft het leven soms een andere wending, nogal bruusk mag ik wel zeggen. Maar ze heeft zich daar met ijzeren wilskracht en grote discipline uitgewerkt. Het gaat steeds beter. Toen we bij elkaar kwamen, heeft dat nogal wat stof doen opwaaien, we waren allebei bekend van tv. Maar het is een groot geluk dat ik tegen haar aan ben gelopen. Dit huis is ontzettend veel leuker geworden toen zij daar binnenstapte. Ik bewonder haar, zij bewondert mij. En zo zitten we elkaar de hele dag te bewonderen.”

Revalidatie

In september 2015 werd Bijl getroffen door een hersenbloeding. In een interview in de Volkskrant uit 2017 omschreef Berend Boudewijn dat als volgt: “Martine deed een paar gymnastiekoefeningen. Piep, piep, piep, de radio sloeg aan, het Journaal van 9 uur. Ik hoorde een bons en toen lag ze naast de stoel. Nou ja, 112 gebeld. Ze werd het huis uitgetakeld door de brandweer, want ze moest horizontaal blijven. Ze zei nog: ‘Heel Holland zakt.’ Best knap dat ze er op zo’n moment nog een grapje uit wist te persen, toch?”

De revalidatie verliep voorspoedig, aldus Boudewijn: “En kenmerkend voor haar, ze heeft zich met grote discipline teruggevochten. Ze moest opnieuw leren wat een vork en een lepel was en waar die dingen voor zijn en nu maakt ze op zondagochtend een heerlijk ontbijt. Ze loopt weer trappen, rijdt weer auto, doet boodschappen.”

Tijdens de revalidatie brak Bijl een heup en werd ze geplaagd door depressies. Over die periode schreef ze in 2018, met de nodige humor, het boek Rinkeldekink. ‘Achter mijn ogen knapte een ballonnetje,’ meldde ze. Ze beschreef hoe haar leven veranderde na die hersenbloeding.

André van Duin had intussen de presentatie van ‘Heel Holland bakt’ overgenomen. Dit jaar liet hij in Story (de roddelpers lag in de struiken toen Bijl haar relatie met Boudewijn was begonnen) nog weten dat het niet goed met haar ging. “Het lukt mij niet meer om haar aan het lachen te maken, om eerlijk te zijn. Dat is natuurlijk behoorlijk triest.”

Martine Bijl zingt in 1969. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden