PlusReportage

Markt in Westerstraat steeds leger: ‘Over tien jaar bestaat de markt niet meer’

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

Is de markt in de Westerstraat een aflopende zaak? Steeds meer kooplui blijven weg, het aanbod verschraalt. ‘Tot kijk, ik heb er geen zin meer in.’

Anna Herter

‘Waardeloos, een flop,” zegt de 67-jarige Aart over de Westerstraat deze maandagochtend. Hij is vanuit IJmuiden naar de Westerstraat gekomen, naar een markt die voor de helft leeg blijkt. “Zet dat dan van tevoren even op Facebook,” roept hij uit.

Aart, die zijn achternaam niet op de site wil, is hier elke week, om wat te struinen en te kijken. Maar de afgelopen weken is zijn favoriete uitje steeds minder voor gaan stellen. “Als het zo doorgaat, zeg ik op een gegeven moment: tot kijk, ik heb er geen zin meer in.”

Meer leegstand

Aart heeft een punt: echt gezellig oogt het deze ochtend niet in de Westerstraat, waar elke maandagmorgen stoffen, kleding, prullaria en hier en daar wat eten wordt aangeboden. Het is dan ook een regenachtige dag, waardoor veel vaste marktkooplui thuis zijn gebleven. Maar óók bij mooi weer is er meer en meer leegstand, zo vertellen verkopers die er wel zijn.

Hoe komt dat? “Het is gewoon een uitstervend beroep,” zegt Jan Molenaar (72), terwijl hij een paar kussens afrekent. “Er is geen nieuwe aanwas. Jongere generaties hebben geen zin om hier te staan.”

Het overgrote deel van de verkopers op deze markt is inderdaad de zestig gepasseerd. Een rondgang leert dat zij het beroep niet zelden overnamen van hun ouders. Die traditie is volgens hen verleden tijd: hun kroost gaat voor een andere carrière. Ook loont het nu beter om spullen op het internet te verkopen, stelt een aantal.

Daarbij komt dat een aanzienlijk deel van de overgebleven marktlui wegblijft bij slecht weer, zoals vandaag. Jaren geleden werden hun plekjes nog opgevuld met mensen van een wachtlijst, maar ook dat is verleden tijd.

Marktmeester

Verkopers blikken met weemoed terug op hoe het tientallen jaren geleden vechten was om een plekje. “Dan liep de marktmeester ’s ochtends door de straat met veertig man achter zich aan,” zegt Tinus Kelch (83). “Die dongen dan allemaal mee naar een plek voor die dag. Je had geluk als je mocht staan.”

Dat is nu anders, en daar zijn bezoekers al even teleurgesteld over. De 61-jarige Ab Haddadi uit Oost weet niet wat hij ziet. Twintig jaar lang is hij hier niet geweest, nu kwam hij weer eens langs, op zoek naar stof. “Ik vind het niks,” zegt hij, om zich heen kijkend. “Vroeger was het hier helemaal vol.”

Dat er geen nieuwe aanwas is, is niet de enige reden dat kramen steeds meer leeg blijven. De pandemie heeft de markt ook een klap gegeven, aldus de overblijvers. Koopman Molenaar zag er in coronatijd ‘een stuk of twintig afhaken’.

“Veel collega’s vonden tijdens de pandemie een andere baan,” stelt ook Randy Dingeman (55), die hier met zijn vrouw Debora al dertig jaar kleding verkoopt. “Zo merkten ze dat het fijner is om een vast inkomen te hebben dan dat gedoe de hele dag.”

Met dat gedoe doelt hij op hoge marktkosten en de onzekerheid of die terugverdiend gaan worden. Die kosten doen menig verkoper de das om, klinkt het. Zo’n ochtend hier staan kost ze zeker honderd euro, en dan moet je maar hopen dat je dat terugverdient. Sommigen hebben er een baantje bijgenomen, anderen vullen hun omzet aan met een uitkering of de AOW.

Appeltaart

Of er door de leegstand ook minder bezoekers komen? De marktlui merken dat nog niet echt, al vrezen ze dat daar verandering in gaat komen als het zo doorgaat. Deze maandag loopt het ook aardig vol, ondanks het weer.

Wel is het soort bezoeker al veranderd, merken verkopers. “Er struinen nu meer mensen rond die puur voor de beleving komen,” stelt Dingeman. “Zij lopen rond zonder iets te kopen en strijken dan neer op een terras.”

Dat lijkt inderdaad het geval: bij Café Winkel 43, bekend om de appeltaart, is het druk als vanouds. Eigenaar Axel Boom heeft naar eigen zeggen nog weinig last van de toenemende leegstand buiten. “Als er daar niets te doen is, komen ze hier,” verklaart hij.

Als Boom zijn deuren rond zeven uur ’s ochtends opengooit, komen de marktlui koffie bij hem drinken. “Ze klagen over hun hoge kosten. Als die wat lager gemaakt zouden worden, of de verkopers door de gemeente gecompenseerd zouden worden bij slecht weer, zou dat een hoop schelen.”

Wat is er nodig om deze markt te redden? Sommige kooplui pleiten net als Boom voor lagere leges, zodat het aantrekkelijk blijft om hier te staan. Anderen opperen een herindeling, waarbij de markt onder meer compacter gemaakt zou kunnen worden en de leegstand minder opvalt. Met dat laatste is de gemeente bezig, ook is er in 2018 al een ‘marktvisie’ opgesteld die markten vol en aantrekkelijk moet maken.

Weer anderen zijn minder optimistisch en stellen dat het nu eenmaal een aflopende zaak is. “Over tien jaar bestaat de markt niet meer,” voorspelt verkoper Ron de Laet (65). Naast hem staat Bianca van Mechelen (59), zij ziet het al even somber in. Net als haar buurman nam zij haar kraam over van haar vader, maar dat ziet ze haar kinderen niet snel doen. “Tja,” zegt ze daarover. “Zou jij op de markt willen staan?”

Reactie gemeente

“Als gemeente streven wij diverse en goed bezette markten na op alle verschillende plekken in onze stad. We zien dat op de markt van de Westerstraat/Noordermarkt de bezettingsgraad na corona lager is dan daarvoor. Wij doen er alles aan om die bezettingsgraad op peil te houden. Soms komen ondernemers niet naar de markt door bijvoorbeeld weersomstandigheden, dan handhaven we op sta-verplichting en proberen we contact te leggen met de ondernemers. Ook zijn wij recentelijk juist gestart met een herindeling. We verwachten dat de herindeling in het eerste kwartaal van 2023 ingaat.”

“De prijzen van een plek op de markt in Amsterdam zijn sinds 2016 niet veel verhoogd en zijn marktconform. Een plek op de markt in Amsterdam is goedkoper dan verschillende andere grote steden in Nederland. Wel kan het zo zijn dat er minder vraag is aan de consumentenkant. Daar hebben meer ondernemers, ook in andere branches, op dit moment mee te maken. Het is een uitdaging voor de marktondernemers om met het juiste aanbod bezoekers te blijven trekken.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden