PlusInterview

Lijsttrekker Bij1: ‘Ik ben vanuit activisme in de politiek gekomen’

Jazie Veldhuyzen, lijsttrekker van Bij1 voor de Amsterdamse  gemeenteraadsverkiezingen. Beeld Marc Driessen
Jazie Veldhuyzen, lijsttrekker van Bij1 voor de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen.Beeld Marc Driessen

De politieke partij Bij1 groeit in populariteit. Met lijsttrekker Jazie Veldhuyzen aan het roer lijkt de partij in Amsterdam na 16 maart van één naar twee, drie of zelfs vier zetels te gaan. De partij beweegt zich onder zijn leiding naar het randje van politiek – en de vergelijking met Trump is niet ver weg.

David Hielkema

Het is begin november als Jazie Veldhuyzen (32) tijdens een woonprotest op Plein ’40-’45 in Nieuw-West het woord neemt. “Ik ben raadslid en fractievoorzitter van Bij1 en ik ben dus ook politicus, maar ik ga jullie één ding zeggen: vertrouw politici niet. Hoelang hebben ze al praatjes?”

Het publiek applaudisseert, waarna Veldhuyzen doorgaat. “Ga de straat op. Ga desnoods het gebouw van de woningcorporatie bezetten en ik ga naast jullie staan.”

De activist in de politicus is ontwaard. Precies waar Bij1 om bekendstaat: af en toe de knuppel in het hoenderhok gooien. Iedereen wakker schudden. Een tactiek die aanslaat, want de partij groeit al jaren gestaag in populariteit. In 2018 haalde het 2 procent van de stemmen, nipt genoeg voor één zetel in de gemeenteraad. Deze verkiezingen peilt de partij tussen de 5 en 7 procent van de stemmen. Twee, drie of zelfs vier zetels is niet uitgesloten.

De populariteit is voor een groot deel te danken aan Sylvana Simons, zegt politicoloog Floris Vermeulen, die onderzoek doet naar de opkomst van onder meer Bij1. “Mensen zijn heel tevreden met wat Simons bereikt in de Tweede Kamer. Daar wordt de partij nu voor beloond. Dat de huidige lijsttrekker minder bekend is, is voor de verkiezingen niet zo’n probleem.”

Koloniale schurken

De huidige lijsttrekker is Veldhuyzen, die Simons vorig jaar opvolgde toen zij naar Den Haag vertrok. Met regelmaat komt hij op voor dak- en thuislozen en dankzij zijn inzet worden ze niet meer beboet als ze op straat slapen. De partij kreeg het de afgelopen periode ook voor elkaar dat er informatiebordjes geplaatst gaan worden bij straten die zijn vernoemd naar ‘koloniale schurken’. Ook lukte het Veldhuyzen te voorkomen dat jongeren dakloos worden als de ouders bij wie ze inwonen overlijden.

De 32-jarige partijleider groeide op in omgeving Enkhuizen en Hoorn, in West-Friesland. Een ‘zoekende jeugd’ waarin hij veel dingen liever niet had willen doen. Drugs, geweld, wapens op zak en hij had te maken met criminaliteit. Op zijn zestiende deed hij mbo niveau 1 als high school dropout. Een docent wist hem te inspireren om er meer uit te halen. Hij klom naar hbo sociaal werk, rolde het jongerenwerk in en sloot zich al in een vroegtijdig stadium aan bij de partij van Simons.

Veldhuyzen: “Ik ben vanuit activisme in de politiek gekomen. Ik blijf het lastig vinden deel uit te maken van een politiek systeem waar ik juist ook tegen strijd, omdat het systeem ongelijkheid creëert, in stand houdt en verergert, maar ik ben er ook trots op om volksvertegenwoordiger te zijn.”

Terugkijkend op Plein ’40-’45 zegt hij: “Als ik twee keer over die woorden had nagedacht, dan had ik het op een iets andere manier verwoord. Ik blijf er wel bij dat gevestigd links, zowel landelijk als lokaal, meegeholpen heeft aan uitverkoop van woningen. Het is tijd dat we daar in opstand tegen komen.”

Raciale gelijkheid

De retoriek van de menigte opzwepen doet politicoloog Eefje Steenvoorden (Universiteit van Amsterdam), die onderzoek doet naar vertrouwen in de politiek, aan Geert Wilders en Donald Trump denken. “Het is een populistische tactiek en vrij radicale manier om er zo in te staan. ‘Wij tegen zij. Politici hebben geen oog voor jullie en snappen niet wat er onder het volk leeft, ik wel.’ Ik ben verbaasd over deze nieuwe koers van Bij1.”

Volgens Steenvoorden proberen ze hiermee het vertrouwen van kiezers te winnen door het politieke systeem in twijfel te trekken. “Dat kan het politiek wantrouwen onder hun kiezers verder vergroten en ze van de politiek doen afkeren in plaats van hun stem laten horen.”

Het wantrouwen jegens de politiek is inderdaad een breed gevoeld sentiment onder kiezers van Bij1, zo stelt ook Vermeulen. Het zijn kiezers die voorheen niet stemden en zich nu wel gehoord voelen door een partij omdat het gaat over klassengelijkheid, raciale gelijkheid en ook seksuele gelijkheid. Vermeulen zegt dat het met name jongeren met een migratieachtergrond zijn die ‘ontzettend boos’ op de politiek zijn. Vermeulen: “De toeslagenaffaire was de druppel. Velen denken: wij wisten dit al veel langer en nu zien anderen het pas.”

De politicoloog is benieuwd hoe de partij de komende jaren omgaat met al die nieuwe, toch vaak in de politiek teleurgestelde kiezers. “Ze trekken nieuwe mensen naar de stembus en daarmee maakt Bij1 ze onderdeel van het politieke systeem. Vervolgens is het de vraag wat je ze precies te bieden hebt. Je moet mensen ook gevoel geven dat een stem op Bij1 iets oplevert en niet alleen uitlaatklep om boos te zijn.”

50 procent sociale huur

Veldhuyzen verwacht dat dit gaat lukken. Zijn doel is om de komende jaren ‘een actiepartij’ te worden die vanuit wijken ‘de politieke koers van onderop’ aanstuurt. “We willen een structuur op basis van wijken en thema’s waar iedereen zich bij kan aansluiten. Wat in de stad leeft, moet onderdeel van de partij zijn. We willen niet in de raad vanuit een ivoren toren beslissingen nemen. Dat is een uitdaging waarvoor de fractie en de hele partij zich hard voor moet gaan maken.”

Amsterdam kan de komende jaren rekenen op een Bij1 dat dus steeds zichtbaarder wordt. De partij wil onder meer gratis openbaar vervoer, een onafhankelijk klachtenbureau voor politiegeweld en -discriminatie en 50 procent sociale huur. Maar bovenal wil Veldhuyzen Amsterdammers die lang niet gehoord zijn een prominente stem geven. Veldhuyzen: “Ik hoop het zo goed mogelijk te doen voor alle Amsterdammers, maar in bijzonder voor hen die niet worden gehoord door politiek.”

Waar moet je op stemmen op 16 maart? Doe de kieswijzer:

Slag om de Stopera
Op woensdag 16 maart kiest ook Amsterdam een nieuwe gemeenteraad. In aanloop ernaartoe besteedt Het Parool aandacht aan de politieke partijen, campagne, peilingen en verhoudingen in de Stopera. Lees ook via parool.nl/verkiezingen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden