Amsterdam Bewaar

Lerarentekort zorgt nu al voor grote problemen

Op de 210 basisscholen in de stad zijn komend schooljaar al 170 vacatures te vervullen.
Op de 210 basisscholen in de stad zijn komend schooljaar al 170 vacatures te vervullen. © ANP

Het lerarentekort op basisscholen zorgt nu al voor overvolle klassen en overwerkte leerkrachten. Hoogste tijd voor meer ondersteuning, extra geld en hulp bij huisvesting zodat Amsterdam weer concurreert op de lerarenmarkt.

Reiskosten omhoog en meer ondersteunend personeeld. Daarvoor pleiten tientallen docenten en basisschooldirecteuren via een enquête van de PvdA. In 2025 loopt het aantal vacatures in het Amsterdamse basisonderwijs op tot 805, bleek uit een inventarisatie in december.

Dit heeft te maken met de stijging van het aantal leerlingen, er komen duizenden scholieren bij door de groei van de stad. Tegelijkertijd vergrijst het onderwijsveld en zijn er te weinig betaalbare woningen in de stad voor leerkrachten. Ook de instroom vanuit de pabo droogt op.

Geen enkele marge
Op de 210 basisscholen in de stad zijn komend schooljaar al 170 vacatures te vervullen. De ruim 62.000 basisschoolleerlingen hebben daar nu al last van, blijkt uit een vragenlijst die PvdA-raadslid Marjolein Moorman heeft rondgestuurd.

Van de 130 respondenten zegt 90 procent van de docenten iets te merken van het lerarentekort. De bezetting is misschien nog op orde, maar er zijn geen marges meer. De problemen beginnen bij ziekte- en zwangersschapsverlof van collega's waarvoor geen invallers meer beschikbaar zijn, blijkt uit de enquête.

Soms moeten de kinderen zelfs naar huis worden gestuurd als er geen vervanging is

'Er is geen vervanger te vinden. Als we een vacature uitzetten komen er niet of nauwelijks solliticaties,' aldus een respondent.

De kinderen zijn de dupe. 'Kinderen van leraren die ziek zijn worden verdeeld over andere klassen. Ik heb dit jaar al meer dan zestig keer een klas moeten verdelen,' laat een andere leraar weten. 'Soms moeten de kinderen zelfs naar huis worden gestuurd als er geen vervanging is.'

Geen leuke activiteiten
Nog een respondent meldt klassen van 35 leerlingen, waardoor de aandacht voor kinderen met een achterstand (passend onderwijs) 'een utopie' is.

Onder de invallers die nog wel reageren is het verloop hoog, waardoor vaak andere gezichten voor de klas staan. Een leraar ziet regelmatig onbevoegden voor de groep op zijn school staan omdat er geen gekwalificeerd personeel is.

Voor leuke activiteiten is geen ruimte meer. 'Alle extra's in het curriculum worden stop gezet. Ik denk dan aan verkeersexamen, de Olympische Dag, het schoolkamp, remedial teaching en dergelijke,' antwoordt een leraar.

Gezeik van ouders
Niet alleen de kinderen merken de gevolgen, ook de ouders en daardoor de docenten hebben last. 'Er ontstaat meer stress door grotere klassen, een daling van de onderwijskwaliteit en daardoor meer gezeik van ouders,' ventileert een leraar zijn frustratie. Een ander: 'we krijgen extra druk van ouders die zich zorgen maken over de continuïteit.'

Ook wordt gevreesd voor de groei van het ziekteverzuim onder het bestaande lerarenkorps door de toegenomen werkdruk, waardoor het lerarentekort zichzelf verergert. 'Er ontstaat extra werkdruk door de taken van de zieke leerkrachten die moeten worden overgenomen. Dit kan leiden tot meer en langdurige uitval van leerkrachten.' Een ander verzucht: 'het wordt zwaarder en zwaarder.'

Het lerarentekort staat al langer op de agenda van de gemeente. Zo wil wethouder Simone Kukenheim het aantrekkelijker maken voor zij-instromers om leraar te worden, inclusief een tegemoetkoming om het verschil in salaris met andere sectoren te compenseren.

Voorrangsregeling
Ook onderzoekt de stad wat er te doen is om betaalbare huisvesting voor docenten te bevorderen. Mogelijk kan dit door de terugkeer van de voorrangsregeling voor onderwijspersoneel bij huurwoningen. Dit werd in 2012 afgeschaft.

Uit de enquête blijkt ook dat het royaler vergoeden van reiskosten een grote wens is. Momenteel krijgen leerkrachten maximaal 79 euro per maand, maar dat is veel te weinig. 'Als mensen een minimale reisvergoeding krijgen die na een dag parkeren al op is moet men feitelijk zelf geld bijleggen om te kunnen werken,' beschrijft een teamleider de situatie.

De PvdA pleit al langer voor meer gratis parkeerplekken voor scholen, maar deze op het eerste gezicht simpele maatregel is nog niet doorgevoerd. Kukenheim heeft wel toegezegd om de reiskostenvergoeding vanaf komend schooljaar te verruimen.

Vaste hulpleerkracht
Een andere oplossing waar leraren naar eigen zeggen mee geholpen zouden zijn, is de introductie van een klassenassistent. 'Hierdoor zouden leraren veel minder druk ervaren en minder snel ziek worden,' aldus een respondent.

De invoering van de vaste hulpleerkracht zou het werk in Amsterdam bovendien aantrekkelijk maken dan in andere plaatsen, waardoor meer jonge leerkrachten kiezen voor het werk in de hoofdstad.

Moorman vindt het een topidee. "Extra handen in de klas maken het werk dragelijk, juist op scholen waar de taak zwaarder is." Ook de grotenstedenbonus, een extraatje omdat het leven in de stad nu eenmaal duurder is, wil zij als optie op tafel. "Het salaris van docenten wordt landelijk geregeld. Maar ik vind het niet gek om de keuze van leraren voor de grote stad extra te compenseren."

Lees ook: 'Leraren kunnen amper rondkomen in deze dure stad'