PlusAchtergrond

Leidsestraat 100 is een nieuwe parel aan het stadse kralensnoer

Bijna onmerkbaar is een treurig jarentachtigpand op de hoek van de Leidsestraat en Lange Leidsedwarsstraat getransformeerd tot een chique winkel met appartementen erboven. Opnieuw is een relikwie uit het verleden opgeruimd ten behoeve van iets moois.

Zo statig horen hoeken van de Leidsestraat eruit te zien; nu die Ice Bakery ernaast nog aanpakken. Beeld Jakob van Vliet
Zo statig horen hoeken van de Leidsestraat eruit te zien; nu die Ice Bakery ernaast nog aanpakken.Beeld Jakob van Vliet

Wat was de donkerste periode voor Amsterdam als het om bouwkunst gaat? Er is geen twijfel mogelijk: tussen 1978 en 1985 is de stad ontsierd met bouwblokken die vloekten met alle mogelijke esthetische wetten. Grof gedetailleerd, schreeuwerig kleurgebruik, materiaal dat lelijk veroudert (trespa, grindbeton, kalkzandsteen), en vooral, niet passend bij de historische context.

De Jordaan en de Dapperbuurt staan vol met deze gedrochten, maar ook de binnenstad bleef niet gespaard. De Leidsestraat kreeg zo’n hoekpand in de maag gesplitst, nummer 100 (hoek Lange Leidsedwarsstraat), waarin een Jamin was gevestigd. Vermoedelijk hebben weinig passanten dat pand ooit goed bekeken, geïnteresseerder als ze zijn in de etalages. Wie wel de moeite heeft genomen omhoog te kijken, had een dikke roodbruine strook gezien waarmee de overgang tussen de etages en het dak werd geaccentueerd. Die lijst liep ook nog eens schuin. Onbegrijpelijk dat een welstandscommissie daarmee indertijd akkoord is gegaan. Het enige excuus dat je daarvoor kunt verzinnen, is dat de bouw werd gegijzeld door een flinke crisis. En dat Amsterdam verkrotte, een misstand waartegen de krakers terecht actievoerden.

Er is op deze plek een klein wonder gebeurd. Bijna onmerkbaar is dit hoekpand de afgelopen twee jaar getransformeerd tot een chic winkel/appartementenblok dat past bij de allure van de Leidsestraat – of liever gezegd de standaard die de winkelstraat zou moeten hebben. Want we vergeten wel eens dat de Leidsestraat in de jaren tachtig ongeveer de status had van de P.C. Hooftstraat nu. Het warenhuis Metz & Co, luxe schoenen- en kledingzaken, ze zijn allemaal verdrongen door dumpzaken, Ice Bakery’s, pizzeria’s, en op toeristen gerichte winkels.

Radicale breuk

Dankzij een besloten prijsvraag heeft de Architekten Cie Leidsestraat 100 kunnen omtoveren tot een pand dat niet zou misstaan in een Parijse of zelfs Tokiose winkelstraat. De architecten hebben gebruikgemaakt van de hoge constructie waardoor de winkelplint zich uitstrekt over drie verdiepingen, de kelder voor de opslag meegerekend. Boven de La Place Express liggen twee extra etages met compacte studio’s.

Het is een radicale breuk met het goedkope jarentachtigpand en het bijbehorende horizontale silhouet. De verschijning is nu verticaal: houten kozijnen en hoge ramen gooien de hoek open, waarmee de Leidsestraat een monumentaal hoekpand erbij heeft gekregen. Dat past bij de architectuur van de straat. Elke hoek wordt hier immers geaccentueerd met een gezichtsbepalend blok.

De royale houten winkelpui contrasteert met de etages erboven die zijn uitgevoerd in een lichte, gekleurde, geglazuurde strengperssteen. Het voordeel van die geglazuurde steen is dat ie decennia lang goed blijft. Penanten – de staanders tussen de inspringende ramen – dragen bij aan een levendig gevelbeeld met een dynamische schaduwwerking. Boven die etages prijkt een mansardedak (een schuine kap) met langwerpige dakkapellen. Twee daarvan beslaan zelfs twee etages. Die dubbellaagse dakkapellen maken dat nummer 100 een eigentijdse versie van een topgevel heeft, een traditionele façade in een modern jasje die helemaal past bij het grachtengordelbeeld.

Kralensnoer

Zo’n geslaagde vorm van stadsreparatie moet niet worden onderschat. Als je de Leidsestraat beschouwt als een kralensnoer, dan is het van belang dat elk pand bijdraagt aan de allure van de straat. Dan valt pas op dat het buurpand van nummer 100 een typisch Amsterdams onderstuk is, een plint zonder etages. Het wordt bezet door Ice Bakery, hoe kan het anders?

Gelukkig staan er andere, positieve ontwikkelingen tegenover. Aan het begin van de straat, hoek Singel-Koningsplein, wordt de laatste hand gelegd aan de renovatie van het vroegere warenhuis Nieuw Engeland, in het recente verleden de kantoren voor Elle en Quote. Als twee hoekpanden zo’n gelukkige metamorfose kunnen ondergaan, is de conclusie dat de Leidsestraat het dieptepunt achter zich heeft. Als de bestemming van sommige winkels ook nog verbetert, loopt de straat weer in de pas met het opgeknapte Leidseplein en het Kleine-Gartmanplantsoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden