PlusProfiel

Lachgaskoning Deniz Üresin: een opportunist met een scherp oog voor mazen in de wet

Twee jaar nadat ‘lachgaskoning’ Deniz Üresin (27) met zijn ballonnen opdook op het Leidseplein, verbiedt Amsterdam het middel. Hij is nu zelf antilachgas en op zoek naar een nieuw imago. Portret van een opportunist met een scherp oog voor mazen in de wet.

Deniz Üresin had een sleutelrol in de snelle opkomst en ondergang van lachgas als partydrug.  Beeld Hilde Harshagen
Deniz Üresin had een sleutelrol in de snelle opkomst en ondergang van lachgas als partydrug.Beeld Hilde Harshagen

In twee jaar kan veel veranderen. Twee jaar geleden was er nog geen covid, om maar wat te ­noemen, en lachgas was, net als tomaten en ­mayonaise, gewoon een goedje dat onder de ­Warenwet viel. Nu staat het middel op het punt om via een wetswijziging illegaal te worden. Ruim de helft van Nederlandse gemeenten, waaronder Amsterdam, heeft de verkoop in de horeca en op evenementen al verboden.

Bij de snelle opkomst en ondergang van lachgas is een sleutelrol weggelegd voor Deniz ­Üresin (27) en zijn Ufogas. Plots stonden hij en zijn vrienden met hun bakfietsen en kleurige ballonnen op de uitgaanspleinen. Als voorman van zijn bedrijf gebruikte hij online koeriers- en betalingsdiensten om de grenzen van de ­Amsterdamse ventvergunning te verkennen. Üresin bezorgde lachgas aan mensen die het ­online hadden besteld, zei hij. Het werd via een koeriersdienst naar de plek van bestemming ­gebracht en zo’n bezorging mag een kwartiertje duren. Als binnen die tijd een nieuwe online­bestelling binnenkwam, verschoof die termijn. Enzovoort, enzovoort. Zo eigende Ufogas zich verkoopplekken toe op het Leidseplein, Rembrandtplein en de Wallen.

Ommekeer

Met de digitale verkoopstrategie overrompelde Ufogas de gemeente en de politie. De onlinetransacties en het verhaal daarbij waren voor handhavers ter plaatse nieuw en oncontroleerbaar. Wapperend met smartphones die volgens hem actuele transactiegegevens toonden, hoefde Üresin en zijn bakfiets niet van de A-­locaties te vertrekken, vond hij.

In realiteit kwam het er ook geregeld op neer dat mensen hun onlinebestelling deden terwijl ze pal naast de bakfiets stonden. En online bestellen was niet altijd nodig. Je kon ook gewoon om een ballon vragen. Pinnen was mogelijk, maar cash betalen ook. Üresin houdt vol dat bestellen altijd noodzakelijk was.

Üresin werd vaak gearresteerd, maar toch wist hij een zomer lang te profiteren van de wijze waarop hij de mazen van de wet opzocht. In die periode liep het storm op zijn Instagram­account; mateloos populair was hij als de Pietje Bell die in de Amsterdamse binnenstad het gezag tartte. Maar het sociale platform wilde niets met lachgas te maken hebben en verwijderde hem. Vorige zomer maakte Üresin zelf de draai: hij is nu antilachgas. Hij gebruikte het bijna anderhalf jaar lang enorm veel, vaak in combinatie met alcohol en cannabis. Het leverde kortstondige hartproblemen op, waarvoor hij de spoedeisende hulp bezocht.

Daarnaast putte hij zichzelf volledig uit; hij draaide dag- en nachtritme om en sliep per etmaal slechts enkele uren. De langdurige relatie met zijn vriendin liep spaak, mede door het gebruik en de commotie daarover. Pas na een lang verblijf in Turkije, waar hij een deel van zijn jeugd doorbracht, kon hij na eerdere mislukte pogingen stoppen met lachgas.

Üresin met zijn bakfiets vol lachgas­ballonnen, op het Leidseplein in september 2019. Beeld Niels Wenstedt/ANP
Üresin met zijn bakfiets vol lachgas­ballonnen, op het Leidseplein in september 2019.Beeld Niels Wenstedt/ANP

Verdienmodel

Hoe ziet de carrière van een ex-lachgaskoning eruit? Üresin werkte sindsdien samen met politici Sofyan Mbarki (PvdA) en Don Ceder (CU) in antilachgascampagnes. Hij is te boeken om als lachgasbekeerling voorlichting te geven op scholen. Als jongen van de straat kan hij andere jongeren goed bereiken. Nog steeds wordt hij regelmatig aangeschoten voor een selfie.

Hij mikt op een online verdienmodel rond zijn eigen persona, en ging te rade bij Fameworks, een ‘creative merchandise agency’ dat ook betrokken is bij Lil’ Kleine, Famke Louise en Milan Knol. Maar het was vooral zijn slechte gedrag dat op Instagram werd beloond, zoveel is duidelijk. Als brave burger heeft Üresin nog een lange weg te gaan naar naamsbekendheid. Met een kleine 2400 volgers komt hij niet boven het digitale maaiveld uit. Van zo’n 200.000 volgers valt – met een beetje commerciële aanpak – te leven.

Zelf weet hij dat zijn antilachgasimago geen langdurig verdienmodel is. Daarom overweegt Üresin een loopbaan als muzikant, een al langer bestaande passie. Maar welk nieuwe imago past daarbij?

Hij zou kunnen spelen met nationaliteiten. Hij heeft een Turks en een Nederlands paspoort. Naast de tatoeages van Atatürk en het Ottomaanse Rijk staan ook de Nederlandse leeuw en de naam van koningin Wilhelmina op zijn ­armen. Maar als artiest zou hij zijn thematiek en publiek enorm beperken als hij zichzelf pro­fileert als Turks-Nederlands, denkt hij. “Dan kun je nooit groot worden,” zegt hij. “Omdat het grote publiek in Nederland helemaal niet zit te wachten op iemand die zich ook profileert als Turks. Zo goed zijn het imago van Turkije en ­Erdogan hier niet.”

Airbnb, Uber Eats en datingapps

Üresin is er nog niet uit. Intussen doet hij wat hij altijd al heeft gedaan om geld te verdienen: on­line handel drijven en zoeken naar de mazen in de wet. Hij is nog steeds betrokken bij maaltijdbezorgingen; een activiteit die hij ook al ontplooide voordat hij zich op lachgas richtte. Üresin levert bezorgers aan bijvoorbeeld Uber Eats, zegt hij. Ook handelt hij in tassen die de bezorgers als zzp’ers zelf moeten kopen.

Ook voor het Ufogasavontuur heeft Üresin ­garen gesponnen bij digitale netwerken en ­platforms zoals Instagram. In de vroege jaren van Airbnb huurde hij zoveel Amsterdamse ap­partementen als hij kon, die hij stuk voor stuk onderverhuurde. Regelgeving en handhaving hobbelen immers vaak maanden of jaren achter de opkomende digitale trends aan.

Nog een voorbeeld: eerder in z’n loopbaan ging hij als drugsdealer op seks- en datingapps voor homo’s op zoek naar mensen die hun seksuele avonturen graag combineerden met bijvoorbeeld cocaïne.

‘Fout’ gedrag? Aan Üresin lijkt het allemaal niet te blijven kleven. Op zijn Instagramaccount is te zien dat ook agenten hem weten te vinden op zijn kantoor voor – informele – hulp: of hij in gesprek wil met een aantal lachgasgebruikende jongeren? Geen probleem voor de voormalige lachgaskoning, zolang het maar niet op echt ­politiewerk gaat lijken.

Alhoewel: Üresin is best bereid jongeren met een Turkse of Marokkaanse achtergrond te ­werven voor het vak van politieagent. Maar ook bij dit plan is de commerciële inslag nooit ver weg: “Alleen als de politie me een goede fee betaalt.”

De gemeente krijgt nog geld van Deniz Üresin

De gemeente Amsterdam heeft een vordering van 1 ­miljoen euro op Deliverbro’s BV – beter bekend als het Ufogas waarmee Deniz Üresin zijn lachgasballonnen op de Amsterdamse uitgaanspleinen aan de man bracht.

Het bedrijf overtrad de ventvergunning en maakte de ene na de andere last onder dwangsom vol. De rechtbank oordeelde dat de gemeente in haar recht staat. Üresin gaat in beroep en zegt niets te merken van inning van de vordering. “Over de status van de invordering worden geen uitspraken gedaan in verband met de privacy,” zegt een gemeentewoordvoerder, die wil benadrukken dat de ­gemeente en politie niet met Üresin samenwerken bij lachgasvoorlichting.

Ook als Üresin de zaak verliest, lijkt de gemeente van een kale kip te moeten plukken. Het geld moet komen van Deliverbro’s, maar de financiële status van dat in 2018 opgerichte bedrijf in koeriersdiensten is onduidelijk. Er zijn nog nooit jaarcijfers gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. Üresin lijkt op papier geen groot vermogen te hebben.

Toch lijkt er flink wat te zijn omgezet. Üresin zelf heeft altijd gezegd dat hij ‘kapot veel’ verdiende met lachgas, maar hij liet zich nooit in de kaarten kijken.

Een oud-werknemer zegt dat op een drukke uitgaansavond voor ruim 50.000 euro werd omgezet, op Koningsdag of tijdens de Canal Parade het dubbele, of nog meer. En een ballon lachgas ­leverde 5 euro op, terwijl de inkoop slechts een paar cent zou bedragen.

Kan het bedrijf de dans ontspringen? Üresin wist dat hij de mazen van de wet opzocht en dat het een keer zou ophouden. Het lijkt aannemelijk dat hij zich ook heeft voorbereid op toekomstige schuldeisers.

Zijn naam dook eerder op in een vaag verlopen financiële transactie. In 2017 verkocht hij zijn bedrijf DMU Holding BV aan ‘de heer M. Vos’, zo staat in een faillissementsverslag van 2019. Na die ­verkoop ging DMU –met bezigheden in in- en verkoop van bouwmaterialen, elektronica en textiel – failliet. ‘De gehele administratie lijkt te ontbreken,’ aldus het ­faillissementsverslag. Ook staat te lezen: ‘de curator heeft het vermoeden dat sprake is van faillissementsfraude’.

De curator heeft justitie verzocht er werk van te maken, maar dat is nooit gebeurd, aldus een woordvoerder van het Openbaar Ministerie. Vanwege gebrek aan onderzoekscapaciteit worden veel vermoedens van faillissementsfraude niet onderzocht. Naar schatting betreft de jaarlijkse faillissementsfraude in Nederland 1 miljard euro of meer.

Üresin zegt niet te weten wie Vos is, aan wie hij DMU verkocht. Laat staan dat hij weet van Vos’ handel en wandel.

Een oud-werknemer vermoedt dat Üresin het geld dat hij met lachgas heeft verdiend naar Turkije heeft verplaatst, waardoor het ontraceerbaar is geworden. Het geld zou onder meer zijn geïnvesteerd in onroerend goed, maar bewijs voor die kapitaalvlucht ontbreekt.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden