Plus Reportage

Kwart over 3, tijd voor ijsje nummer 7: ‘Ik sla er geen een af’

Tonny van Gerwen (90) krijgt in De Venser een ijsje uitgereikt. Haar advies: ‘Maak je niet druk, rustig aan.’ Beeld Dingena Mol

Drinken, drinken en nog eens drinken. In woon-zorgcentrum De Venser in Zuidoost hebben ze er een dagtaak aan de bewoners door de hittegolf te loodsen. ‘Twee glazen? Dat is veel te weinig!’

Het is kwart over drie ’s middags als Harold Felter (76) aan zijn zevende ijsje van de dag likt. Het is een raketje, die in deze zinderende hitte sneller smelt dan Felter hem kan opeten. “De ijsjes blijven maar komen. Ik sla er geen een af.”

Felter zit in een rolstoel voor de ingang van woon-zorgcentrum De Venser van Amstelring in Zuidoost. Op zijn hoofd draagt hij een baseballpet. De zon staat hoog, de drukkende warmte beneemt de adem, de zorgsector is in de ban van hittealarmen en -protocollen, maar Felter geniet. “Ik kom uit Paramaribo. De tropen. Dit is mijn temperatuur.”

Meneer Felter is een van de weinige bewoners van De Venser die zich op dit snikhete uur buiten waagt. Binnen zitten tientallen ouderen in de eetzaal. Op het podium geven zangeres Jo Ann en de band Perfect Match een show weg. Tussen het publiek staan parasols. Hier en daar hangt een zwemband. Op zowat elke tafel staat een kan met water. Vrijwilligers lopen rond met frisdrank, stukjes meloen, fruit in sap en dus heel veel ijsjes. “Drink je wel genoeg?” vraagt een medewerkster aan een man in een rolstoel. Hij: “Ik heb al twee glazen op.” Zij: “Dat is véél te weinig! Je moet de hele dag door drinken.”

Drinken, drinken en nog eens drinken. De zorgorganisaties zijn er druk mee om hun bewoners van voldoende vocht te voorzien. Bij De Venser ligt daar de nadruk op: water, maar ook bouillon en fruitdranken – zeven tot negen glazen per bewoner per dag.

Dik vest

Locatiemanager Anneke Wessels zegt dat het verder een kwestie is van logisch nadenken en het hitteprotocol volgen. In een notendop: doe de zonneschermen naar beneden, deel koude washandjes uit waarmee de bewoners zich kunnen koelen, zorg dat bewoners die op bed moeten liggen extra vaak schone lakens krijgen.

Laat de bewoners lauwwarm douchen, anders wordt het een sauna in de kleine douche­cabines. En stel inspannende activiteiten zoals fysiotherapie of actieve uitjes uit. Zo ziet Felter door de warmte zijn dagje ‘hengelen’ in het water vallen. Het sjoelen is iets eerder dan gepland aan de zomerstop begonnen. “En van de gymclub hebben we ook gezegd: nu maar even niet.”

Volgens Wessels gaat het nog wel met de hitte, tenminste: beneden. “Boven is het wel warm, hoor.” Ze heeft last minute nog tien extra ventilatoren via Bol.com laten aanrukken. Ook zijn er nog wat waterkannen met kraantje bijbesteld.

Ondertussen letten de vrijwilligers en het personeel op. “Als een bewoner een dik vest aantrekt, zeggen we: ‘Zou je dat vest niet uitdoen?’ Meestal doen mensen dat. Maar er is ook iemand die graag winterkleding aan wil houden. Die bewoner houden we dan extra goed in de gaten. Als iemand midden in de zon gaat zitten, halen we er een parasol bij. Dat gaat eigenlijk altijd goed. De bewoners vinden het zelf ook te heet.”

Verder houden de zorgverleners in de gaten of het incontinentiemateriaal ‘vol’ is. Ook kijken ze of bewoners niet suffer worden, wat een signaal kan zijn dat iemand te weinig vocht binnen krijgt. Tot dusver zijn daarvan geen meldingen, zegt Florian Huiskes, ­specialist ouderengeneeskunde in opleiding.

Op de dienstlijst zag hij geen opvallende dingen. “Misschien zit het gevaar wel juist bij de mensen die zelfstandig thuis wonen, en een beetje verward zijn. Bij die mensen wordt het wellicht minder snel gezien of er wel genoeg wordt gedronken.”

Huiskes sluit niet uit dat hij ook bij De Venser over een paar dagen met deze extreme temperaturen meer problemen ziet bij de bewoners. “Dat is even afwachten.”

Slapen

Volgens Loes Gunzeln (76) is het weer hét gespreksonderwerp van de dag. “Iedereen zegt alleen maar: wat is het warm, hè?!” Gunzeln kiest ervoor veel te lezen. Stilzitten en kalm blijven.

Tonny van Gerwen (90) sluit zich daarbij aan. Vannacht kwam ze moeilijk in slaap door de hitte. “Ik dacht: maak je niet druk. Niet bewegen. Ik dacht dat het nooit zou lukken, maar van­ochtend werd ik toch wakker en dacht ik: hé, ik heb geslapen.” Haar advies: “Maak je niet druk, rustig aan.”

Als de dorstprikkel ontbreekt

Iedereen moet tijdens deze snikhete dagen meer drinken, maar bij ouderen ligt uitdroging extra op de loer. 

Ouderen missen vaker een dorstprikkel – het seintje in je lijf dat zegt: ik wil nú iets drinken. Daarbij, zo legt internist-nefroloog Niels Schut van het Spaarne Gasthuis uit, is het voor ouderen die moeilijk ter been zijn vaak lastig om even naar de kraan te lopen.

Een ander punt is dat ouderen vaak minder eten en dus minder vocht uit bijvoorbeeld groente en fruit halen. Als iemand dan ook nog medicijnen slikt die invloed hebben op de vochthuishouding, zoals plaspillen, neemt het risico op uitdroging toe. Plaspillen halen vocht en zout uit de mens. Met deze temperaturen kan het wijs zijn om meer water te drinken of zelfs, na overleg met de arts, minder plaspillen te slikken.

Kortom: de warmte kan iemand met een juist afgestelde medicatie ernstig uit balans brengen. Dat geldt soms ook voor mensen die pillen tegen een hoge bloeddruk slikken. Door de warmte verwijden de bloedvaten. Het is een trucje van het lichaam om op deze manier warmte via de huid naar buiten te lozen. Als iemand daarbovenop nog bloeddrukpillen slikt, wat óók vaatverwijders zijn, kan dat te veel zijn. Gevolg: iemand krijgt een te lage bloeddruk en wordt duizelig.

Naast ouderen met hartkwalen, diabetes en overgewicht, zijn ook ouderen met problemen aan de nieren kwetsbaarder. Schut: “De nierfunctie gaat bij ouderen langzaam achteruit. De nieren hebben dan meer vocht nodig om afvalstoffen via de urine het lijf uit te krijgen. Bij een tekort stapelen de afvalstoffen zich in het lijf op.”

Het begint meestal met sufheid, duizeligheid en niet goed uit de woorden kunnen komen. Sowieso is duizeligheid een signaal dat sprake kan zijn van een vocht­tekort. Bij ouderen neemt dan het risico toe dat ze vallen.

Nog een aanwijzing: als iemand bijna niet hoeft te plassen of donkere urine heeft, heeft hij te weinig gedronken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden