PlusTen slotte

Kroegbaas Jaap Hoogendam (1948-2020) werd onverschrokken uitgever in Suriname

Op de Eerste Van Swindenstraat schreef Jaap Hoogendam horecahistorie met café De Ponteneur, in Suriname daagde hij de macht uit met opinieblad Parbode. Hoogendam, oorspronkelijk antropoloog, overleed maandag in Amsterdam.

Parbode-oprichter en baas van café De Ponteneur Jaap Hoogendam.Beeld privécollectie

Hij was liever in Suriname gestorven, schreef Jaap Hoogendam aan zijn vrienden over het naderende afscheid. Daar weten ze tenminste hoe ze dood moeten gaan. Met een feestelijke uitvaart waarbij niet op de klok wordt gekeken, bij voorkeur op de brandstapel bij Weg naar Zee. Stukken beter dan de Nederlandse crematie: plaatje, praatje, oven in, koffie, wegwezen. “Dat doe ik jullie niet aan, blijf lekker thuis.”

De afgelopen maandag op 71-jarige leeftijd in Amsterdam overleden Jaap Hoogendam had zijn hart verpand aan Suriname, sinds hij in 2006 het opinieblad Parbode oprichtte en ging uitgeven. De eerste jaren reisde hij heen en weer tussen Paramaribo en Amsterdam, waar hij eigenaar was van het populaire café De Ponteneur in de Eerste Van Swindenstraat in Oost. Daarna vestigde hij zich voor langere tijd in Suriname.

Het verlangen naar avontuur was er van jongs af aan. Hoogendam groeide op in Assen, net na de oorlog, in een gezin met vijf kinderen. Op zijn 18de monsterde hij aan op een schip, met als bestemming India. Om de overtocht te bekostigen, schilde hij bergen aardappels voor de bemanning. Terug in Nederland studeerde hij in Groningen af als cultureel antropoloog.

Wetenschapper in de horeca

Nog altijd dromend van verre bestemmingen, belandde Hoogendam in café De Hoogte in Amsterdam. “Toen mijn ouders elkaar leerden kennen, dreef mijn moeder dat café samen met een compagnon,” vertelt zoon Frank Hoogendam. “Die compagnon bakte er weinig van, en mijn vader kocht hem uit. Hij bleek aanleg te hebben voor de horeca. Een beetje tegen wil en dank, want hij voelde zich vooral wetenschapper.”

Met De Ponteneur in Oost (tegenwoordig Bar Botanique) schreef Hoogendam lokale horeca-historie. Het buurtcafé groeide uit tot een favoriete ontmoetingsplek voor zeer uiteenlopende groepen. “Oost was toen nog een arbeidersbuurt waar amper horeca was, laat staan horeca met een concept. Jaap gaf de plek een ziel. Hij stond niet achter de bar. Hij was de slechtste barman die ik ken, maar hij kende het geheim van een goed café.” Ook commercieel was het café een groot succes.

Uitdager van de macht

Een nieuw project diende zich aan, toen Hoogendam in Het Parool in de wekelijkse rubriek van Leonoor Wagenaar over haar leven in Suriname las dat het maandblad Paramaribo Post was opgedoekt. Hoogendam zocht contact met Wagenaar, en samen smeedden ze plannen voor de komst van een nieuw opinieblad, Parbode

De inhoud van het blad weerspiegelde het karakter van Hoogendam. Een grote liefde voor Suriname ging hand in hand met onthullingen en vlijmscherpe verhalen over misstanden in het bestuur. De huidige hoofdredacteur Julian Neijhorst: “Jaap wilde met name de corruptie aan de kaak stellen. Hij benoemde man en paard en nam geen blad voor de mond. Hij was een principiële man die recht door zee ging.”

Onverschrokken ook. In de eerste jaren van het bestaan van Parbode leidden de verhalen nogal eens tot rechtszaken. Hoogendam voerde steevast zelf het woord tijdens de zitting, zoals hij ook als colporteur langs de Chinese supermarkten en andere afzetpunten ging om nieuwe edities aan de man te brengen. De kosten waren doorgaans hoger dan de baten, maar het verlies nam hij voor lief.

Doorleven

In 2014 werd bij Hoogendam uitgezaaide darmkanker vastgesteld. Hij trok zich niets aan van de sombere statistieken en leefde nog vijf jaar het leven zoals hij dat wilde leven: energiek werkend, reizend, mensen ontmoetend, zorgend voor zijn gezin. Afgelopen jaar ging het snel bergafwaarts met zijn gezondheid. In oktober was hij voor het laatst in Suriname, het land dat van de jongen uit Assen een Surinamer had gemaakt.  

Van Parbode zijn inmiddels 165 nummers verschenen. Om de continuïteit te garanderen, heeft Hoogendam kort voor zijn overlijden geld gedoneerd aan een stichting die daarvoor moet zorg dragen. Ook is er een bedrag beschikbaar gesteld voor een persvrijheidsfonds dat later dit jaar in Suriname in het leven moet worden geroepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden