PlusNieuws

Kritiek op UvA-eredoctoraat voor vaccinontwikkelaars: ‘BioNTech stelt winst boven mensenlevens’

Hulporganisaties wijzen de UvA op haar verantwoordelijkheid bij het uitreiken van twee eredoctoraten aan vaccinontwikkelaars Uğur Şahin en Özlem Türeci van BioNTech. Zolang de farmaceut haar kennis niet wil delen met lagelonenlanden, werken zij ongelijkheid in de hand, klinkt het.

Raounak Khaddari
Een medewerker van BioNTech aan het werk in de fabriek in Marburg, Duitsland. De oprichters van de farmaceut, die het eerste werkende coronavaccin ontwikkelde, krijgen een eredoctoraat van de UvA, tot ongenoegen van hulporganisaties.  Beeld EPA
Een medewerker van BioNTech aan het werk in de fabriek in Marburg, Duitsland. De oprichters van de farmaceut, die het eerste werkende coronavaccin ontwikkelde, krijgen een eredoctoraat van de UvA, tot ongenoegen van hulporganisaties.Beeld EPA

Maandag wordt de 390ste verjaardag, ofwel de dies natalis, van de Universiteit van Amsterdam gevierd. Dan worden onder meer eredoctoraten uitgereikt aan de econoom en eerste vrouwelijke directeur-generaal van de World Trade Organization Ngozi Okonjo-Iweala én aan het Turks-Duitse echtpaar Uğur Şahin en Özlem Türeci. Om de uitreiking aan de laatste twee is nogal wat te doen. Arts Şahin (55) is ceo van het Duitse biotechnologiebedrijf BioNTech en de man achter het eerste werkende coronavaccin. In 2008 richtte hij samen met zijn vrouw Türeci (53), arts en immunoloog, BioNTech op.

Het is al langer bekend dat BioNTech zijn octrooi niet wil vrijgeven. “Daarmee houd je ongelijkheid in de wereld in stand,” zegt Judith Sargentini, adjunct-directeur van Artsen zonder Grenzen. “Alle lof dat ze zo snel een vaccin op de markt brachten, maar we kunnen niet voorbijgaan aan het feit dat we in Nederland allemaal een derde vaccin kunnen halen, terwijl in lagelonenlanden slechts 8,5 procent van de populatie een eerste prik heeft gehad.”

Vaccinongelijkheid

De UvA heeft hierover twee brieven ontvangen, waarin de unversiteit gewezen wordt op de vaccinongelijkheid die door de farmaceuten in stand wordt gehouden. De eerste werd al in december verzonden. Woensdag stuurden behalve Artsen zonder Grenzen ook Oxfam Novib, Wemos, Aidsfonds, UAEM, Stichting Farma ter Verantwoording een brief naar de UvA. Daarin stellen ze dat BioNTech herhaaldelijk gekozen heeft ‘om winst boven mensenlevens te stellen, waarbij zij wereldwijd exorbitant hoge prijzen vragen waardoor vele mensen geen toegang tot vaccins hebben.’

Dat strookt volgens de organisaties niet met de kernwaarden van de UvA. De universiteit heeft in haar Instellingsplan van 2021-2026 een passage heeft opgenomen die haaks zou staan op het handelen van de twee toekomstige eredoctoren: ‘Waarvoor wij staan, is inclusiviteit. We nemen actief deel aan de dialoog over kansenongelijkheid, sociale onrechtvaardigheid en uitsluiting. We helpen deze fenomenen te bestrijden, mede door de mechanismen erachter bloot te leggen,’ valt in het Instellingsplan te lezen.

De organisaties roepen de UvA daarom op om vaccinongelijkheid een centraal thema te maken tijdens de dies natalis. Ook roepen ze de universiteit op haar samenwerking met BioNTech te gebruiken om het bedrijf aan te sporen de technologie te delen.

Sargentini: “De UvA en BioNtech zullen ook op het gebied van hiv- en kankervaccins gaan samenwerken. Laat dit een startpunt zijn om wereldwijde ongelijkheid van medicijnen een halt toe te roepen. Het behouden van octrooien op medisch gebied, betekent het in stand houden van ongelijkheid.”

Het Turks-Duitse echtpaar Uğur Şahin (rechts) en Özlem Türeci, oprichters van BioNTech. Beeld Getty Images
Het Turks-Duitse echtpaar Uğur Şahin (rechts) en Özlem Türeci, oprichters van BioNTech.Beeld Getty Images

Toegankelijkheid van vaccins

De UvA laat in een reactie weten dat Ugur Sahin en Özlem Türeci een eredoctoraat ontvangen vanwege hun baanbrekende wetenschappelijke onderzoek. Hun wetenschappelijke kwaliteiten als onderzoeker staan hierbij voorop, aldus de UvA. De universiteit erkent in een schriftelijke reactie dat de toegankelijkheid van vaccins voor lagelonenlanden een relevant maatschappelijk probleem is en volgens de UvA ook de enige manier is om de pandemie te stoppen. ‘De diesviering is een goede gelegenheid om hierover met Prof. dr. Sahin en dr. Türeci in gesprek te gaan en studenten zullen die vraag ook stellen. Op deze manier dragen wij actief bij aan de dialoog over kansenongelijkheid.’

Dat reactie op de brief van Artsen zonder Grenzen uitbleef, wijt de UvA aan het kerstreces. In reactie die Artsen zonder Grenzen vandaag ontving schrijft de UvA dat het eredoctoraat is gebaseerd op de wetenschappelijke kwaliteiten van Sahin en Türeci. ‘Wij hebben hun inbreng in het bedrijf BioNTech en Pfizer hierbij niet mee laten wegen omdat dit niks afdoet aan de wetenschap.’

Op de website van de UvA staat echter dat Sahin en Türeci het eredoctoraat ontvangen ‘voor hun cruciale bijdragen aan onderzoek naar de ontwikkeling van mRNA-vaccins, in het bijzonder voor hun werk voor het BioNTech/Pfizervaccin voor Covid-19.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden