PlusAchtergrond

Kritiek op plannen Het Twiske: maak geen pretpark van het groengebied

Jaarlijks bezoeken 1,2 miljoen mensen Het Twiske. Een derde komt uit Amsterdam. Beeld Maarten Boswijk

Hoeveel recreatie kan een natuurgebied aan? De toekomstplannen voor Het Twiske krijgen veel kritiek. Later deze maand is de gemeenteraad van Amsterdam aan zet. 

Ze vormen een reizend circus, de insprekers die zich sterk maken voor het behoud van de rust en stilte in Het Twiske. De tournee voert nu al weken langs alle besturen die ook maar enige bemoeienis hebben met het recreatiegebied, en elke vergadering is de boodschap voor de bestuurders dezelfde: wees toch zuinig op onze natuur en maak geen pretpark van het groen­gebied.

Aanleiding voor het verzet is het zogenoemde ambitiedocument, dat momenteel in de gemeenteraden op tafel ligt. Het document gaat over de ­toekomst van Het Twiske, en over de toekomst van de omgeving. De groeiende bevolking zorgt voor een groeiende vraag naar recreatie, en wat de opstellers van het stuk betreft, gaat het groengebied royaal in die behoefte voorzien.

“Alle plannen zijn gericht op meer en meer recreatie,” vindt voorzitter Oliver Tan van Hart voor Het Twiske. De stichting huldigt het standpunt dat er al voldoende mogelijkheden zijn. “Je kunt er wandelen, fietsen, vissen, duiken en luieren op een van de strandjes,” somt Tan op. “Er zijn twee restaurants en er komt nog een klimpark. We hebben helemaal geen nieuwe ambities nodig.”

Evenementen en natuurbeleving

In het ambitiedocument worden geen concrete maatregelen genoemd, maar dat volgens de plannen bijvoorbeeld de verbinding tussen Het Twiske en toeristische trekpleisters als de Zaanse Schans en Volendam kan worden verbeterd, is in de ogen van de organisaties weinig geruststellend. José Berkhof van het platform Twiske Geen Pretpark: “Het past in de voortdurende stapeling van recreatieve plannen.”

De insprekers missen groene ambities in de plannen, en die zorg wordt gedeeld door de besturen van Landsmeer en Oostzaan, die eerder al duidelijk maakten dat van ongeremde recreatie in Het Twiske geen sprake kan zijn. Zo willen de insprekers geen groei van het aantal evenementen en ook geen overnachtingen, zelfs niet als dat gebeurt in milieuvriendelijke ecolodges.

Kort voor de jaarwisseling voegde ook de stadsdeelcommissie van Amsterdam-Noord zich bij de buurgemeenten, en dat was opmerkelijk. De kritiek in Landsmeer en Oostzaan op het ambitiedocument is onder meer dat het is geschoeid op de leest van de hoofdstad. Het is immers Amsterdam dat maar groeit en groeit, en het is Amsterdam dat zijn toeristen wil spreiden over de regio.

De gemeenteraad van Amsterdam buigt zich later deze maand over de toekomst van Het Twiske. Het college heeft al wel zijn zienswijze op papier gezet, en daarin wordt nadrukkelijk gezocht naar een balans tussen natuur en recreatie. Zo wordt enthousiast ingezet op een betere ontsluiting van het groengebied door een nieuw ‘recreatief startpunt’ in de buurt van het eindstation van de NZ-lijn.

In het gebied zelf moet de natuurbeleving voor jong en oud centraal staan, bijvoorbeeld door de komst van een educatief uitkijkpunt. Over het heikele punt van de evenementen hinkt het stadsbestuur op twee gedachten. Evenementen zijn wenselijk, maar het college voegt eraan toe dat het vermarkten van het groengebied geen doel op zich is – wel een optie om extra inkomsten binnen te sprokkelen.

Beeld Jamie Groenestein

Rode cijfers

Dat laatste punt is van belang. Het Twiske kent tegenwoordig een sluitende begroting, maar dat is voor een belangrijk deel te danken aan de inkomsten uit de grootschalige evenementen die sinds 2007 in het gebied worden georganiseerd. Voor die tijd schreef de beheerder rode cijfers, en hadden de betrokken gemeenten helemaal geen trek om de eigen bijdrage substantieel te verhogen.

Dat is niet veranderd, blijkt elk jaar opnieuw bij de behandeling van de begroting, en dat kan een probleem worden. Ambities op papier zijn gratis, maar de uitvoering kost veel geld. Als de gemeenten niet van zins zijn meer te betalen, zal de verleiding groot zijn de rekening bij de markt neer te leggen, in ruil voor extra mogelijkheden om geld te verdienen in het gebied.

Spaarnwoude

De festivals zijn daar een goed voorbeeld van, zegt José Berkhof van Twiske Geen Pretpark. “Dat begon ooit met zevenduizend bezoekers. Nu staat de teller op vijftigduizend. Dat gebeurt allemaal in een gebied dat sinds 2013 de status van Europees natuurgebied heeft. Gelukkig gaat het goed met de natuur, maar dat moet ook echt het uitgangspunt blijven: recreatie is ­prima, maar niet ten koste van de natuur.”

Die kwetsbare natuur kan wel eens een machtig wapen blijken in de besluitvorming over Het Twiske. In 2019 presenteerde Amsterdam de nota Duurzaam landschap, ook een stuk met veel ambitie. De stad presenteerde daarin de ‘ladder van het landschap’, een instrument om per groengebied te bekijken wat wel en niet kan. Hoe waardevoller de natuur, hoe minder ruimte voor evenementen.

Als de buurgemeenten de methodiek over­nemen, kan dat betekenen dat in Het Twiske – met zijn bijzondere status – minder wordt toe­gestaan, en in een recreatiegebied als Spaarnwoude nog wat meer. Dat zou een goede zaak zijn, zegt Berkhof: “Als je met Google Earth naar dit gebied kijkt, zie je een kleine groene post­zegel in een verstedelijkte omgeving. Die postzegel moeten we koesteren.”

Flink aandeel voor Amsterdam

Wie is de baas in Het Twiske? Het antwoord op die simpele vraag is nog behoorlijk ingewikkeld. Het groengebied ligt op het grondgebied van Landsmeer en Oostzaan, maar de verantwoordelijkheid voor Het Twiske is sinds 1990 in handen van de provincie Noord-­Holland en de gemeenten Amsterdam, Zaanstad, Purmerend, Landsmeer en Oostzaan.

Het beheer van het gebied is in handen van Recreatie Noord-Holland, dat kantoor houdt in Velsen en ook de ­dagelijkse gang van zaken regelt in de groengebieden Amstelland en Spaarnwoude. Een paar keer per jaar komt de leiding van Recreatie Noord-Holland met bestuurders van de provincie en de gemeenten samen om in een openbare vergadering afspraken te maken over het beheer.

De bestuurders kunnen niet op eigen houtje besluiten nemen. Over belangrijke onderwerpen wordt eerst overleg gepleegd in de eigen gemeenteraad en het provinciebestuur. Het is aan de bestuurders om deze boodschap vervolgens over te brengen, met als resultaat dat in de doorgaans weinig levendige vergaderingen veel wordt voorgedragen en weinig wordt besproken.

Op papier weegt elke stem even zwaar. In de praktijk zijn de provincie en de gemeente Amsterdam leidend. Dat heeft te maken met bestuurlijk gewicht, maar ook met de financiële bijdrage voor het beheer van het groengebied. Noord-Holland stopt elk jaar een miljoen euro in de pot voor Het Twiske, de hoofdstad 400.000 euro. Een kleine gemeente als Landsmeer draagt jaarlijks 30.000 euro bij.

De bijdragen van provincie en gemeenten vormen samen ruim zestig procent van de begroting, in totaal 2,8 miljoen euro. De inkomsten uit erfpacht, verhuur en evenementen zijn goed voor dertig procent van dit bedrag, de laatste tien procent komt uit de reserves. Jaarlijks bezoeken 1,2 miljoen mensen Het Twiske. Ongeveer een derde van die bezoekers komt uit Amsterdam.      

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden