PlusAchtergrond

Kritiek op campagne straatintimidatie Halsema: ‘Echte probleem wordt niet aangepakt’

Beeld Rosa Snijders

De campagne die burgemeester Halsema deze week presenteerde tegen seksuele intimidatie en geweld tegen vrouwen is mager, vinden deskundigen. ‘Het echte probleem wordt niet aangepakt.’ 

Frappant, vindt socioloog Mischa Dekker (UvA) de verschuiving van dader naar slachtoffer bij het aanpakken van seksueel geweld en intimidatie. “Het is goed dat er aan slachtoffers wordt gedacht, maar nu wordt er achteraf pas ingegrepen. Het echte probleem wordt niet aangepakt.”

In Amsterdam krijgt maar liefst
51 procent van de vrouwen te maken met straatintimidatie, zo bleek deze week uit cijfers van de gemeente Amsterdam. Bij vrouwen in de leeftijdscategorie van 15 tot 34 gaat het zelfs om 81 procent.

Burgemeester Femke Halsema presenteerde een actieplan om er iets aan te doen. Ze wil in gesprek met hotels, restaurants en clubs over het melden van misstanden. Ook introduceert ze de campagne #jijstaatnietalleen. Meisjes en vrouwen die te maken krijgen met seksuele intimidatie of geweld, online of op straat, kunnen gekoppeld worden aan rolmodellen voor steun.

Sisverbod

Volgens socioloog Dekker, die onderzoek doet naar straatintimidatie, valt het te prijzen dat intimidatie en seksueel geweld serieus worden genomen, maar gaan de nieuwe maatregelen het probleem niet oplossen.

Hij noemt de campagne ‘Straatintimidatie is niet oké’, die vier jaar geleden in Amsterdam werd gepresenteerd, en de leus ‘geweld tegen vrouwen is een mannenprobleem’, van platform Emancipator. “Beide waren heel belangrijk. Het legde de vinger op de zere plek.”

Ook het sisverbod – dat vooralsnog niet gehandhaafd kan worden, omdat sissen en fluiten onder het grondwettelijke recht op menings­uiting vallen – richt zich juist op daders.

Volgens Dekker ligt de sleutel tot succes bij mannen en jongens. Die moeten zich anders gaan gedragen, leren waar de grens ligt en zich bewust worden van de impact van hun gedrag. Dat dat gemakkelijker is gezegd dan gedaan, daar is Dekker zich van bewust.

De aanpak wordt ook bemoeilijkt door het subjectieve karakter van intimidatie. Waar de ene vrouw het intimiderend vindt als ze wordt nagefloten, ligt de grens voor de ander bij fysieke aanraking. Is ‘schatje’ roepen denigrerend of intimiderend? Mag je tijdens het uitgaan een hand op iemands schouder leggen als deze ontbloot is? Waar ligt de grens tussen ongewenst seksueel gedrag en flirten?

We zijn er nog niet

“Je moet met elkaar praten. Vraag gewoon of iets oké is,” zegt Willy van Berlo, projectmanager seksueel geweld bij Kenniscentrum Seksualiteit Rutgers. Het kenniscentrum lanceerde de publiekscampagne ‘Ben je oké?’ en toert door het land om jongeren te informeren over gepast gedrag bij het uitgaan.

Van Berlo vindt het goed dat Halsema slachtoffers helpt. “Ze laat zien: wij accepteren zulk gedrag niet. Ze stelt een norm. Maar dan zijn we er nog niet.”

Van Berlo noemt net als Dekker dat de kern van het probleem niet wordt aangepakt. “Preventie is onmisbaar. We moeten jongens en mannen erbij betrekken; we moeten het met zijn allen doen. Uiteindelijk wil je immers dat het gedrag stopt en niet alleen dat vrouwen achteraf geholpen worden.”

Een woordvoerder van burgemeester Halsema stelt dat het ‘een bewuste keuze’ is om nu juist te focussen op slachtoffers. “Voor de veelal mannelijke daders moet er vanzelfsprekend ook aandacht zijn, maar voor hen zijn er al persoonsgerichte aanpakken zoals de Top400 en de Top600.”

Deskundigen stellen dat seksueel overschrijdend gedrag natuurlijk niet alleen speelt bij criminelen, en dat er juist een wereld valt te winnen in het dagelijks leven.

Dekker: “We besteden vrij weinig aandacht aan de omgang van mannen met bijvoorbeeld de emancipatiegolf. We zijn gefocust op vrouwen. Dat is goed, maar we moeten niet vergeten dat er ook voor mannen een verandering merkbaar is. Zij moeten daar ook mee leren omgaan.”

‘Ik voelde me machteloos’

Rosanne Verbeek (26) werd vorig jaar seksueel geïntimideerd toen ze een avond uit was met vriendinnen. “Er ging een man met een stijve piemel vanachter tegen me aanstaan. Ik schrok ervan, draaide me om en gaf de man een klap. Maar meer heb ik niet gedaan. Ik wilde de avond niet verpesten en ik voelde me niet veilig genoeg om er in de club direct wat van te zeggen. En eigenlijk besefte ik later pas wat er precies was gebeurd. Toen werd ik heel boos en ik voelde me machteloos. Ik kon er niets meer aan doen.”

Dagen later wil Verbeek er alsnog een melding van maken. Ze doet geen aangifte – dat vindt ze te heftig – maar mailt de club om ze daar op de hoogte te brengen van wat er op hun feesten gebeurt. Ook besluit ze haar afstudeeronderzoek van de studie communicatie en multimedia design te wijden aan seksuele intimidatie bij vrouwen.

“Ik heb 55 vrouwen ondervraagd en daarvan gaven er 53 aan slachtoffer te zijn van seksueel geweld. Ook gaf een overgroot deel van de vrouwen aan dat ze niet weten waar ze een melding kunnen maken of dat ze destijds niet hebben gedurfd het te melden.”

Verbeek studeerde vorige week met een 8.5 af en wil de app FemAlert, die ze oppert als oplossing in haar onderzoek, doorontwikkelen. In de app kunnen vrouwen en meisjes een melding maken van een incident. Die informatie wordt vervolgens anoniem gedeeld met de uitgaansgelegenheid of horeca waarin het voorval heeft plaatsgevonden. De HvA zegt Verbeek te willen helpen met het realiseren van de applicatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden