KLM schrapt loonsverhoging, bezuinigingen op scherp

KLM slikt een loonsverhoging van 2,5 procent, die volgens de cao vanaf deze maand moet worden uitbetaald, eenzijdig in. Daarmee zet de maatschappij de cruciale saneringsonderhandelingen met de vakbonden op scherp.

Beeld Hollandse Hoogte / ANP

In de vorig jaar afgesproken cao’s voor KLM-personeel is een totale loonsverhoging afgesproken van 7 procent. De laatste pluk daarvan, 2,5 procent, zou deze maand worden toegekend.

KLM stelt die verhoging eenzijdig tot nader order uit voor alle 33.000 werknemers. Het uitgespaarde bedrag, 50 miljoen euro per jaar, wordt deel van de saneringsvoorstellen die het concern voorbereidt. 

Dat is tegen de wil van de acht KLM-bonden, waarvan vier het voorstel  afgelopen week direct van tafel veegden en drie alleen wilden instemmen als alle bonden akkoord zouden gaan.

KLM breekt met de eenzijdige maatregel bewust de Wet op de CAO waarin is vastgelegd dat werkgevers met vertegenwoordigers van het personeel onderhandelen over arbeidsvoorwaarden. 

Het bedrijf loopt nu het risico dat de vakbonden, die donderdagmiddag zijn ingelicht, weigeren om over bezuinigingen te onderhandelen of naar de rechter zullen stappen.  

Overheidsredding

Formeel kan KLM de cao-afspraak niet eenzijdig wijzigen maar de maatschappij ziet geen andere uitweg. Als voorwaarde voor de overheidsredding van 3,4 miljard euro (in de vorm van een staatslening en garanties voor commerciële leningen) moet KLM 15 procent kosten besparen.

Daarbij ligt ook vast dat KLM’ers met een salaris vanaf modaal (36.500 euro bruto per jaar) loon moeten inleveren. KLM ziet geen reden eerst de salarissen te verhogen om ze daarna weer te moeten temperen. Bovendien wordt zo voorkomen dat het kabinet extra NOW-salarissteun moet uitkeren - tot nu toe 330 miljoen euro. 

De bonden vinden het vooral onverteerbaar dat werknemers die hun baan kwijtraken de verhoging ook niet krijgen betaald, wat gevolgen heeft voor hun uitkering. De maatschappij is wel bereid om voor lonen tot modaal af te spreken dat deze de verhoging later met terugwerkende kracht alsnog krijgen uitbetaald.

Baanverlies

Door de geplande salarisverhoging mee te nemen in de bezuinigingsonderhandelingen die 25 augustus starten, hoopt KLM verder baanverlies te voorkomen. De maatschappij is bezig circa 5000 arbeidsplaatsen te schrappen waarbij gedwongen ontslagen onvermijdelijk zijn.

Wisselgeld lijkt niet in het vat te zitten. Zo eisen verschillende vakbonden dat de maatschappij afziet van gedwongen ontslagen of dat looningrepen pas vanaf 1,5 keer modaal (55.000 euro) ingaan. KLM houdt onverkort vast aan de voorwaarden die het kabinet heeft opgelegd en wijst daarnaast op het bruto recordverlies van 768 miljoen euro in het eerste halfjaar.

‘Zorgelijk gebrek aan samenwerking’

“Eenzijdige maatregelen zijn nooit goed,” reageert president Willem Schmid van vliegersverbond VNV. “Dat moet KLM niet doen.”

De vliegers juichen het uitstel van de loonsverhoging als enige vakbond toe. “We waren in juli al akkoord om de verhoging op te schorten en deel te laten uitmaken van het overleg over bezuinigingen,” zegt Schmid. “Alleen wilde KLM daar geen akkoord met ons over sluiten.”

VNV wil namelijk de bezuinigingsvoorstellen van het bedrijf door een externe partij laten beoordelen. “Alleen wil KLM daar nu niet aan. Dat gebrek aan samenwerking is zorgelijk.”

Ook de houding van de meeste andere bonden, die de salarisingreep direct hebben afgewezen, baart Schmid zorgen. “Een gezamenlijke invulling van de bezuinigingsmaatregelen lijkt moeilijk.”

CNV Vakmensen is overvallen door de stap van KLM. “We hebben een cao afgesloten met deze verhoging, die is glashelder,” zegt bestuurder Michiel Wallaard. “Aan de andere kant hebben we vanwege deze unieke situatie wel begrip voor deze stap.”

De bond eist een oplossing voor KLM-personeel dat direct door de maatregel wordt benadeeld. “Voor de mensen die vrijwillig of gedwongen bij KLM vertrekken, heeft dit meteen effect op hun uitkering. Voor die groep gaan we zeker niet akkoord. We vinden dat mensen die hun baan verliezen, recht hebben op deze stap.”

Vakbond FNV was naar eigen zeggen niet welkom bij het overleg met KLM donderdag, omdat het met meerdere bestuurders wilde deelnemen. De bond beraadt zich op een reactie, maar sluit een rechtszaak niet uit. Ook cabineverbond VNC beraadt zich nog.

CNV kiest vooralsnog niet voor juridische stappen. “We zijn niet blind voor de situatie bij KLM,” aldus Wallaard. “We kunnen de verhoging wel via de rechter vorderen, maar de vraag is of dat maatschappelijk verantwoord is. Wij schuiven straks gewoon aan bij het overleg, daarvoor is de situatie te ernstig. Niksdoen is geen optie.”

Vliegersvoorman Schmid erkent dat de eenzijdige ingreep het overleg verder bemoeilijkt. “Het juridisch wankele overheidsdictaat over onze lonen (waarin het kabinet ondermeer vastlegde dat lonen boven 3 keer modaal 20 procent moeten inleveren) maakte het overleg al lastig. We gaan kijken hoe we hierop reageren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden