null

PlusExclusief

KLM maakt van duurzaam vliegen een wedstrijd: ‘Duidelijk maken waar we nu eigenlijk staan’

Beeld Christiane Bongertz/EyeEm/Getty Images

Vijftien luchtvaartmaatschappijen troeven elkaar deze week af in een door KLM bedachte wedstrijd. Niet wie de snelste vlucht maakt, maar wie het duurzaamst vliegt. KLM wil op dat terrein vooral zelf stappen zetten. ‘Binnen vijf jaar maken we onze eerste elektrische lijnvlucht.’

Herman Stil

Winnen hoeft niet, houdt KLM vol tijdens de presentatie van haar plannen voor de Sustainable Flight Challenge, eind april in Hangar 10 op Schiphol-Oost. ‘Soms win je, soms leer je’, is het officiële motto, maar dat wordt door het KLM-personeel dat allerlei besparingsplannen heeft bedacht al snel verbasterd tot ‘soms win je én leer je’.

De wedstrijd draait erom wie het milieuvriendelijkst van A naar B kan vliegen. Omdat het weinig duurzaam zou zijn speciaal om voor een milieuwedstrijd vluchten uit te voeren, doen de vijftien deelnemers — waaronder ook Air France, Delta Air Lines, China Airlines en Aerolíneas Argentinas — mee met reguliere vluchten.

KLM heeft zich ingeschreven met haar lijnvlucht zaterdag naar Edmonton in Canada. Dochterbedrijf KLM Cityhopper doet die dag mee met een vlucht naar Porto. Er zijn prijzen te winnen in diverse categorieën. In juni worden de winnaars bekendgemaakt.

De wedstrijd is een staaltje werknemersactivisme, zegt Karel Bockstael, adjunct-directeur duurzaamheid bij KLM. “Midden in de covidcrisis is een groep medewerkers gaan uitzoeken hoe we dappere dingen kunnen doen. Het moet duidelijk maken waar we nu eigenlijk als KLM staan op het gebied van duurzaamheid, in vergelijking met andere maatschappijen. Wat kunnen we nog bedenken dat nog niet is bedacht en hoe kunnen we elkaar opjutten om meer te doen? De wedstrijd was een van hun voorstellen. We willen het beste per maatschappij laten zien, zodat ideeën van de één overwaaien naar anderen.”

Maar met een wedstrijd wordt de luchtvaart toch niet duurzaam?

“Gebaseerd op de milieuwaarschuwingen van het IPCC móéten de klimaatdoelen van Parijs ook voor de luchtvaartbranche leidend zijn. We hebben ons als KLM aangesloten bij het Science Based Targets-initiatief. Dat is een onafhankelijk, wetenschappelijk onderbouwd certificaat dat straks bewijst dat de maatregelen die we nemen, bijdragen aan een maximum stijging van de temperatuur op aarde met hoogstens 2 graden. Science Based Targets geeft ons in feite een grens: wat kunnen we vliegen om de temperatuurstijging niet verder te laten oplopen? Daar moeten we het dan mee doen.”

Jullie hebben onlangs die milieuplannen naar Milieudefensie gestuurd. Is dat geen munitie voor een toekomstige rechtszaak?

“We zijn niet bang onze plannen te delen. We willen juist transparant zijn. KLM zal over acht jaar per passagier 30 procent minder uitstoten dan in 2019, in lijn met de akkoorden van Parijs. We weten nu voor 70 procent hoe we dat bereiken. De komende maanden gaan we de rest uitwerken. Daar zal de wedstrijd bij helpen. Dát we die reductie bereiken, staat hoe dan ook vast.”

In lijn met de Milieudefensieuitspraak tegen Shell zal KLM ook moeten opdraaien voor de uitstoot van leveranciers en passagiers.

“Het overgrote deel van onze emissies zit in de eigen uitstoot. Daar kunnen we ook de grootste stappen zetten. Maar in onze reductieplannen zit ook de uitstoot van leveranciers, zoals bij de productie en het transport van brandstof. Alleen vinden wij het niet reëel dat wij moeten opdraaien voor de totale uitstoot van passagiers die ze op de rest van hun reis produceren. Daar moeten andere partijen, reizigers voorop, op worden aangesproken.”

Maar de groei van de bijdrage van het vliegverkeer aan de mondiale uitstoot van broeikasgassen — nu circa 2 procent — is toch onvermijdelijk? Andere bronnen, zoals het autoverkeer en de industrie, verduurzamen immers sneller.

“Met de aanschaf van nieuwe generaties vliegtuigen zetten we telkens een grote stap. In het verleden gebruikten we vliegtuigen 10 à 20 jaar. Ik vind dat we sneller moeten overstappen, zodra er nieuwe alternatieven zijn.”

lees verder onder de foto

null Beeld Ali Babayev/EyeEm/Getty Images
Beeld Ali Babayev/EyeEm/Getty Images

“Wij kijken sterk naar elektrisch vliegen voor de kortere afstanden, maar er is nog geen elektrisch toestel dat rendabel valt te opereren en dat zal er de komende 10 jaar ook nog niet zijn . Toch zullen wij binnen 5 jaar lijnvluchten uitvoeren met vliegtuigen die rond de 20 passagiers kunnen vervoeren op stroom uit accu’s.”

“Daarnaast kijken we naar waterstof als brandstof, ook al zal het tot 2035 gaan duren voordat het eerste grote waterstoftoestel van Airbus er is. We moeten ons er nu al op voorbereiden zodat we kunnen instappen zodra dit soort alternatieven zich aandient.”

Volgens de milieubeweging, bewonersgroepen en een deel van de politiek is dat allemaal veel te laat. Die willen krimp.

“We lopen tegen het plafond aan van wat ons nog is gegund. Prikkels om te veranderen, zijn er echt voldoende. Vanaf 2027 moet de luchtvaart al haar rechten om CO2 uit te stoten, kopen. Nu is een deel van die emissierechten nog gratis. Daarnaast verplichten Nederland en de Europese Unie ons duurzame vliegtuigbrandstof te gebruiken. Wij gaan wel verder dan de 5 procent biokerosine die Brussel in 2030 wil. Wij zullen dan ten minste 10 procent bijmengen.”

“Zulke maatregelen verhogen onze kosten fors zodat wij gedwongen worden onze uitstoot te verminderen. Daarnaast zullen tickets er duurder door worden zodat reizigers waarschijnlijk ook beter gaan nadenken over de noodzaak van hun reis. Over tien jaar zul je niet meer voor een tientje met budgetmaatschappijen naar Barcelona kunnen vliegen.”

“De vraag naar vliegen zal door die combinatie afnemen. Dan wordt die krimp vanzelf resultaat, inclusief duurzamer vervoer voor wat overblijft. Dat is realistischer dan bot de bijl in het aantal vluchten zetten en dan maar afwachten of de rest duurzamer wordt.”

Het kabinet ziet meer heil in het verhogen van de belasting op vliegen. En de milieubeweging wil al jaren btw op vliegtickets en accijns op kerosine.

“Onze maatregelen leiden zowel tot hogere kosten als tot minder emissies. Een belastingopslag of accijnsverhoging kost alleen maar geld en levert niets op voor milieu en omgeving.”

De kans is aanwezig dat er maatschappijen zijn die geen milieumaatregelen zullen nemen en daardoor veel goedkoper kunnen vliegen.

“Het zwakke punt is nu dat niemand duurzaamheid op mondiaal niveau kan afdwingen. Er moeten dit jaar door landen afspraken worden gemaakt binnen de Icao, de mondiale luchtvaartorganisatie van de Verenigde Naties, maar die beweegt niet snel genoeg. De mogelijkheid om geld te verdienen in de luchtvaart moet worden gecombineerd met emissiebeperkingen. Als we die onszelf niet opleggen dan worden die ons wel opgelegd door overheden of door eisen van klanten en samenleving.”

Hoe KLM de Sustainable Flight Challenge wil winnen

De wedstrijdvlucht naar Edmonton wordt uitgevoerd door de grootste Boeing 787 Dreamliner uit de KLM-vloot. Die neemt 2 procent minder brandstof, maar 76 passagiers méér mee dan de Airbus A330-200 waarmee de route normaal wordt gevlogen. Dat levert per passagier een reductie van 26 procent CO2-uitstoot op.

De brandstof voorde vluchten naar Edmonton en Porto bestaat voor 39 procent uit biokerosine, geleverd vanuit België met tankwagens die op biodiesel rijden. Dat levert op de vlucht naar Canada nog eens een reductie van 31 procent CO2-uitstoot op.

Daarnaast is er nog een trits aan kleinere ingrepen. Zo wordt de vlucht naar Canada gevlogen via de kortste route, min of meer in een rechte lijn. Normaal moet KLM rekening houden met allerlei omwegen vanwege beperkingen die landen en verkeersleiders voor het gebruik van hun luchtruim stellen. In Canada mag bovendien door militair luchtruim gevlogen kan worden.

Desondanks wordt niet per se de kortste route gevolgd. Met speciaal ontwikkelde software kunnen de vliegers namelijk tijdens de vlucht de zuinigste route en vlieghoogte kiezen, afhankelijk van wind en weer.

De toestellen worden van tevoren gewassen met water en biozeep waardoor de romp gladder is. Ook worden de motoren ‘gewassen’ zodat ze minder brandstof gebruiken en de brandstof ‘schoner’ verbranden.

Passagiers in de businessclass bestellen hun maaltijd van tevoren zodat er niet te veel eten aan boord meegaat. Reizigers zien daarbij wat de milieudruk van hun keuze is (0,2 kilo CO2 voor de vegetarische maaltijd, 2,1 kilo voor het visgerecht). Economyreizigers op de vlucht naar Canada krijgen onder meer ‘gehaktballen’ van zeewier. Voor de vlucht naar Porto pakken passagiers aan de gate hun catering. Snacks in de KLM-lounges op Schiphol zijn zaterdag vegetarisch.

De benodigde hoeveelheid drinkwater voor de vlucht is opnieuw berekend, waardoor er 100 kilo minder drinkwater mee hoeft. Glas (voor flessen en glazen) wordt vervangen door gerecycled plastic. Servies en bestek zijn van lichtgewicht materiaal. Het gebruikte plastic wordt gerecycled of opnieuw gebruikt.

De plastic zeephouders in de boord-wc’s en het Delftsblauwe huisje dat KLM uitdeelt in de businessclass worden gemaakt van hergebruikt plastic, met een 3D-printer.

Bagage en vracht voor de vlucht naar Edmonton worden geladen op dunnere pallets van hergebruikt kunststof, ‘ingepakt’ in biologisch afbreekbare netten en verstevigd met hergebruikt karton in plaats van houten balken.

Bij het laden van vracht en bagage wordt meer aandacht besteed aan de balans van het vliegtuig. Door het zwaartepunt van het toestel verder naar achter te leggen, verandert de stand van het vliegtuig in de lucht waardoor het aerodynamischer en dus zuiniger vliegt.

Alle luchthavenvoertuigen (voor koffers, vracht, catering, toilet en brandstof) rijden of elektrisch of op biodiesel. Vliegtuigen worden richting landingsbaan gesleept zodat ze hun motoren zo laat mogelijk starten.

In totaal wordt door al die maatregelen nog eens 8 procent brandstof bespaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden