PlusAnalyse

KLM is er ook met miljardensteun nog lang niet

Beeld ANP

Met de 3,4 miljard euro leningen en kredieten die KLM vrijdag binnenhaalde bij overheid en banken is de maatschappij in ieder geval de komende maanden in minder woelige wateren. Maar er zijn nog heel wat onzekerheden te overwinnen voordat de maatschappij definitief op het droge ligt. 

Is het wel 3,4 miljard euro?

Dat is niet zeker. Het kan ook minder zijn als de maatschappij zich niet aan de strenge voorwaarden voor steun kan houden. De maatschappij spreekt heel snel een eerste pot van in totaal 942 miljoen aan om de ergste nood te lenigen. Maar vervolgbedragen zijn alleen beschikbaar als de maatschappij stapsgewijs aan de door het kabinet gestelde voorwaarden voldoet. En daar wringt de schoen.

Zo moet KLM volgens de voorwaarden voor die geldbuidel verplicht 15 procent kosten besparen. Personeelskosten vormen daarvan het leeuwendeel. Banenverlies is onvermijdelijk, evenals looningrepen. KLM’ers vanaf modaal (36.500 euro bruto per jaar) moeten inleveren. Bij drie keer modaal (110.000 euro) of hoger, wat geldt voor de piloten, is dat zelfs tenminste 20 procent.

Maar in lonen ingrijpen lukt alleen als alle vakbonden meewerken. Eenzijdig de salarissen verlagen lukt niet en gedwongen ontslagen liggen uiterst gevoelig. De bonden hebben de stellingen al ingenomen – zoals donderdag bleek bij een inleidend kort geding van cabinebond VNC tegen KLM. Ook vliegersvereniging VNV staat al op de rem. En FNV accepteert niet dat de offers al bij modaal beginnen. “Wij zijn echter niet te spreken over de verdeling van de lasten,” aldus bestuurder Jan van den Brink. “Die drukken nu onevenredig zwaar op de schouders van de medewerkers.”

Zijn andere overheidsvoorwaarden wel haalbaar?

Deels wel: zoals de eisen geen bonussen, dividend of loonsverhogingen gedurende de maximale 5,5 jaar dat het steunpakket loopt. Maar KLM moet ook verplicht haar CO2-uitstoot halveren. Dat lukt weer alleen door kostbare investeringen in onder meer nieuwe vliegtuigen. Geld dat er alleen is als er kapitaal wordt gesaneerd.

Tegenstanders van groei vinden het plengoffer op milieugebied volstrekt onvoldoende. Die eisen in ruil voor redding krimp van de maatschappij, kerosineaccijns en een verbod op korte-afstandsvluchten. “Nu wordt KLM door de overheid in de lucht gehouden en kan ze grotendeels op oude voet verder,” aldus Greenpeace.

Klopt die milieukritiek?

Het is sterk de vraag of sommige milieu-opdrachten die het kabinet nu eist wel uitgevoerd kúnnen worden. Zo is het onwaarschijnlijk dat het KLM lukt binnen tien jaar 14 procent van haar brandstof uit biobronnen te halen. De productie ervan is nu al volstrekt onvoldoende en aan de hand van de investeringen in nieuwe biokerosineraffinaderijen ziet het ernaar uit dat dat in 2030 nog steeds zo is. “Dat is inderdaad de vraag,” erkent KLM-topman Pieter Elbers. “Die biobrandstof moet wel beschikbaar zijn.”

Hetzelfde geldt voor de overheidsmissive dat naar ten minste zes Europese bestemmingen korteafstandsvluchten vervangen moeten worden door de trein. “Dat is alleen haalbaar als er goede spoorverbindingen zijn,” aldus Elbers. “Zolang het acht uur duurt naar Berlijn is dat geen haalbare kaart. Brussel is op korte termijn de enige verbinding die daarvoor geschikt is. Voor de rest zal eerst door overheden moeten worden geïnvesteerd in betere treinverbindingen.”

KLM maakt de komende jaren verlies, moet leningen terugbetalen, saneringskosten ophoesten én investeren. Kan dat wel?

Of het voldoende is om kosten te besparen en te saneren, is de vraag. Bovendien kunnen andere staatsvoorwaarden het herstel juist in gevaar brengen. Zoals het inleveren van bijna een kwart van de nachtvluchten, waardoor ook het fijnmazige overstapnetwerk van KLM kan worden ontrafeld. “Wij moeten zoeken naar een balans in onze activiteiten en een passende oplossing vinden voor ons deel van de nachtvluchten die vervallen,” aldus Elbers. “We willen wel ons netwerk in stand houden. Dat is immers de reden voor de overheid om deze steun te geven.”

Is het hiermee afgelopen met staatssteun?

Welnee. De kans is groot, erkent ook minister Hoekstra van Financiën, dat dit najaar geld in moederbedrijf Air France-KLM moet worden gestoken. Dat is het gevolg van het verrassingsbelang van 14 procent dat Hoekstra ruim een jaar geleden nam. Het luchtvaartconcern moét zijn torenhoge schulden saneren en dat lukt alleen door nieuwe aandelen uit te geven. Om het Nederlandse belang op peil te houden zal Hoekstra daar wel aan mee moeten doen.

Wrang voordeel is dat daarvoor niet opnieuw 744 miljoen euro gemeenschapsgeld nodig zal zijn. Het aandeel Air France-KLM is door de coronacrisis zo gekelderd dat voor 14 procent nu nog maar net 250 miljoen euro nodig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden