Plus

KLM in conflict met Amerikaanse airlines

KLM moet wellicht de Verenigde Staten uit. Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen Kalitta Air en Jetblue eisen sancties tegen de concurrent, omdat de Nederlandse overheid hen van Schiphol zou weren.

Een vrachtjet van het Amerikaanse Kalitta Air stijgt met veel lawaai op van Schiphol Beeld Shutterstock

Het Amerikaanse ministerie van Transport heeft de klachten in behandeling. Als ze worden toegewezen, kunnen KLM en vrachtdochter Martinair in de VS worden aangepakt. Je kon er lang de klok op gelijk zetten, de vrachtjumbo van het Amerikaanse Kalitta Air die donderdags en zondags van Schiphol weg denderde.

De herrieschopper pendelde 15 jaar tussen Schiphol en New York, vooral met spullen van de Amerikaanse krijgsmacht voor Afghanistan, Turkije en Irak. Tot de Amerikanen zomer 2017 landingsrechten op Schiphol kwijtraakten, omdat ze niet regelmatig genoeg vlogen. Afgelopen november werd Kalitta helemaal van Schiphol verbannen, omdat het zonder landingsrechten opereerde.

Sindsdien vliegt de maatschappij noodgedwongen vanuit België. Omdat Schiphol aan haar groeigrenzen zit, zijn geen nieuwe slots beschikbaar. De maatschappij claimt op basis van historische rechten juist voorrang. Volgens Kalitta, één van de tien grootste vrachtmaatschappijen ter wereld, staat de verbanning haaks op de 'open' luchtvaartovereenkomst tussen Nederland en de VS. Kalitta is daarom een procedure gestart bij het Amerikaanse ministerie van Transport en eist 'sancties en andere passende maatregelen'.

'America First'
De slots zijn volgens het bedrijf 'ten onrechte ingetrokken, terwijl Nederlandse maatschappijen wordt toegestaan hun operaties voort te zetten in concurrentie met Kalitta.' En: 'Schiphol, lang één van de beste luchthavens in de wereld is nu gesloten voor VS-maatschappijen.'

Het departement van Transport is op basis van deze klachten een procedure gestart, die binnen een half jaar tot maatregelen kan leiden. In lijn met Trumps 'America First' zijn eerder stappen genomen tegen maatschappijen uit China en Latijns-Amerika, die in de ogen van Washington de Amerikaanse belangen zouden schaden.

Een ingreep bij KLM kan grote gevolgen hebben. Omdat de maatschappij de meeste luchtvracht in het ruim van passagierstoestellen vervoert, kunnen sancties ook gevolgen hebben voor de reizigersactiviteiten van de maatschappij. Ook Schiphol kan worden getroffen; het luchthavenbedrijf is uitbater van terminal 4 op luchthaven New York JFK.

KLM verzet zich 'krachtig' tegen de aanval. "We zijn geen partij," zegt een woordvoerder, "maar we hebben wel onze zienswijze ingediend." Die liegt er niet om: 'Deze situatie is het resultaat van Kalitta's eigen falen om welbekende regels omtrent slots na te leven,' schrijft KLM aan de Amerikaanse regering.

'Kalitta mag haar eigen fouten niet als breekijzer gebruiken om de activiteiten van concurrenten in te perken, terwijl juist Kalitta op Schiphol gevlogen lijkt te hebben zonder over slots te beschikken. Als KLM dit zou doen, worden we ook zo behandeld. De discriminatie die Kalitta voorspiegelt, bestaat simpelweg niet.' Kalitta bijt terug: 'Van de 554 vluchten die in 2017 zonder slots en zonder consequenties op Schiphol werden uitgevoerd, waren er ruim 300 van KLM en Transavia.'

Ministerieel overleg
Volgens de regels vervallen start- en landingsrechten ('slots') als ze minder dan 80 procent van de tijd niet op het juiste moment worden gebruikt - niet alleen op Schiphol maar ook op veel Amerikaanse vliegvelden. Cargomaatschappijen missen die grens vaak omdat ze vanwege de onregelmatige aan- en afvoer van luchtvracht nooit precies weten wanneer ze kunnen vliegen.

De zaak wordt inmiddels op ministerieel niveau uitgevochten. Het Nederlandse ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)wijst de aantijgingen in een brief aan de Amerikaanse regering af. "Er is geen samenhang tussen landingsrechten op Schiphol en het recht om onbeperkt tussen Europa en de VS te vliegen." En: 'De onafhankelijke toewijzing van slots voldoet aan de Europese regels, die bovendien voorkomen dat maatschappijen die zich er niet aan houden - zoals Kalitta - worden voorgetrokken.'

De onafhankelijke organisatie die in Nederland slots toewijst, ACNL, wil niet reageren, omdat momenteel de vliegrechten voor komende zomer worden verdeeld. De organisatie stelt wel alvast dat de Amerikaanse klacht 'feitelijke fouten' bevat.

Ook overhoop met de Russen
In 2017 werd KLM ook ongewild slachtoffer van een staaltje internationale luchtvaartpolitiek. Nadat om dezelfde reden de Russische vrachtmaatschappij Airbridge Cargo deels van Schiphol werd verbannen, dreigde Rusland het Siberische luchtruim voor KLM te sluiten.

Onder die druk kwam er een deal, waarbij KLM vliegrechten aan de Russen overdroeg. Mogelijk is Kalitta op eenzelfde afspraak uit. KLM en 'een andere maatschappij' zouden die oplossing al 'beleefd doch ferm hebben afgewezen'. Eerder verdwenen door de slotproblemen al vrachtmaatschappijen Singapore Airlines Cargo, Emirates Skycargo en Silkway goeddeels van Schiphol.

Daardoor daalt de vrachtoverslag steeds verder, alleen in januari al met ruim 9 procent. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) heeft naar aanleiding van de vrachtcrisis een 'local rule' opgesteld, een regeling waarbij vrachtmaatschappijen onregelmatiger mogen vliegen. Die moet nog door de slotcoördinator worden verwerkt.

Jetblue krijgt geen landingsrechten

Ook de Amerikaanse passagiersmaatschappij Jetblue heeft de Nederlandse luchtvaart op de korrel. De prijsbreker wil dat het Amerikaanse ministerie van Transport de toegang van KLM tot de VS 'beperkt of opschort'. Jetblue zou nul op het rekest hebben gekregen bij de aanvraag van landingsrechten op Schiphol en dat wijten aan de overmacht van KLM en partner Delta Air Lines op de luchthaven.

'De concurrentiebeperkende slotpolitiek in Amsterdam is er alleen maar op gericht verdere introductie van competitieve diensten van nieuwe toetreders als Jetblue af te schrikken en de rechten van Amerikaanse maatschappijen in te perken,' schrijft de maatschappij.

Jetblue wil niet ingaan op lopende zaken, maar bevestig haar Europese plannen. "We zullen later dit jaar plannen voor transatlantische vluchten met de Airbus A321 aankondigen," aldus een woordvoerder. "Routes naar Europa bieden een mogelijkheid onze bases in New York en Boston te laten groeien, maar de trans­atlantische markt lijdt momenteel aan hetzelfde gebrek aan competitie als destijds binnen de VS, voordat Jetblue actief werd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden