PlusAchtergrond

Kleine theaters op omvallen: ‘Afhankelijk van gulheid’

Kleine theaters door de hele stad staan op omvallen nu zij door de coronacrisis hun inkomsten zien verdampen, alle overheidssteun ten spijt. ‘Het is een complete ramp waarop wij niet voorbereid waren.’

Buurttheater De Nieuwe KHL in Oost dreigt ook te verdrinken in de crisistijd.

Het zou eigenlijk de glansperiode van theaterland moeten zijn. In de lente is de omzet van theaters steevast het hoogst, die periode zou een buffer moeten vormen voor de rustige zomer. “Er gaat immers niemand met 30 graden in een zaal zitten,” vertelt Berith Danse van Pleintheater. Maar nu alle voorstellingen tot ten minste 28 april zijn geannuleerd, zitten theatereigenaren met de handen in het haar, vooral die van wat bescheidener locaties.

Terwijl juist zij een belangrijke rol vervullen in de gemeenschap. Buurt- en communitytheaters hebben een sociale en maatschappelijke functie die een grote verscheidenheid aan publiek trekken. “Wij vertegenwoordigen een gevarieerde groep onzichtbare Amsterdammers die in de kou belanden als de crisis voorbij is,” zegt eigenaar Michael Manicardi van Mike’s Badhuistheater in Oost. “Voor de kleine theaters is nu nauwelijks aandacht.”

De problemen zijn groot bij de theaters, die voor het overgrote deel afhankelijk zijn van kaartverkoop en horecaomzet. Omdat alle voorstellingen zijn afgelast, komt er nog nauwelijks geld binnen. Getroffen ondernemers – waaronder theatereigenaren – kunnen een eenmalige gift ontvangen van 4000 euro en ook een groot deel van de loonkosten van werknemers wordt vergoed door de overheid. Maar dat is bij lange na niet genoeg, blijkt uit een rondgang langs verschillende kleine theaters in Amsterdam.

Vooral de vaste lasten zorgen voor hoofdbrekens bij de theaters. Vaak is alleen de huur van een pand al meer dan die 4000 euro. En dan komen daar nog de rekeningen bij voor gas, water en licht, en ook de verzekeringen en belastingen moeten worden betaald. 

Succesvolste periode

Mike’s Badhuistheater, een klein communitytheater met plaats voor maximaal honderd personen, maakte zich op voor de succesvolste periode in 35 jaar, zo vertelt eigenaar Michael Manicardi. “We waren enorm populair. Heel veel voorstellingen waren al stijf uitverkocht. Dat zou onze buffer zijn voor de komende tijd. Dit is echt fataal. De vaste lasten zijn al zo’n 6000 euro. De kosten lopen dus gewoon door, zoals huur en verzekeringen. Maar bijvoorbeeld ook de zeven fusten met ecologisch bier kunnen worden weggegooid.”

Manicardi, uit een gezin met een Italiaanse vader en Ierse moeder, kwam 40 jaar geleden naar Nederland. Hij benadrukt het belang van de kleine theaters, die een ander publiek aanspreken dan de grotere theaters. “Het Badhuistheater vervult ook een belangrijke internationale rol. Wij hadden bijvoorbeeld een Tsjechische productie die totaal was uitverkocht. Wie denkt er aan deze mensen? En wat te denken van theaters in de Indische buurt of Zuidoost. Daar komt echt ander publiek dan bij bijvoorbeeld de Stadsschouwburg. Verder organiseren wij theater voor ouderen en creatieve projecten voor kinderen.”

De theatereigenaar vraagt aan de gemeente om goed te kijken naar wat de functies zijn van de theaters en wat belangrijk is voor Amsterdam. “De prioriteit ligt simpelweg niet bij ons. Dat is heel frustrerend en voor mijn gevoel ook oneerlijk. De rijke locaties eisen alle aandacht, maar wie is het meest kwetsbaar? Hou de kleine theaters in leven!”

Mike's Badhuistheater.Beeld Mike's Badhuistheater

‘Help de cultuursector’

Het Pleintheater in Oost, dat al dertig jaar bestaat, heeft eveneens te kampen met een immense daling van de omzet. Directeur Berith Danse sluit zich aan bij de woorden van Manicardi en doet daar nog een schepje bovenop. “Het is ongelooflijk dat de cultuursector niet genoeg wordt geholpen. Amsterdam heeft bakken met geld verdiend aan toerisme. Ze moeten zich schamen.” Bovenal maakt zij zich zorgen over de langdurige projecten die nu in duigen dreigen te vallen. “Soms hebben we jaren gebouwd aan projecten. Ik vrees dat na de crisis wij weer helemaal bij nul moeten beginnen.”

Buurttheater De Nieuwe KHL in Oost dreigt ook te verdrinken in de crisistijd. “Het wordt met de week spannender,” zegt mede-eigenaar Jan Krabben. “Ik ben blij met de steun, maar dat is niet genoeg. Daarom heb ik aan woningcorporatie Ymere gevraagd om de betaling van de huur uit te stellen.”

Het Torpedo Theater in Centrum, met 30 plaatsen het kleinste van de stad, ligt er tegenwoordig ook verlaten bij. Alle inkomsten zijn verdampt: kaartverkoop gestopt, geen horecaomzet. Toch denkt eigenaar Carel Helder dat zijn theater de crisis wel overleeft, als het maar niet te lang duurt. “Ik doe het in m’n eentje, met hulp van vrijwilligers.”

Ook eigenaar Edwin van Veen van het Polanentheater in West is bezorgd. “Ik ben als de dood dat ik omval. Ik heb 55 voorstelling moeten afgelasten.” Grote inkomstenbron is de zaalverhuur, waar acteurs kunnen repeteren. “Mijn vaste lasten zijn al 18.000 euro. Twee maanden sluiten red ik nog wel, maar over wat er daarna gebeurt, wil ik liever niet nadenken.”

“Buiten het huidige steunpakket is er op dit moment niet direct extra geld beschikbaar. Daar wordt door de landelijke overheid over gesproken,” zegt Annabelle Birnie, directeur van het Amsterdamse Fonds voor de Kunst. Die stichting verdeelt de subsidies in opdracht van de gemeente Amsterdam.

“We zijn nu in kaart aan het brengen wat de gevolgen van de coronamaatregelen zijn voor de hele sector en op basis daarvan kijken wij wat we kunnen betekenen. De kleine instellingen nemen we daar ook in mee. De ongerustheid bij hen snap ik goed. Maar wij hebben de kleinere theaters goed in beeld en zij worden niet vergeten,” aldus Birnie. Op welke termijn de theaters hulp kunnen verwachten, is nog niet zeker.

Toekomst

Inmiddels proberen de theaters op inventieve manieren om toch nog wat geld binnen te krijgen. Zo kunnen bezoekers van de website van De Nieuwe KHL waardebonnen voor het restaurant bestellen die kunnen worden ingewisseld zodra ze weer open zijn. Bij Torpedo komt het theater naar de mensen, als de mensen niet meer naar het theater kunnen. Eigenaar Carel Helder lanceert Torpedo Live TV. De uitzendingen zijn gratis te bekijken, maar Helder hoopt dat kijkers met een vrijwillige donatie het theater door de crisis heen slepen: “We zijn afhankelijk van de gulheid van mensen.”

Het Polanentheater probeert ook het hoofd boven water te houden. “Daarom hebben wij gevraagd aan mensen die een zaal hebben gehuurd, toch te betalen. Daartoe zijn sommigen wel bereid, gelukkig.” Het Pleintheater gebruikt deze periode om groot onderhoud aan het gebouw te laten uitvoeren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden