PlusTen slotte

Kees IJzer (1951-2020) was een van de laatste oud-ijzerinzamelaars

Kees IJzer – zijn echte achternaam kende niemand – scharrelde al dertig jaar metaal op Het Waterlooplein. Een fietsritje naar een klant werd hem afgelopen week fataal.

Beeld Chrispijn Geus-Tromp

Meestal vervoerde Kees bijeengesprokkeld metaal in het aanhangwagentje achter zijn fiets, nu zat er een kastje van het Waterlooplein in zijn bak. Toen hij op zaterdag 11 juli bij de Haarlemmer Houttuinen het spoor onderdoor wilde, richting Bickerseiland, kwam er net een motor aangereden. Het was, zoals de politie dat noemt, een ‘ernstig verkeersongeval’. Afgelopen week overleed Kees IJzer, zoals iedereen hem kende, aan de gevolgen van dat ongeval.

“Kees was iedere dag op het Waterlooplein. Ook in de winter, of bij slecht weer. En dat al meer dan dertig jaar,” zegt handelaar Crispijn Geus-Tromp. “Altijd een sjekkie in zijn rechtermondhoek. Dan zei je ‘hé Kees, hoe gaat het’ en dan zei hij ‘het moet maar’. Maar ik had de indruk dat hij gelukkig was in alles wat hij deed.”

Groot en ijzersterk

Kees stond zelf niet op de markt, maar fietste iedere ochtend vanaf de Vogelbuurt in Noord naar het Waterlooplein om te kijken of hij ergens kon helpen bij de opbouw. Daarna een broodje, bakje koffie, praatje maken en dan begon het scharrelen. “Een stukkie ijzer hier, een stukkie koper daar. Al was het maar een paar centimeter: het moest in de bak,” zegt marktkoopman Fred Oosting. “Kees was een hele grote kerel, ijzersterk ook. En enorm behulpzaam. Als er iets kapot was, stond hij meteen klaar met zijn gereedschap.”

Overdag trok Kees de stad in. Als zijn bak vol was fietste hij naar het Zeeburgerpad in Oost, om te lossen bij Kapteijn Metaalrecycling. “Kees was er een van een uitstervende soort,’ zegt Jan van der Koppel van het bedrijf. “Dit soort morgensterren zie je bijna niet meer. Hij was echt een van de laatste karakteristieke oud-ijzerinzamelaars.”

Voor een volle bak kreeg hij tien euro, soms twaalf. Of acht. In ieder geval nooit veel. Van der Koppel: “Maar hij was er altijd blij mee. Alle beetjes helpen, zei hij dan.”

“En op het einde van de dag was hij hier weer op de markt,” zegt Geus-Tromp. “Om te kijken of hij nog iemand kon helpen, door iets weg te brengen naar een klant bijvoorbeeld. Helaas is dat hem uiteindelijk fataal geworden.”

Op de markt herinneren ze dingen als zijn reusachtige armen. Dat hij je soms van achter vastpakte en je moest raden wie hij was. Dat hij altijd ‘hé lelijkerd’ zei tegen iedere hond die hij zag. Dat hij sommige dagen stil kon zijn, en nergens echt op reageerde. Dat hij fan was van de Amerikaanse rockband ZZ Top, een band waarvan hij zei een tatoeage te hebben, die nooit iemand zag. Dat hij opgroeide in Deventer.

Persoonlijker dan dat werd het in al die decennia niet. Niemand wist dat zijn achternaam Van der Graaf was. Kees was gewoon Kees IJzer.

Vertrokken met de kermis

“Familie is niet eenvoudig, er zijn verwachtingen, onbespreekbare codes, dingen die spelen. Daarbuiten kon hij het beter vinden,” schreef een zus van Kees deze week op Facebook. “Vaak vergat ik hem, zei drie broers waar ik vier moest zeggen.”

Ze schreef dat Kees eind jaren tachtig met de kermis van Deventer naar Amsterdam trok en van de radar verdween. Zijn familie hield er rekening mee dat hij misschien al dood zou zijn. Tot de politie afgelopen week zijn overlijden kwam melden.

Dat ze de marktkoopmannen van het Waterlooplein deze week op AT5 herinneringen op zag halen aan haar broer maakte haar blij, want ‘zijn ongewoonheid’ had hem ‘geliefd en gewaardeerd’ gemaakt. “Mijn broer was beroemd, hij was Kees IJzer,” schreef zijn zus.

Kees van der Graaf werd 68 jaar. Zijn begrafenis wordt verzorgd door de gemeente Amsterdam. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden