PlusAchtergrond

Kabinetsplan voor krimp Schiphol kent louter verliezers: minder werk en bestemmingen, maar nauwelijks minder overlast

Wachtende reizigers op Schiphol. Door de krappe bezetting bij de beveiliging ontstaan er geregeld lange rijen voor de vertrekhallen. Schiphol moet van het kabinet het aantal vluchten laten krimpen, maar dat betekent niet per se dat het aantal passagiers navenant afneemt. Beeld ANP
Wachtende reizigers op Schiphol. Door de krappe bezetting bij de beveiliging ontstaan er geregeld lange rijen voor de vertrekhallen. Schiphol moet van het kabinet het aantal vluchten laten krimpen, maar dat betekent niet per se dat het aantal passagiers navenant afneemt.Beeld ANP

Terwijl er nog altijd lange rijen op Schiphol staan, praat de Tweede Kamer donderdag over permanente krimp van Schiphol. Maar of dat alle problemen oplost, is twijfelachtig.

Herman Stil

Waarom krimp?

Luchtvaartminister Mark Harbers maakte in juni bekend dat het aantal vluchten op Schiphol 12 procent omlaag moet. Vanaf november 2023 mogen er maximaal 440.000 starts en landingen per jaar worden gemaakt tegen 500.000 in de afgelopen jaren.

Harbers haalde allerlei redenen bij het krimpdictaat, van de huidige druktechaos tot het milieu. Maar de enige reden voor de rigoureuze stap was het falen van de politiek. Sinds 2015 liggen namelijk geluidsregels rondom het vliegveld niet wettelijk vast, zodat er bij overschrijdingen niet kan worden ingegrepen. Jaar na jaar — zelfs in coronatijd toen het vliegverkeer vrijwel plat lag — werden op verschillende punten rondom de luchthaven vrijwel straffeloos geluidsgrenzen overschreden.

December vorig jaar citeerde deze krant uit een aanbeveling van luchtvaartinspectie ILT: als de situatie nog langer zou voortduren, zouden rechters op voorspraak van gedupeerde omwonenden, gehakt maken van dat ‘anticiperend handhaven’. Toen al werd door omwonenden gewerkt aan een rechtszaak, die inmiddels in gang is gezet.

Wat betekent krimp?

Een forse aderlating voor Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen, die naar rato vluchten moeten inleveren, KLM en partners — goed voor ruim 70 procent van het vliegverkeer — voorop.

KLM becijfert dat het 25 Europese bestemmingen als Istanboel, Porto en Belgrado en vijf tot tien intercontinentale bestemmingen (waaronder Montreal, Boston en Osaka) moet schrappen, waardoor ook minder toestellen nodig zijn en ook de werkgelegenheid zal afnemen.

Maar de gevolgen zullen veel groter zijn. Doordat tientallen bestemmingen wegvallen, kunnen andere bestemmingen onrendabel worden, omdat er te weinig overstappers op Schiphol worden af- en aangevoerd.

Dat treft ook Nederlandse opstappers; op een half dozijn bestemmingen na is geen van de intercontinentale vluchten en 60 procent van het Europese vliegverkeer rendabel met alleen Nederlandse passagiers. Volgens de maatschappij is uit het verleden gebleken dat bij 440.000 reizigers het Europese netwerk verlies zal maken

Bovendien kunnen landen waarvan de maatschappij op Schiphol ook vluchten moeten inleveren, met gelijke munt terugbetalen en ‘Nederlandse’ vluchten schrappen, China voorop. Ook dreigt veel minder luchtvracht, die vooral in de buik van passagierstoestellen meegaat, te worden vervoerd.

Een aantal andere maatschappijen schermt al met rigoureuze stappen. KLM-partner Delta overweegt een aanzienlijk deel van zijn vluchten naar de VS te verplaatsen van Schiphol naar Parijs en voor het doorvervoer gebruik te maken van Air France.

Maar alles tegen hinder toch?

60.000 vluchten minder betekent ontegenzeggelijk minder herrie, minder uitstoot en minder passagiers. Maar lang niet de 12 procent minder waarop Harbers hoopt.

Maatschappijen zullen vooral grotere toestellen inzetten om meer reizigers te vervoeren en zo de schade beperkt te houden. De lange rijen op Schiphol zullen door krimp niet vanzelf korter worden.

KLM en Transavia hebben al 100 Airbussen besteld die per stuk 15 procent meer reizigers vervoeren dan de toestellen die worden vervangen. De nieuwe vloot stoot zo ook 21 procent minder CO2 uit per passagiersstoel, naast 11 procent minder stikstof ten opzichte van de huidige norm. De uitstoot van ultrafijnstof verdwijnt ten opzichte van de huidige KLM-Boeings vrijwel helemaal.

Door die investering zal volgens KLM per passagier 50 procent minder geluid, 21 procent minder CO2, 11 procent minder stikstof en vrijwel geen ultrafijnstof meer uitgestoten worden.

Maar per vlucht wordt het nauwelijks stiller; ook bij de nieuwste generatie zijn grotere vliegtuigen nu eenmaal wat luidruchtiger. Niet voor niets stelde onderzoeker CE Delft onlangs dat de gemiddelde geluidshinder vanwege de krimp juist groter kan worden.

Wat zijn de gevolgen?

Onderzoeker SEO becijferde in 2015 dat bij een soortgelijk scenario 14.300 banen verloren gaan en de Nederlandse economie jaarlijks een miljard euro misloopt. CE Delft kwam onlangs op een verlies aan 6500 arbeidsplaatsen.

Tot minder vliegen en minder milieuvervuiling zal het niet leiden. De helft van de getroffen passagiers zal volgens CE Delft vanaf buitenlandse vliegvelden vliegen, een derde neemt in het vervolg de auto. In feite exporteert Nederland op die manier een groot deel van de hinder naar buurlanden.

Niemand tevreden over kabinetsvoorstellen

Eigenlijk is niemand tevreden met het kabinetsplan. De luchtvaartsector, werkgeversorganisaties en vakbonden vinden de ingreep veel te ver gaan. “Dit plan is onzorgvuldig, onnodig en onverstandig,” zegt president Willem Schmid van pilotenvakbond VNV. “Het biedt geen echte oplossing voor de problemen maar haalt wel een sloopkogel door de luchtvaart als banenmotor en economisch belangrijke sector.”

De vakbonden voeren donderdag in Den Haag actie tegen de krimpplannen. “Het gaat niet alleen om de economische impact of een groep omwonenden maar ook om meer dan honderdduizend werknemers die nu niet gehoord worden,” zegt Schmid. “Wij zijn ervan overtuigd dat andere effectieve, minder destructieve oplossingen voorhanden zijn die dit krimpplan onnodig maken.”

“Wij begrijpen dat een deel van de omwonenden duidelijkheid wil krijgen en minder overlast wil ervaren. Uit een analyse blijkt dat hiermee juridische onzekerheid niet wordt weggenomen. Daar zijn de omwonenden niet mee geholpen, die hebben alleen wat aan echte concrete verbetering op geluidshinder. Daar is de luchtvaartsector ook hard mee bezig.”

“Onze Nederlandse maatschappijen worden straks op een groeiende internationale markt voorbijgestreefd en verliezen hun concurrentiepositie. Daarmee wordt investeren in goede en eerlijke arbeidsomstandigheden, verduurzaming, verbindingen, alleen maar moeilijker.”

Actiegroepen van omwonenden en milieubeweging , die begin november gaan demonstreren, willen juist een nog drastischer ingreep en krimp naar 375.000 vluchten. Volgens Greenpeace garandeert de voorgestelde krimp niet dat de geluidsnormen gehaald worden en blijven ernstige hinder en -slaapverstoring onverantwoord hoog. Ook wordt de uitstoot onvoldoende ingeperkt om te voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden