Amsterdam Bewaar

Jongste directeur ooit heeft grootse plannen voor Artis

Rembrandt Sutorius is de jongste directeur van Artis ooit
Rembrandt Sutorius is de jongste directeur van Artis ooit © Carly Wollaert

'Hé, je kent me niet, maar ik ga je opvolgen,' mailde Rembrandt Sutorius (35) drie jaar geleden naar Artisdirecteur Haig Balian. Deze week was het zover.

Op een paar centimeter afstand rent een dwerg­oeistiti, het kleinste aapje ter wereld, met zijn donzige, bruine vacht over een horizontaal hangende tak en springt in een liaan. "Kijk, dit bedoel ik," zegt Artis­directeur Rembrandt Sutorius. "Waarom is een panda die je vanaf een meter of twintig bamboe ziet kauwen specialer dan deze dwergoeistiti?"

De vraag of hij zich zorgen maakt om concurrentie van bijvoorbeeld Xing Ya en Wu Wen, de twee reuzenpanda's van Ouwehands Dierenpark, was een paar minuten eerder gesteld in de buurt van de pelikanen. Sutorius zette daarop koers naar het apenhuis om de dwergoeistiti te laten zien. Een voorbeeld van hoe je in Artis de natuur kan beleven.

Concurrentie
Het is volgens hem dan ook meer een natuurtuin dan een dierentuin, waarbij het om microben, planeten en alles daartussenin gaat. En dat is volgens hem meteen het bestaansrecht van Artis. "Onze planeet moeten we beter beschermen, maar dat lukt alleen als mensen een betere binding met de natuur krijgen. Daarvoor hebben ze ervaringen nodig. En waar in de stad is nog natuur? Dit is de beste manier om dat te laten zien."

Nee, hij maakt zich dus niet druk over concurrentie van andere parken. Artis onderscheidt zich. Alleen is 'het tonen van de complexiteit van alle levensvormen' wel moeilijker te vermarkten dan twee ingevlogen panda's. En bezoekers zijn toch ook belangrijk, want inkomsten zijn hard nodig.

Ik heb getwijfeld, want ik had alweer andere plannen. Maar mijn vrouw zei: je bent gek als je het niet doet

Van de gemeente krijgt Artis vanaf volgend jaar structureel een miljoen euro minder subsidie. Dat terwijl er een paar projecten aankomen die tientallen miljoenen gaan kosten. Zoals de renovatie van het aquarium. Sutorius vreest dat er een moment komt dat hij het moet sluiten omdat het pand in zo'n slechte staat is. "Dus ja, dat zijn wel bedragen waar ik me zorgen om maak."

Gids worden in Nieuw-Zeeland
Ruim drie jaar geleden zat Rembrandt Sutorius op een mooie dag in Artis, met zijn vrouw en twee goede vrienden. Ze aten pizza, dronken bier en het ging over zijn carrière. Wat ging hij doen?

Als manager bij strategisch adviesbureau McKinsey vloog hij de hele wereld over. Zondag vliegen naar Johannesburg, woensdag naar Berlijn, donderdag naar Stockholm en vrijdag weer thuis. Terwijl hij eigenlijk meer bij zijn ­gezin wilde zijn. Het was ook een pragmatische reden dat hij bij McKinsey terecht kwam.

Na zijn studie internationale economie wilde hij bij een organisatie als Natuurmonumenten of het Wereld Natuur Fonds aan de slag, maar in de zakelijke wereld zou hij zich misschien sneller ontwikkelen. Hij was alleen iets langer blijven hangen dan de bedoeling was geweest. En nu wilde hij iets anders.

Mail
"Ik had een terugkeer naar de idealist in mijzelf al een hele tijd uitgesteld. Ik wilde iets maatschappelijks en met de natuur. Moest ik dan naar Nieuw-Zeeland om gids te worden in de bergen? En toen, met mijn vrienden, kwamen we erachter dat ik hier moest zijn. In Artis. De volgende dag heb ik een mail gestuurd naar Haig Balian: 'Hé, je kent me niet, maar ik ga je opvolgen.'

Echt? "Ja, grappig verhaal hè."

Niet veel later ontmoetten Balian - die wel van een beetje provocatie houdt - en Sutorius elkaar bij het Boeddhabeeld in Artis. Er was geen vacature, maar het klikte wel. Sutorius: "Vanaf dat moment ben ik Artis, zonder verdere bijbedoelingen, vanuit McKinsey gaan helpen vanuit mijn expertise: strategie en organisatieontwikkeling."

Ik wil ook dat het dierenwelzijn nog verder verbetert. En dat gaan we ook doen

Zo was Sutorius de afgelopen drie jaar een ­van de vele vrijwilligers in Artis, maar dan op managementniveau. De directeursfunctie had hij al uit zijn hoofd gezet - soms hadden ze het wel over een plek in de raad van toezicht - tot Balian een half jaar geleden vroeg of hij nog interesse had. "Ik heb getwijfeld, want ik had alweer andere plannen. Maar mijn vrouw zei: je bent gek als je het niet doet. Elke keer als je in Artis bent geweest dan straal je en heb je energie."

Afspraken over dierenwelzijn
En zo kwam Artis aan de jongste directeur ooit in de 179-jarige geschiedenis van het park. Net een paar maanden jonger dan toen Gerardus Westerman in 1838 het Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra opricht.

Als Sutorius nu door het park wandelt ziet hij 'een Artis dat absoluut nog niet klaar is'. De gebouwen kunnen duurzamer, het aanbod in de restaurants biologisch. Met de waardevolle vastgoed op de zuidkant van het terrein kan meer worden gedaan. Ook moet het Planetarium worden vernieuwd.

Er is zelfs nog een leegstaande kas. En dat de gemeenteraad erop aandringt om in ruil voor de jaarlijkse subsidie - vanaf komend jaar 3,75 miljoen euro, 20 procent minder dan voorheen -  afspraken te maken over verbeteringen van het dierenwelzijn en het verminderen van het aantal dieren vindt Sutorius logisch.  "Ik wil ook dat het dierenwelzijn nog verder verbetert. En dat gaan we ook doen."

Nieuwe sponsoren
Het meest urgent vindt hij zelf het verblijf van de slingerapen, dat door de nauwe tralies nog echt een restant is van 'oud-Artis'. Ook een deel van het terras van de leeuwen wordt aangepast. En voor de uilen en het gorillahuis heeft hij ook wel ideeën. "Ik heb liever minder dieren die je beter kunt zien in een natuurlijke, ruimere omgeving, dan heel veel dieren."

Daarvoor is geld nodig. Dat is een groot deel van zijn taak: met zijn netwerk denkt hij dat hij veel nieuwe sponsoren kan binnenhalen. Bij de vernieuwingen wil hij meer dan voorheen het personeel van Artis betrekken. "Dat is wel een cultuuromslag, maar zij weten waar ze het over hebben. "Er zijn mensen die hier al veertig jaar werken, ik ben nog niet eens veertig."

Directeurswoning

Onlangs verhuisde Sutorius met zijn gezin van Amsterdam naar Bussum, omdat de etage op de Albert Cuyp met twee kinderen te krap werd. ­Als een renovatie van het pand is afgerond, neemt hij zijn intrek in de vrijstaande villa in het park.

 "Ik ben enorm bevoorrecht dat ik deze baan mag doen als jonge vader. Ik heb twee kinderen, een van 4,5 en een van bijna 2." Hij draaide voor zijn directeursschap mee in de dierentuin. "Nu wordt het steeds moeilijker om tijd te maken voor dat soort dingen. Dan is het fijn dat ik in mijn vrije tijd met de kinderen wel weer tussen de dieren ben."