Plus

Japanse duizendknoop: mooi, maar niet te temmen

Het stadsbestuur trekt ruim 8 miljoen euro uit voor de bestrijding van Japanse duizendknoop, een plant die voor grote problemen zorgt.

Japanse duizendknoop groeit razendsnel en dringt overal doorheen. Beeld Lin Woldendorp

Japanse duizendknoop kan zich een weg banen door hekwerk, muren en zelfs asfalt, en nu is de woekeraar ook opgedoken in de voorjaarsnota van de gemeente. In een aparte paragraaf kondigt het stadsbestuur aan de komende jaren 8,2 miljoen euro uit te trekken voor de bestrijding van de plant, die op steeds meer plekken in de stad voor problemen zorgt.

Probleemplekken

Er zijn zo’n driehonderd probleemplekken in kaart gebracht, zegt adviseur groen Jaike Bijleveld, die namens de stad de aanval op de Japanse duizendknoop coördineert. “Alles bij elkaar gaat het om een oppervlak van minstens twaalf voetbalvelden. Het plan is om voor al die plekken een plan van aanpak te maken. Wat zijn de risico’s en wat kunnen we doen om de situatie beheersbaar te maken?”

Japanse duizendknoop is een invasieve exoot, een soort die hier niet van nature voorkomt, maar zich hier buitengewoon goed thuis voelt. De oudste waarnemingen stammen uit de 19de eeuw, maar de bron van de huidige explosie moet volgens kenners worden gezocht in de tuincentra. Bijleveld: “Het is een mooie plant voor in de tuin, maar hij groeit en verspreidt zich razendsnel.”

Hoe dat er uitziet, zien we op de hoek van de Molukkenstraat en de Veelaan. Vanaf de tuin van een monumentaal pand heeft de duizendknoop zich onder de straat een weg gebaand naar de kade aan de waterkant. Op twee plekken komen de scheuten zelfs door de kademuur heen. “De wortels groeien gemakkelijk door openingen en scheuren,” zegt Bijleveld. “Dat kan voor grote schade zorgen.”

Metershoog langs de kade

Daar komt bij dat de plant ontzettend snel groeit: in deze tijd van het jaar soms wel 20 centimeter per week. We lopen naar de hoek van het Zeeburgerpad waar de duizendknoop metershoog langs de kade staat. Een buurtbewoner zegt dat hij de planten regelmatig snoeit, maar dat er geen beginnen aan is. “Er is geen kruid tegen gewassen. Het is een nachtmerrie.”

Dat laatste is niet helemaal waar. Er zijn inmiddels allerlei methoden ontwikkeld om de plant het leven zuur te maken. Maaien of branden kan onveilige situaties voorkomen. Als dat regelmatig en langdurig gebeurt, raakt de plant uitgeput. Elders wordt ook wel succes geboekt met de inzet van schapen en varkens, maar dat is ingewikkeld in een stad. Net als de inzet van chemische middelen als glyfosaat (Roundup): onbespreekbaar in Amsterdam.

Japanse duizendknoop. Beeld Lin Woldendorp

De Amsterdamse aanpak zal eruit bestaan, vertelt Bijleveld, dat de duizendknoop wordt weggehaald van de meest urgente plekken. Ondertussen wordt gezocht naar nieuwe technieken die werken en duurzaam zijn. “Idealiter graven we de wortels uit, maar dat is kostbaar en arbeidsintensief. We zetten in op beheersing en het voorkomen van verspreiding.”

Verspreiding via wortel

Japanse duizendknoop verspreidt zich niet via zaad, maar via de wortels, die wel 5 meter lang kunnen worden. Bijleveld legt uit dat een klein stukje van de wortel of een scheut voldoende is om een nieuwe plant te beginnen. Op de kaart van de verspreiding in de stad is te zien dat veel exemplaren langs kades staan. “Het kan zijn dat hier een tak in het water is gevallen en daar een nieuwe start heeft gemaakt.”

In veel gevallen is de verspreiding mensenwerk. Als de resten van een duizendknoop in het groenafval belanden, is de kans groot dat ze op enig moment als compost ergens terugkeren. “Ze moeten echt worden verbrand met het restafval. Ook grondwerkzaamheden zijn wat dat betreft een risico. Voor grond naar elders wordt gebracht, moet het worden nagekeken op de aanwezigheid van de plant.”

Het Amsterdamse offensief tegen de duizendknoop begint dan ook met een campagne om burgers en bedrijven voor te lichten over de aanpak van de plant. Bijleveld: “Zodat mensen hem herkennen en weten hoe ze ermee moeten omgaan. Dat het prima is om de plant met wortel en al uit te graven, maar dat ze daarna het gereedschap wel even moeten schoonmaken. En dat de resten niet bij het tuinafval belanden.”

Duizendknoop

Japanse duizendknoop (Fallopia japonica) komt niet voor op de lijst van exoten die door de EU zijn aangewezen als schadelijk. Die lijst telt ruim twintig soorten, zoals de reuzenberenklauw, het alligatorkruid en het fraai lampenpoetsersgras. Kennisinstituut Probos legt momenteel de laatste hand aan een protocol voor gemeenten over Japanse duizendknoop en de bestrijding ervan. Met de gemeente Rotterdam en Rijkswaterstaat heeft Amsterdam een werkgroep duizendknoop in het leven geroepen die geregeld bijeenkomt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden