Plus Ten slotte

Jan Hengeveld (1926-2019): op de bres voor monumentenzorg

Jan Hengeveld, oud-directeur van Stadsherstel, zette zich in voor het opknappen voor monumenten. Stadsherstel restaureerde onder leiding van Hengeveld in 25 jaar 360 Amsterdamse Panden.

Jan Hengeveld (1926-2019) Beeld Archief

‘Met stijgende verbazing heb ik uw artikel gelezen. Ik bespeur een ondertoon van negativisme. De monumentenzorg is niet een elitair stelletje. Stelt u zich eens voor, dat de monumentenzorgers er niet waren geweest, dan zou er heel wat meer vernield zijn in het oude Amsterdam.’ Dat Het Parool aandacht had besteed aan een kleurrijke toespraak van Geurt Brinkgreve, nog zo’n monument in monumentenland, was Jan Hengeveld danig in het verkeerde keelgat geschoten.

Volgens Brinkgreve verloochende de mede door hem opgezette ‘Amsterdamse maatschappij tot Stadsherstel nv’, waarvan Hengeveld in 1983 al zeventien jaar directeur was, haar beginselen door opgeknapte monumenten aan de elite te slijten en niet aan hulpbehoevenden als kunstenaars.

Pittige huren

Stadsherstel kocht verpauperde pandjes waarin nog voor een appel en een ei gewoond kon worden, knapte ze op en verhuurde ze opnieuw maar dan tegen ‘pittige huren’ vanaf 400 gulden (nu 365 euro) per maand.

“Natuurlijk,” reageerde de directeur, “er moeten behoorlijke huurprijzen worden betaald. Maar die zijn vergeleken bij Buitenveldert of de Bijlmer zeker niet exorbitant hoog. Opvallend is dat de vraag naar onze woningen veel groter is dan het aanbod.”

Stadsherstel is tien jaar oud als Hengeveld in 1966 als directeur aantreedt. Een jaar na zijn aanstelling laat hij onomwonden weten wat hij van het Amsterdamse stadsbestuur vindt, dat grootse dromen heeft van een moderne binnenstad doorkruist met vierbaanssnelwegen. “Ik ben overtuigd, dat het gemeentebestuur niet weet wat het wil,” zegt hij in De Telegraaf. “Enerzijds wordt grote steun gegeven aan restauratie, anderzijds wordt veel vernietigd in de binnenstad. Onmogelijke gebouwen verrijzen en vernielen het stadsgezicht: de Universiteitsbibliotheek, de Nederlandsche Bank.”

Renovatie

Zijn doel, gesteld in 1969: in 20 jaar de Amsterdamse binnenstad ‘geheel herstellen’ door elk jaar 150 monumenten te renoveren waarvan tien tot vijftien door NV Stadsherstel. De rigoureuze sloop van de Nieuwmarktbuurt en het Waterlooplein moet dan nog plaatsvinden.

De belofte komt uit. In zijn 25 jaar restaureert Stadsherstel 360 Amsterdamse panden. Magnum opus vindt hij het herstel van de Amstelkerk. Maar voor Amsterdammers is dat de metamorfose van de Zeedijkbuurt die mede door de goede werken van Stadsherstel een toeristenmagneet wordt waar inmiddels niet de junkies en dealers van weleer, maar toeristen als overlastgever wordt gezien.

In 1991 gaat hij met pensioen om tot 1998 het werk als commissaris van de nv gewoon voort te zetten. “Tijdens wandelingen door de stad geniet ik telkens weer van de dingen die mede dankzij Stadsherstel bereikt zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden