PlusAchtergrond

Is de e-bike niet te snel voor de krappe Amsterdamse straten?

De e-bike rukt op, nu schijnbaar ook in stedelijke gebieden. Voordeel: je legt gemakkelijker langere afstanden af. Maar gaat zo’n e-bike niet te snel voor de toch al krappe Amsterdamse straten?

Beeld Ted Struwer

In buitenstedelijke gebieden, waar meer ruimte is en mensen vaak grotere afstanden moeten afleggen, is de e-bike een vertrouwde verschijning. Ook in Amsterdam raakt de fiets met trapondersteuning steeds meer ingeburgerd. En dat is logisch: de stad breidt uit, dus de te overbruggen afstanden worden groter, terwijl het automobilisten moeilijker wordt gemaakt door de stad te rijden. Dan neemt de behoefte aan alternatieven toe. En wie zijn toevlucht heeft gezocht tot een gemeente in de schil rond Amsterdam, kan met een e-bike ineens wél op de fiets naar zijn werk.

Voor een stad die fietsgebruik verder wil bevorderen, biedt de elektrische fiets veel voordelen. Zoals een woordvoerder van de gemeente zegt: “Juist de e-bike kan ervoor zorgen dat mensen op een wat langere afstand van de stad de auto laten staan.”

Onlangs maakte de RAI Vereniging bekend dat er in Nederland vorig jaar liefst 420.000 nieuwe e-bikes zijn verkocht. 70 procent van de omzet in de fietsenhandel kwam uit de verkoop van elektrische fietsen. Enorme cijfers, hoewel niet mag worden vergeten dat e-bikes veel duurder zijn dan gewone fietsen: gemiddeld geeft de consument er 2067 euro aan uit.

Die hoge prijzen maken de e-bikes ook populair bij dieven: het aantal gestolen elektrische fietsen is vorig jaar spectaculair gestegen. Bij de ANWB – waar meer dan 100.000 fietsen zijn verzekerd – kwamen in 2019 ruim 3800 meldingen binnen van gestolen e-bikes: een toename van 38 procent. De verzekeraar wijt dit aan de doorbraak van de e-bike bij het grote publiek, waardoor e-bikes vaker onbeheerd op openbare plekken worden gestald. Vooral winkelcentra, treinstations en uitgaansgebieden zijn diefstalhotspots, stelt de ANWB.

De e-bike is het perfecte vervoermiddel voor in de stad, zegt een woordvoerder van fabrikant Stella, die onlangs een speciaal op steden toegeruste elektrische fiets ontwikkelde, waar met één klik accessoires kunnen worden aan- en losgekoppeld. Daarmee moet de stadsbewoner zijn fiets flexibel kunnen aanpassen aan zijn plannen voor de dag.

Rijden e-bikes niet veel te hard?

Het blijft schrikken: fietsers die harder dan verwacht over een kruispunt denderen. Vrijwel alle e-bikes ondersteunen tot 25 kilometer per uur: dat is behoorlijk veel sneller dan de kruissnelheid van Amsterdamse fietsers, die gemiddeld op 16 kilometer per uur ligt. De Deense fietsexpert Mikael Colville-Andersen is om die reden zeer kritisch over e-bikes. “Fietsen rijden al 130 jaar min of meer dezelfde snelheid. Als het nu ineens veel harder gaat, is dat vragen om problemen. Mensen zijn daar nog lang niet aan gewend en een stad als Amsterdam is er nog niet op ingericht.”

Colville-Andersen vindt dat er paal en perk moet worden gesteld aan de snelheid. “Amsterdam is er kortgeleden eindelijk in geslaagd de snorfiets van het fietspad af te krijgen en nu dient zich met de e-bike het volgende probleem aan. Te veel verschillende snelheden door elkaar is gevaarlijk, dat blijkt uit elk onderzoek, ook van de gemeente. En er is niet voldoende ruimte om elke vervoermiddel een eigen pad te geven, daar zijn de straten in jullie historische stad gewoon te smal voor.” Hij is enthousiast over de proef die op Schiphol zal worden gehouden, waarbij e-bikes binnen een bepaald gebied automatisch afremmen.

Mobiliteitsdeskundige Pascal van den Noort van Velo Mondial ziet de gevaren van de te snelle e-bikes ook. Volgens hem zorgen de e-bikes voor een fundamentele verandering in de stad, maar heeft de gemeente ‘per ongeluk’ al de oplossing voor het probleem geïntroduceerd. “Amsterdam is bezig met fietsstraten, waar de fiets de dominante verkeersdeelnemer is en de auto slechts te gast. De e-bike past wonderwel in dat model: er is meer ruimte voor fietsers die wat meer snelheid maken.”

Wat doet de e-bike voor de gezondheid?

Daarover zijn de meningen verdeeld. De Deen Colleville-Andersen weigert de e-bike een fiets te noemen. “Het is een snorfiets. De e-bike is typisch een gemaksvoertuig voor luie mensen. Eerst bewogen ze veel, als ze zich laten ondersteunen nog maar een beetje.”

Dat klopt niet, zegt de woordvoerder van Stella. “Mensen fietsen verder en vaker, men gebruikt hem ook als gezonde manier om zich te verplaatsen.” Uit de GFK E-bike monitor 2019 blijkt dat voor 38 procent van de recreatieve e-bikers ‘meer bewegen’ een van de belangrijkste factoren was voor de aanschaf van een e-bike. Voor bijna twee derde gold dat met zo’n fiets gemakkelijk langere afstanden kunnen worden afgelegd.

Uit onderzoek in opdracht van de Europese Commissie dat vorige zomer is verschenen, blijkt ook dat mensen met een e-bike vaker de fiets pakken. Bovendien fietsen ze langer: op een normale fiets is de gemiddelde afstand die mensen afleggen 4,8 kilometer, terwijl e-bikers hun hand niet omdraaien voor een gemiddelde afstand van 9,4 kilometer, bijna twee keer zoveel dus.

Weten we wel genoeg over e-bikes?

Dat is maar de vraag. Amsterdam heeft geen idee hoeveel elektrische fietsen er door de stad rijden. Complicerende factor is dat men vermoedt dat veel berijders uit rand­gemeenten komen.

Ongevalscijfers zijn ook niet bekend: de politie registreert bij ongelukken niet of er een e-bike bij betrokken was. Uit Duits onderzoek bleek vorig jaar dat de kans op een dodelijk ongeval op een e-bike driemaal zo groot is als met een gewone fiets.

Ook belangrijk: er is weinig bekend over wie de e-bikerijder is. Gaat het om een automobilist die van voertuig is veranderd? Of is het een gewone fietsers die spierkracht heeft ingeruild voor elektrische ondersteuning? Een woordvoerder van Stella zegt dat het mogelijk is dat de e-bike de normale fiets kannibaliseert. “Maar we vinden het veel belangrijker dat uit onderzoek blijkt dat mensen vooral vaker en langer fietsen.” Uit het GFK-onderzoek blijkt dat de groeiende groep e-bikerijders er relatief vaker gebruik van maakt voor woon-werkverkeer.

Colville-Andersen gelooft er niets van. “Er is geen deugdelijk onderzoek dat bevestigt dat mensen de auto laten staan ten faveure van de e-bike.”

Volgens Van den Noort van Velo Mondial heeft de stad nauwelijks notie van wat er op haar af komt. “Niet alleen de e-bike, maar ook allerlei andere nieuwe vervoersvormen vragen om ruimte.” De gemeente is zich bewust van het gebrek aan kennis. De woordvoerder zegt dat wordt samengewerkt met wetenschappe­lijke instituten als de TU Delft en AMS, vooral wanneer het gaat over het spreiden van fietsers over het fietsnetwerk.

E-bikegebruikers aan het woord: ‘Een helm zou geen gek idee zijn’

Peter Alderliesten.Beeld Jakob Van Vliet

Peter Alderliesten (47), filmeditor

“Op een elektrische fiets moet je in de stad wat beter opletten, omdat het andere verkeer nog niet berekend is op je snelheid. In Noord zijn hele stukken waar niemand komt, daar kan je zo hard gaan als je wilt, maar in de drukte van de stad moet je voorzichtig rijden. Dat geldt overigens voor alle fietsers, want de toeristen in Amsterdam hebben sowieso geen idee dat er andere mensen op de wereld zijn. Dat blijft hetzelfde. Twee jaar geleden ben ik overgestapt op een elektrische fiets. Mijn knieën zijn namelijk niet zo goed. Als ik op een gewone fiets vanaf mijn huis de kinderen naar school moet brengen en daarna nog naar mijn werk moet fietsen, krijg ik last. Zo lang kan ik niet trappen. Dit is voor mij een fijne oplossing.”

Ineke Heeren.Beeld Jakob Van Vliet

Ineke Heeren (63), caissière

“Deze fiets heb ik sinds 2016. Daarvoor had ik een oude elektrische Gazelle, die kreeg ik toen mijn vader overleed. Elektrisch fietsen bevalt me wel, vooral bij harde tegenwind of als ik een brug op moet. Ik woon in Banne Buiksloot en moet naar de Jan van Galenstraat voor mijn werk, dat is best een stuk. In de stad probeer ik mee te gaan met de snelheid van andere fietsers, en ik weet ook op welke plekken ik wat beter moet oppassen vanwege de drukte. Over de grachten kan je bijvoorbeeld echt niet harder dan 20 kilometer per uur. Andere mensen houden niet altijd rekening met een elektrische fiets. Wielrenners rijden harder dan ik, maar kijken ervan op hoe snel ik ben. Op mijn fiets zit geen begrenzer, het is een Zwitsers model. Ik ben weleens met 44 kilometer per uur door de IJtunnel gereden toen die was afgesloten voor auto’s.”

Kristof Racz.Beeld Jakob Van Vliet

Kristof Racz (37), data-analist

“De bel die standaard op deze fiets zit, is veel te zacht. Mensen horen die niet en dat is gevaarlijk. Daarom heb ik een extra harde bel aangeschaft, zodat ik tijdig kan laten weten dat ik eraan kom. Ik ga ongeveer 30 kilometer per uur, dus moet goed op mijn omgeving letten. Fietsend appen zit er niet meer in. Ik denk dat die snelheid vooral gevaar­lijk is voor ouderen. Die schat­ten de remafstand verkeerd in en donderen dan van hun elektrische fietsen af. Het letsel is natuurlijk veel groter als ze met 30 rondrijden dan met 15 kilometer per uur. Eigenlijk zou iedereen op een elektrische fiets een helm moeten dragen, al doe ik dat zelf ook niet. Als ik geen 11 kilometer van mijn werk zou wonen, zou ik geen elektrische fiets hebben. Het is niet zozeer de tijd of de moeite – ik houd van fietsen – maar als je langer dan een halfuur fietst, kom je sowieso bezweet aan. Dat is niet lekker werken.”

Dianne Bleeker.Beeld Jakob Van Vliet

Dianne Bleeker (21), student

“In Groningen hoefde ik nooit ver te fietsen. Nu is het van huis naar mijn stage 10 kilometer. Ik heb overwogen een scooter te nemen, maar uiteindelijk voor een elektrische fiets gekozen. Die zijn milieuvriendelijker en je hoeft geen benzine te betalen. Duur zijn ze wel. Als ik hem ergens parkeer, zet ik hem met twee sloten vast en haal ik de accu eruit. In de drukte van de stad rijd ik wat langzamer. Ik ga echt niet met 30 kilometer per uur een groep fietsers inhalen op de grachten. Het lijkt me verstandig als er regels komen voor de snelheid, bijvoorbeeld dat je binnen de bebouwde kom minder hard mag rijden. Een vriend van mij is al twee keer gevallen omdat hij te hard reed. Die bleef met zijn wiel vastzitten in de tramrails. Dan val je best lelijk. Ik zou het geen gek idee vinden om een helm op te moeten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden