Nieuws

Inzet van kweek eigen immuuncellen biedt nieuwe kansen bij uitgezaaide huidkanker

De inzet van miljarden persoonlijke immuuncellen die in een laboratorium zijn gekweekt, werkt beter tegen een uitgezaaide vorm van huidkanker dan de gebruikelijke therapie. Dat blijkt uit een studie van het Nederlands Kanker Instituut (NKI).

Jop van Kempen
Moedervlekjes kunnen uitgroeien tot melanomen. Beeld Getty
Moedervlekjes kunnen uitgroeien tot melanomen.Beeld Getty

De studie van het NKI werd zaterdag gepresenteerd op een wetenschappelijk congres in Parijs. De gebruikte immuuncellen worden geproduceerd door academische centra, niet door de farmaceutische industrie.

Jaarlijks krijgen zo’n 7500 Nederlanders te horen dat ze een melanoom hebben; een agressieve vorm van huidkanker die in sommige gevallen uitzaait. Met de bestaande behandeling is ongeveer de helft van de patiënten met uitgezaaide huidkanker binnen vijf jaar na de diagnose overleden.

Afgelopen jaren deed het NKI onderzoek naar een nieuwe behandeling: een kweek van eigen immuuncellen. Het is aannemelijk dat deze nieuwe behandeling die vijfjarige overlevingskans vergroot, al is niet bekend tot welk percentage, zegt internist-oncoloog John Haanen van het NKI. Dat komt omdat de periode van vijf jaar voor een deel van de 168 onderzochte patiënten nog niet is verstreken. Steeds meer patiënten stapten tijdens de looptijd van het onderzoek over op de nieuwe behandelwijze toen bleek dat die effectiever was.

De studie begon in 2014 en liep tot dit jaar. Jaarlijks komen zo’n vijftig Nederlanders voor de behandeling in aanmerking.

Kleinere uitzaaiingen

In vergelijking met de gebruikelijke behandeling – in 2014 was dat toediening van het medicijn ipilimumab, dat het afweersysteem helpt om tumorcellen te ­bestrijden – werden de uitzaaiingen door de nieuwe behandeling vaker kleiner (49 procent versus 21). Ook verdwenen uitzaaiingen bijna driemaal zo vaak: 20 procent versus 7. Bij de meeste patiënten die de experimentele behandeling kregen, groeiden de tumor(en) na zeven maanden wel opnieuw. Bij de gebruikelijke behandeling begon dat echter al na drie maanden.

Sinds het begin van de studie is ook de standaardbehandeling gaandeweg veranderd. Naast ipilimumab krijgen patiënten nog een ander middel: nivolumab. Die combinatie van medicatie leidt tot betere resultaten dan alleen ipilimumab. De studie van Haanen maakt geen vergelijking tussen de experimentele methode en de combinatietherapie.

De nieuwe methode bestaat uit het vermenigvuldigen van iemands eigen afweercellen in het laboratorium. Opvallend is dat daarbij geen farmaceutisch bedrijf is betrokken. “Het gebeurt met medewerking van bloedbank Sanquin in de laboratoria van het Nederlands Kanker Instituut en een Deens academisch centrum waarmee we samenwerken,” aldus Haanen. “Dat is bijzonder, want in tegenstelling tot de farmaceutische industrie hebben deze academische centra geen winstoogmerk. We werken tegen kostprijs.”

100.000 euro per patiënt

Dat resulteert vooralsnog niet in een goedkopere behandeling. Inclusief opnames kosten de nieuwe methode en de gebruikelijke behandeling in Nederland ongeveer 100.000 euro per patiënt. Naarmate de nieuwe methode vaker en in meer landen wordt herhaald, kan die goedkoper worden.

Voor de nieuwe behandeling worden lichaamseigen afweercellen (lymfocyten) in het laboratorium vermenigvuldigd tot miljarden exemplaren, die vervolgens worden geïnjecteerd bij de patiënt. Zo wordt iemands eigen afweerreactie tegen de kanker versterkt.

De nieuwe methode kan volgend jaar deel gaan uitmaken van de Nederlandse verzekerde zorg. Het ministerie van Volksgezondheid moet daar nog over beslissen. Tot 2023 krijgen alle patiënten die voor de nieuwe behandeling in aanmerking komen deze zorg sowieso vergoed.

Internist-oncoloog John Haanen, verbonden aan het NKI.   Beeld Andre Jagt
Internist-oncoloog John Haanen, verbonden aan het NKI.Beeld Andre Jagt

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden