PlusAchtergrond

Inwoners over Masterplan Zuidoost: ‘De ambities zijn groot’

Orville Breeveld. Beeld Nosh Neneh
Orville Breeveld.Beeld Nosh Neneh

Amsterdam wil in twintig jaar tijd een einde maken aan de hardnekkige problemen in Zuidoost op het terrein van armoede, schooluitval, werkloosheid en criminaliteit. Wat zijn de verwachtingen van deze actieve bewoners over het Masterplan Zuidoost?

Orville Breeveld, muzikant

Woont in de Bijlmer sinds 1995
Favoriete plek: Gaasperplas

Het beste beloofd heette de muzikale ode aan Zuidoost die Orville Breeveld in 2011 uitbracht. Tien jaar later ligt er een masterplan op tafel waarin het stadsbestuur een pakket maatregelen aankondigt die van het stadsdeel een betere plek moeten maken. “De ambities zijn groot,” zegt Breeveld. “Ik denk dat het heel goed is. Ik woon zelf in Holendrecht en ik zie in onze buurtapp dat er veel zorgen zijn over bijvoorbeeld de veiligheid van onze kinderen. Ouders worden onrustig van de verhalen over schietpartijen. Het zijn er te veel.”

Het probleem van criminele jongeren is een opvoedingsprobleem, vindt Breeveld. “Bij elk bericht denk ik: waar zijn de vaders van die jongens?” In 2009 nam Breeveld het initiatief voor Vitamine V., een project voor vaders in Zuidoost. “In acht jaar tijd hebben we met honderden vaders gesproken over ouderschap. Maar het is een zaak van de lange adem. Een masterplan is prima, maar ik vind dat wij mannen het heft in handen moeten nemen. De jongerencultuur is keihard. Het draait op sociale media alleen om geld en materie, niet om liefde en zorg voor elkaar.”

Het beste beloofd groeide uit tot een lijflied en een strijdlied voor de bewoners van het stadsdeel. Het wordt gezongen op scholen in het stadsdeel. Breeveld: “Ja, prachtig natuurlijk. Het lied is van iedereen geworden. Ik ben samen met het Concertgebouw bezig met de voorbereidingen van From Southeast with love, een programma dat in het najaar wordt uitgezonden. Het wordt cross culture: jazz, hiphop, klassiek. Er zit zo veel talent in de Bijlmer. Dat moeten we vooral niet vergeten: de meeste jongeren doen het gewoon goed.”

Mike Brantjes. Beeld Nosh Neneh
Mike Brantjes.Beeld Nosh Neneh

Mike Brantjes, coördinator Hart voor de K-buurt

Woont in de Bijlmer sinds 2000
Favoriete plek: Kraaiennest

“Om te beginnen: het is prachtig dat er nu een masterplan ligt,” steekt coördinator Mike Brantjes van bewonerscollectief Hart voor de K-buurt van wal. “Er is zichtbaar veel energie in gestoken door bestuurders en ambtenaren. Veel respect daarvoor. Zuidoost heeft dat perspectief hard nodig. Er zijn structurele problemen die vragen om een oplossing. Het masterplan kan met al zijn betrokken partijen daarvoor een belangrijke impuls betekenen. Die lange termijn vind ik ook heel goed. In twintig jaar kan echt iets worden veranderd.”

Bewonersparticipatie is een stokpaardje van de bewonersgroep, die in de afgelopen jaren geregeld van rol wisselde: de ene keer partner van het stadsbestuur, de andere keer opponent. Dat leidde in 2018 tot een participatiestaking, een primeur in het land. Brantjes: “Het gaat erom dat inspraak en betrokkenheid van bewoners worden geborgd. Bestuurders en ambtenaren gaan graag met bewoners om de tafel, maar vinden het heel moeilijk om zeggenschap uit handen te geven. De kracht van onderop verdient een vaste plek in het plan.”

Ook in het masterplan krijgen bewoners een belangrijke rol toebedeeld. Het bewonerscollectief volgt dat met argusogen. “Er is een website waar bewoners een bijdrage konden leveren. Dat kon tot eind januari, een week voordat het masterplan werd gepresenteerd. Ik weet niet of er veel reacties zijn binnengekomen, maar heel serieus kan er niet naar zijn gekeken. Het masterplan is een prachtige trein, maar het stadsbestuur moet oppassen dat de bewoners bij vertrek niet achterblijven op het perron. We moeten dit echt samen doen.”

Henno Eggenkamp. Beeld Nosh Neneh
Henno Eggenkamp.Beeld Nosh Neneh

Henno Eggenkamp, oprichter Bijlmer Museum

Woont in de Bijlmer sinds 1969
Favoriete plek: het gebied tussen Ganzenhoef en Kraaiennest

In de meer dan vijftig jaar dat hij in de Bijlmer woont heeft Henno Eggenkamp veel plannen zien voorbijkomen. Geregeld ook grootse plannen die voor een ommekeer moesten zorgen, zoals in de jaren negentig de plannen voor sloop en renovatie van een aantal van de oorspronkelijke flats. “Na de eeuwwisseling hadden we de Urbangelden, veertig miljoen aan Europees geld. Daarvan zijn gebouwen neergezet en heel veel projecten gedraaid, maar de grote problemen zijn blijven bestaan.”

Eggenkamp is oprichter en beheerder van het Bijlmer Museum in de flat Grubbehoeve en voorzitter van de niet-bestaande vereniging van de zogeheten Bijlmer Believers, bewoners die altijd in de uitgangspunten van de Bijlmermeer zijn blijven geloven. “Het probleem van de Bijlmer is in essentie een armoedeprobleem. Het klinkt cru, maar er worden hier nog steeds kinderen geboren om de doorgaans jonge moeder van een doel en een inkomen te voorzien. Dat is vragen om moeilijkheden. Het is een groep die stevig bij de hand moet worden genomen.”

Het Masterplan wil de multiculturele samenleving presenteren als een van de verworven­heden van Zuidoost, maar volgens Eggenkamp is er juist sprake van een verwijdering tussen bevolkingsgroepen. “In de jaren negentig organiseerden wij een aantal jaren achtereen een festival, Blij met de Bijlmer. Daar deed iedereen aan mee, wit en zwart. Vroeger hadden we in de flat ook een galerie, een café en een crèche. Dat waren de plekken waar mensen elkaar tegenkwamen. Al die voorzieningen zijn verdwenen. Iedereen viert nu zijn eigen feestje.”

Noraly Beyer. Beeld Nosh Neneh
Noraly Beyer.Beeld Nosh Neneh

Noraly Beyer, schrijver en presentator

Woont in de Bijlmer sinds 1986
Favoriete plek: het gebied tussen Ganzenhoef en Kraaiennest, ‘onder de metrobaan op olifantspoten’

“Ik juich alles toe wat de ellende van armoede en criminaliteit in delen van de Bijlmer wil bestrijden,” geeft de zelfverklaarde optimist Noraly Beyer haar beginselverklaring af. “Wat ik wel jammer vind, is dat het masterplan de slechte reputatie van het stadsdeel bevestigt. Er ís ellende, maar het moet toch mogelijk zijn om de problemen aan te pakken zonder zo nadrukkelijk te hameren op alle narigheid. Als ik het stuk lees, klinkt het alsof we terug bij af zijn. Dat is volgens mij niet de realiteit. Er is in de loop van de tijd juist ontzettend veel verbeterd.”

Beyer spreekt uit ervaring. De voormalig nieuwslezeres kwam in 1986 naar de Bijlmer. “Dat was de slechte tijd, de periode van de grote leegloop. Ik had een jonge dochter en heb er indertijd bewust voor gekozen om niet in een van de flats te gaan wonen. Dat waren toen symbolen van verval en verloedering. Dat is allang niet meer zo.” Beyer wijst op het succes van de klusflat Kleiburg, die in 2017 de Mies van der Rohe Prijs kreeg voor de geslaagde renovatie van de voormalige sloopflat.

Beyer pleit voor een realistische kijk op de verbeteringen die mogelijk zijn. “In elke grote stad zijn wijken met problemen. De Bijlmer is niet uniek. In stadsdelen als West en Nieuw-West is ook van alles aan de hand. Het is een utopische gedachte dat je een grote stad helemaal kunt opruimen door er met een bezem doorheen te gaan. Je moet de criminaliteit natuurlijk aanpakken, maar het zal niet verdwijnen. Mensen zijn mensen. Verder is het vooral een kwestie van onderhoud: van onderwijs, van buurten, van voorzieningen. Dat moet je volhouden.”

Dit is het plan

Een reeks schietpartijen in de zomer van 2019 was aanleiding voor het deze maand gepresenteerde Masterplan Zuidoost. De naam van het plan van aanpak verraadt de grote ambities, net als de tijd die ervoor wordt uitgetrokken. Het uitgangspunt is dat kinderen uit stadsdeel Zuidoost in 2040 dezelfde kansen hebben als kinderen uit andere delen van de stad. Dat moet gebeuren door beter onderwijs te organiseren, door goede woningen te creëren, meer werkgelegenheid, veilige straten en een goede relatie tussen burger en bestuur.

Het masterplan is een initiatief van het stads­bestuur, maar er zijn veel meer partijen betrokken. Er is een ­alliantie opgericht met bestuurders van ­kabinet, stad en stadsdeel, maar ook met vertegenwoordigers van ­politie en justitie, woningcorporaties, onderwijs, werkgevers, welzijnsorganisaties en bewoners. De ‘stuurgroep’ geeft leiding aan de uitvoering van het masterplan. Als programmadirecteur is Saundra Williams aangesteld, eerder directeur van de Theaterwerkplaats en bedrijfsmanager van het Bijlmer Parktheater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden