Amsterdam Bewaar

Ineens zit de hipster in het verdomhoekje

Donny Eimers.
Donny Eimers. © Marc Driessen

De hipstermoeheid lijkt officieel ingetreden. Maar wat ís het waar mensen zo moe van zijn? En lijken alle subculturen niet gedoemd uiteindelijk belachelijk te worden gemaakt?

Ook in Allerhande staat nu dat je een gin-tonic uit een jampot drinkt

'Mensen als ik zijn uniek en inspirerend'

Donny Eimers (33), barbier

'Ik wil graag uniek zijn. Met die insteek kies ik mijn kleding en draag ik mijn haar lang en mijn baard vol. De oudste kapper van Amsterdam zei ooit eens dat haren de spirituele voelsprieten van de mens zijn. Als dat waar is, heb ik enorme antennes! Die knot mag dus best gezien worden.

Ik ben een hoog sensitief persoon en mijn smaak is sterk ontwikkeld. Ik ben een echt gevoelsmens en ik verzamel graag mooie dingen. Kwaliteit is belangrijk, ik hecht waarde aan schoonheid. Als anderen mij daarom een hipster noemen; so be it.

Met het woord zelf heb ik weinig, ik voel me niet thuis bij de klanken. Het is zo makkelijk om iets af te kraken, om ergens negatief over te zijn. Mijn oma zei altijd: 'Hoge bomen vangen veel wind.' Blijkbaar geldt dat ook voor mij en met mij voor alle andere unieke en inspirerende mensen die ik ken.

Het komt tegenwoordig op moed aan, wil je je onderscheiden van de massa. Voor mij is het een bewuste keuze.

Waar die nijd vandaan komt? Ik denk dat het met onbegrip te maken heeft, je past niet in het straatje en dat wordt je aangerekend. Iedereen die mij niet begrijpt, mag langskomen en dan ik leg het met alle liefde uit. Mensen zouden wat minder van een afstand moeten oordelen.'

(Door: Bien Borren)

Op de Facebook-pagina 'een of ander vreetding met hippe biertjes en saladebar' maken tienduizenden Amsterdammers zich al weken vrolijk over de gewoontes en het uiterlijk van hipsters, en een lijstje van Het Parool waarin deze subcultuur belachelijk werd gemaakt, werd deze week meer dan 330.000 keer gelezen.

Naast grapjes vliegen er ook vaak beschuldigingen over de schutting. 'Diversiteit is gone,' reageert een lezer, 'als alle straten binnen de Ring zijn overgenomen door hippe tenten waar je met je MacBook latte macchiato kunt drinken en wanneer alle Turkse en Marokkaanse groenteboertjes zijn verdreven door de Marqts en de Landmarkten van deze wereld.'

Van te duur bier en te drukke festivals tot de afname van sociale woningen in de voormalige volkswijken, en van het gebrek aan goede glutenvrije producten tot het feit dat opgezette dieren op Marktplaats ineens hartstikke duur zijn: het is allemaal de schuld van 'die hipsters'.

New York en Londen
Linda Duits is als wetenschapper verbonden aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in populaire cultuur, en ze ziet allerlei overeenkomsten tussen deze en andere subculturen, van de originele hipsters uit de jaren veertig (mensen in de New Yorkse jazzscene) tot beatniks, hippies, punks of gabbers: 'De mainstream reageert op dit soort subculturen doorgaans op twee manieren: met repressie en met incorporatie. Aan de ene kant wordt de groep beschimpt dan wel gevreesd, aan de andere kant wordt hun stijl mode.'

Al sinds de nieuwe hipster zijn intrede deed - de meeste mensen plaatsen de geboorte van de subcultuur zo rond de eeuwwisseling, in New York - wekt hij veel irritatie. Hipsterbashen mag in Amsterdam nog maar net op gang komen, in Londen en New York wordt al jaren flink gelachen om websites als Look At This Fucking Hipster, Stuff Hipsters Hate en het Unhappy Hipster Photo Blog. 'Als iets meer in de mode is dan een hipster zijn, is het lachen om hipsters,' schreef de Britse krant The Guardian vijf jaar geleden al.

Tegenstrijdige stijlen
Maar over wie hebben we het nou eigenlijk? Er bestaan aan de ene kant vrij stevige karikaturen van 'de hipster met de grote H'. Laten we zeggen, Menno van Heel Holland bakt op een fixed gear bike, met een monocle.

Maar aan de andere kant worden allerlei verschillende en vaak zelfs tegenstrijdige levens- en kledingstijlen ook hipsterig genoemd. Het helpt niet bepaald dat bijna niemand van zichzelf zegt dat hij een hipster is, en de term dus aan iedereen kan worden toegeschreven. Wie zonder skinnyjeans is, werpe de eerste steen.

Eten instagrammen
Is het bijvoorbeeld iemand met een pornosnor, tattoos en een ironische truckerspet die schrijft voor Vice en het liefst grote stukken ambachtelijk gebarbecued vlees eet? Of is het juist de nostalgisch naïeve, low-tech, Belle and Sebastian-luisterende en wildplukkende veganist?

Slaapt een hipster louter in zijn eigen tweedehands ambulance, of is het juist diegene die voormalige volkswijken zou verpesten door de huizen er veel te duur te kopen? Zijn het de types die hun eten instagrammen en selfiesticks gebruiken, of juist degenen die constant met een analoge camera zwaaien? Zijn het de idealistische studenten die het Maagdenhuis bezetten, of zijn het jonge ondernemers die iedereen lastigvallen met hun crowdfundingsactie voor een nieuwe app?

Duits legt uit: 'Het gaat hier om een groep die qua uiterlijk herkenbaar is en normen en waarden deelt, en het is dus een vergelijkbare subcultuur als de punks of de hippies. Maar hipsters zijn zich bewust van al die voorgaande subculturen, en ze kunnen zich niet onbevangen in hun stijl en groep onderdompelen zoals hun voorgangers. Ze gedragen zich daarom ironisch, ook over hun eigen groep. Er is bijvoorbeeld een bekend hipsterfeest dat 'Kill all hipsters' heet.'

Superconsumentisme
Het woord heeft bovendien een negatieve bijklank: als we iemand een hipster noemen, wijzen we juist naar het feit dat diegene niet authentiek is, of bijzonder. 'Je doet wel alsof je non-conformistisch bent,' zegt de term, 'maar intussen hoor je gewoon bij de kudde.'

En kuddegedrag opzichtig vermomd als authenticiteit, en superconsumentisme met een idealistisch sausje (stijl en spulletjes) is precies wat mensen irriteert.

Maar de hipstercultuur, zegt Duits, onderscheidt zich bovenal door een constante zoektocht naar authenticiteit, met tegelijkertijd het besef dat die waarschijnlijk onbereikbaar is. 'Er wordt daarom uitgebreid teruggegrepen naar ouderwetse, rustieke dingen en ambachten. Ze dragen tweedehands kleding en lezen klassiekers als Moby Dick. Dingen moeten een beetje moeilijk te bereiken zijn, dat maakt het exclusief.'

Gin-tonic uit een jampot
Extra dramatisch dus voor hipsters dat hun lifestyle nu in noodtempo wordt gekopieerd. 'Het is nu ook gewoon mode om een baard en een flanellen hemd te dragen. Dat vertroebelt het beeld wel een beetje. Bovendien: dat iets hip is, wil nog niet zeggen dat het ook hipster is.'

De geijkte hipstersymbolen hebben intussen fluks hun weg naar de mainstream gevonden: als zelfs de Allerhande je aanraadt je gin-tonic uit een jampot te drinken, is de trend wel zo'n beetje voorbij.