PlusExclusief

In Noord kiest men partij voor de boer: ‘Geitenwollensokken die elk jaar naar Thailand vliegen, stop dáár eens mee’

Ook in Amsterdam hangen Nederlandse vlaggen ondersteboven. En op een viaduct in Noord demonstreert een groepje mensen al vijftig dagen op rij met de omgekeerde vlag. Wat drijft ze? ‘Ik ben helemaal tegen de overheid.’

Anna Herter en Bart van Zoelen
Op een viaduct vlak bij het Noorderpark in Noord demonstreren Amsterdammers met de omgekeerde vlag. Beeld Jakob van Vliet
Op een viaduct vlak bij het Noorderpark in Noord demonstreren Amsterdammers met de omgekeerde vlag.Beeld Jakob van Vliet

De reden dat Sijlvia Meulenbroek (43) aan haar huis in Floradorp de Nederlandse driekleur omgekeerd heeft opgehangen, laat zich in vier woorden samenvatten: “Geen boer, geen voer.” Zo simpel is het, wat haar betreft. “Zonder boeren heb je je vleesje niet,” zegt Meulenbroek. “Ik begrijp wel dat ze vechten voor hun brood.”

Vergeleken met op het platteland zijn in de stad de omgekeerde vlaggen als steun in de rug voor de boeren een stuk zeldzamer. Maar in Floradorp loopt het aantal al gauw in de dubbele cijfers. In het buurtje in Noord, dat bekendstaat om de jaarlijkse kerstboomverbranding en tijdens het WK voetbal chauvinistisch oranje kleurt, wappert in bijna elke straat wel een vlag ondersteboven.

In de hoog opgelopen stikstofdiscussie kiest Floradorp ogenschijnlijk partij voor de boer. In grote delen van Amsterdam zal dat anders liggen, beseft Meulenbroek. Ze hekelt de ‘geitenwollensokken’ die klagen over stikstof terwijl ze dikwijls zelf meermaals per jaar in het vliegtuig stappen. “Naar Thailand om nader tot jezelf te komen. Stop dáár eens mee.”

Verder is Meulenbroek, die in de thuiszorg werkt, gehecht aan de weilanden even verderop in Waterland. “Prachtig om te zien.” Als de boeren het veld moeten ruimen worden daar misschien wel woningen gebouwd, vreest ze. “En ik ruik liever koeienpoep dan dat ik de godganse dag vliegtuigen zie overvliegen.” De directe aanleiding om de vlag ondersteboven te hangen was overigens vooral haar overbuurman, die het ook deed.

“We komen uit boerenfamilies,” zo verklaart de overbuurman in kwestie Piet van Voorst (62) zijn omgekeerde vlag. De stukadoor staat ‘helemaal achter de boer’, zegt hij. “Grote bedrijven als Tata Steel pakken ze niet aan, maar wel deze jongens die dag en nacht werken.”

Vijf-en-een-halve gulden

Voor de 79-jarige Cor van Eis uit de Dapperbuurt zit de irritatie over de overheid dieper. Ja, de boeren zijn de directe aanleiding voor het ophangen van de vlag, maar het gaat hem ook om het migratiebeleid, de energieprijzen, de coronaregels. Van alles komt voorbij. “Ik ben helemaal tegen de overheid en wat ze uitspoken. Daarom hangt-ie andersom.”

Van Eis werkte als glazenwasser en leeft nu enkel van een AOW. Hij maakt zich zorgen over de toekomst. “Niet voor mezelf, ik heb niet meer zolang, maar wel voor mijn kleinkinderen. Het wordt een ramp.” Dan heeft hij het vooral over de stijgende prijzen, die volgens hem de pan uit zullen rijzen als de boeren worden uitgekocht. “Stel je voor dat er straks geen aardappels meer zijn. Vroeger betaalde ik een kwartje voor een zak patat, nu al omgerekend vijf-en-een-halve gulden.”

Niet bij iedereen kan de protestvlag op begrip rekenen. Die van zorgmedewerker Richard Rijkhart (64) op IJburg werd afgelopen week in brand gestoken. Hij laat zich er niet door afschrikken; het restant van de vlag blijft voorlopig hangen. “Omdat de boeren lekker moeten doorboeren, en omdat ik het überhaupt niet eens ben met het kabinet. Corona was bijvoorbeeld ook zeer overtrokken.”

Ook andere Amsterdammers die de omgekeerde vlag uithangen bekritiseren meer dan enkel het stikstofbeleid. Zo hangen bij twee huizen in Betondorp naast de vlag teksten als ‘stop social distancing’. Op de Overtoom flankeert een Palestijnse vlag de boerenvlag; bij Van Eis heeft juist een tijdje de Israëlische vlag gehangen.

Er zijn ook Amsterdammers met een omgekeerde vlag die daar niets over kwijt willen. “Je weet best wat het betekent,” zegt een vrouw in Centrum die een exemplaar aan haar balkon heeft hangen. Ook andere stadsbewoners met een ‘boerenvlag’ hebben geen behoefte om erover te praten.

Middelvinger

In Noord wappert de omgekeerde vlag intussen al zeven weken elke middag twee uur lang pontificaal op een viaduct boven de Noord/Zuidlijn en de Nieuwe Leeuwarderweg. Maandag was het de vijftigste dag op rij dat Amsterdammers hier automobilisten oproepen om te toeteren voor de boeren. Soms zijn er een handvol mensen, andere dagen meer dan twintig. “Of het nou 38 graden is of regent, we staan er gewoon,” zegt Marta Zandvliet (54), die in de kinderopvang werkt.

Meteen valt op hoeveel gehoor wordt gegeven aan de oproep. De vlaggers krijgen af en toe een middelvinger, zeggen ze, maar het aanhoudende getoeter maakt veel goed. Intussen herkennen ze sommige forensen die dagelijks in de avondspits passeren onderweg naar hun huis buiten de stad. Wat ze ook goed doet: een paar keer al zijn boeren langsgekomen om hen te bedanken, met fruit en roze zakdoeken na de Pride.

Veel demonstranten op het viaduct in Noord dragen ook een boerenzakdoek. Ze voelen een band met de boeren, bijvoorbeeld omdat ze veel bezig zijn met voeding of tegenstander zijn van genetisch gemodificeerd eten. Haar familie komt uit Friesland, zegt Zandvliet. Ze is ook vrijwilliger bij Boeren voor buren, een armoedeproject dat gezonde voeding verdeelt onder Amsterdammers met een stadspas. Thuis, en zelfs op haar fiets heeft ze de vlag ook omgekeerd hangen. “Ik vind het fijn als mensen me vragen waarom.”

Reinder van Beem (71) komt van een boerenfamilie, zegt hij, al werkte hij zelf als logopedist en lerarenopleider. Hij vindt het oneerlijk als boeren in de buurt van natuurgebieden moeten wijken vanwege stikstof. “Een overval. Dan kom ik in verzet.” Tegelijk steunt hij de organisatie Land van ons, die intensief beboerde landbouwgrond opkoopt om er natuur van te maken. Hij bepleit kleinschalige veeteelt. “Zonder al die sojatransporten uit Zuid-Amerika. Dan betalen we iets meer voor onze voeding, oké, maar dat is het waard.”

De meeste deelnemers komen uit de omliggende buurten, maar één vrouw is helemaal uit de Spaarndammerbuurt komen fietsen. Dichterbij huis boven de A10 in West komt ook geregeld een klein groepje boerensympathisanten samen met omgekeerde vlaggen, maar die plek staat haar niet aan: te veel uitlaatgassen.

Lockdowns

Ze hebben met de boeren te doen, maar ook hier op het viaduct zit de aversie tegen het regeringsbeleid dieper. De coronatijd en het vaccinatiedebat zitten ze nog hoog. En er is meer: van de torenhoge energieprijzen en de vluchtelingen in Ter Apel tot Poetin en de vrees voor controlesystemen die de privacy bedreigen. Hardnekkig is het idee dat de overheid het op de grond van de boeren heeft gemunt, dat de mensen ‘wakker’ moeten worden en dat ‘Den Haag’ niet alles vertelt. “Er zit iets sinisters in het geheel,” zegt Van Beem.

De omgekeerde vlag kwam ook al voorbij tijdens coronademonstraties. Oorspronkelijk stamt het omkeren van de vlag uit de zeevaart: het was een signaal dat het schip in nood verkeerde. De betekenis volgens de boerensupporters op het viaduct: “Blauw-wit-rood, land in nood.” Over de balustrade van de fietsbrug hangen dan ook niet alleen omgekeerde vlaggen, maar ook een zelfgemaakte spandoek met de tekst: ‘Gelooft u alles nog?’

Dan blijkt dat de groep op het viaduct al langer bestaat. Elke week komen de leden op zondagavond samen in het Noorderpark. Dat begon tijdens de lockdowns, uit weerzin tegen de zo ervaren vaccinatieplicht en om elkaar een hart onder de riem te steken op het moment dat mensen in onmin raakten met familie en vrienden vanwege hun coronastandpunt. Daar, bij hun bankje in het park, kwam begin juli de gedachte op om het op te nemen voor de boeren.

Of het in de eerste plaats dan wel gaat over de boeren? Volgens de groep hangt sowieso alles met elkaar samen; een opvatting waar ze eindeloos over kunnen en willen vertellen. Een voorbijganger probeert een gesprek aan te knopen, maar na een kwartier discussiëren heeft hij er genoeg van. Met het stoom uit de oren beent hij weg: “Fucking nazi’s!”

Weghalen of niet?

Onder meer de gemeente Amstelveen heeft onlangs besloten omgekeerde Nederlandse vlaggen te verwijderen. Bewoners voelen zich er gekwetst door, aldus locoburgemeester Herbert Raat. Ook Rijkswaterstaat haalt boerenvlaggen en -spandoeken weg langs rijkswegen, op viaducten en bruggen. Ze zouden een gevaar vormen voor de verkeersveiligheid.

De gemeente Amsterdam verwijdert vooralsnog geen vlaggen. Dat beleid kan eventueel veranderen als de vlaggen leiden tot overlast of onveilige situaties, laat een woordvoerder namens de burgemeester weten.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden