Amsterdam Bewaar

In de Bijlmer: Ook in afbraak schuilt schoonheid

Kunstenares Joanna Quispel legt de sloop van het metrostation Kraaiennest vast; ze maakt dertig tekeningen van de Bijlmer. Foto Ade Johnson
Kunstenares Joanna Quispel legt de sloop van het metrostation Kraaiennest vast; ze maakt dertig tekeningen van de Bijlmer. Foto Ade Johnson © UNKNOWN

22 schietpartijen in een jaar, drie dodelijke slachtoffers. Hoe is het om in de Bijlmer te wonen? Deel 14 van een serie.

Het heeft iets treurigs, de sloop van het metrostation Kraaiennest, maar Joanna Quispel kan er uren naar kijken. Sterker, dat is precies wat ze doet vandaag, terwijl onder haar rechterhand een tekening groeit van wat ze ziet: werklui en machines tussen het puin. Tegen de sprookjesachtige achtergrond van de Taibahmoskee. ''Kunstenaars houden van afbraak,'' zegt ze verontschuldigend. Lachend: ''Wat dat betreft hebben ze mij goed getypecast voor deze opdracht.''

Dertig tekeningen maakt Quispel van de Bijlmer. In opdracht van het Centrum Beeldende Kunst, dat vaker kunstenaars op pad stuurt om de buurt en zijn bewoners vast te leggen. Een heerlijke klus, vindt Quispel die er, gewapend met een klapstoel, een vouwfiets en een paar boterhammen voor tussen de middag, vooral op uittrekt om het veranderende landschap te tekenen. Het Bijlmerpark, Ganzenhoef, Kraaiennest, Amsterdamse Poort: ze had nooit gedacht dat ze zo veel geschikte onderwerpen zou vinden.

Met elke krijttekening is ze gemiddeld acht uur bezig. Dat betekent dat ze acht uur op haar stoeltje onder een boom zit, op een bankje of tegen de betonnen zuil van de metrobaan. En wat het werk zo leuk maakt: er zijn altijd mensen die een keurende blik komen werpen op de tekening, of gewoon even een praatje willen maken. Onplezierig was de ontmoeting met het warhoofd uit de K-buurt dat tot twee maal toe een poging deed de kunstenares aan te randen. ''Hij greep me vast en probeerde me te zoenen. Toen heb ik het hier een tijdje minder leuk gevonden.''

Maar met de meeste voorbijgangers kan Quispel goed overweg. In zekere zin leveren zij het commentaar bij haar tekeningen. Of het nu de bouwvakkers uit België en Frankrijk zijn die verschrikkelijk lopen af te geven op de Bijlmer, of de oude Surinaamse man op de fiets die vanwege de sloop een nieuwe woning toegewezen heeft gekregen in de flat Kleiburg en twee jaar later nog steeds zijn oude woning mist en de buren die hem tenminste hielpen als hij ergens mee zat.

Dat er behoorlijk heftige dingen gebeuren in de K-buurt, merkt de kunstenares ook tijdens het werk. Vooral na de moord op klaarlichte dag op Ishmael Gumbs was de spanning tastbaar. Quispel maakte een praatje met een paar kinderen en vertelde dat er bij haar in de straat, in Westerpark, ook wel eens een man was vermoord. Eentje maar?, was de reactie. ''Daar schrok ik wel van. Een paar maanden geleden hadden ze enkele illegalen van de flat zien springen na een inval van de politie. Zo klein als ze zijn, maken de kinderen hier soms vreselijke dingen mee.''

Een Ghanese moeder loopt voorbij. Haar kinderen zijn nieuwsgierig naar de tekening van Quispel. ''Bent u een kunstenaar?,'' vraagt het jongetje. Quispel bekent schuld. ''Het lijkt wel een foto,'' zegt de jonge criticus. De moeder wil dat Quispel een tekening maakt van de kinderen. Kan ze meteen een afspraak maken? Quispel aarzelt, ze heeft wel meer te doen, maar de moeder dringt aan. Er wordt onderhandeld over de prijs. De moeder doet dat met de meeste overtuiging. Zij krijgt een mooie prijs voor elkaar, vindt ook Quispel: ''Een mooie prijs voor een echte Quispel.'' (PATRICK MEERSHOEK)