Plus

In Amsterdam wonen we tussen de bouwsteigers

De bouwwoede in Amsterdam verandert rustige woonwijken in lawaaiige bouwputten vol obstakels en versperringen. Ondernemers en omwonenden vinden weinig respons bij de gemeente.

Een centraal klachtenmeldpunt heeft Amsterdam niet; cijfers van het aantal klachten over bouwoverlast ontbreken. Beeld Mathilde Bindervoet

Visboer Renger Debens had het op vrijdagmiddag nog zo tegen de werkmannen gezegd. Als ze de bouwhekken in een rechte lijn tot aan de straat zouden doortrekken, zou hij zijn kraam aan de rand van het Delflandplein niet meer open kunnen doen. Toen hij op maandag ging kijken, deden ze het – ondanks beloftes – toch. Debens moest contact zoeken met de aannemer. Het duurde de hele dag totdat hij iemand vond bij wie hij terechtkon met zijn klacht.

Het was de zoveelste keer. Vorig jaar al werd hem op een ochtend door een bouwopzichter verteld dat hij een paar weken moest sluiten. Toen hij weer kon beginnen, lag de weg naast zijn kraam maanden open. Klanten weten zijn kraam steeds minder te vinden, de omzet is inmiddels met 50 procent gedaald.

Telkens als hij een klacht wil indienen, wordt hij van het kastje naar de muur gestuurd. “Bij stadsdeel Nieuw-West weten ze niks, bij de aannemer doen ze niks, en uiteindelijk zit ik met de gebakken peren.” Het water staat hem inmiddels tot aan de lippen: de visboer zegt het financieel nog drie maanden te kunnen volhouden, dan moet hij zijn zaak definitief sluiten. Hij heeft een verzoek ingediend voor compensatie, maar wacht nog altijd op antwoord.

Debens is niet de enige in de Delflandpleinbuurt die last heeft van bouwwerkzaamheden. Tijdens het koffieuurtje in het buurthuis zijn de klachten legio: stoepen worden zonder aankondiging afgesloten met hekken, invalidenparkeerplaatsen verdwijnen en straten liggen wekenlang open. En dan komen de geluidsoverlast van hei- en bouwwerkzaamheden en de toegenomen hoeveelheid bouwverkeer er nog bij.

In de Delflandpleinbuurt wordt sinds 2010 intensief gebouwd en verbouwd. Galerijflats zijn door beleggers uit het buitenland omgebouwd tot studentencomplexen, het winkelcentrum wordt uitgebreid, rioleringen worden vervangen en waar eerst braakliggend terrein was, verrijst nu een splinternieuw appartementencomplex. De komende jaren staan onder meer nog de bouw van een nieuwe woontoren en een parkeergarage onder de A10 op de planning. Als alles klaar is, is de Delflandpleinbuurt zeker tien jaar een bouwput geweest.

Vier controleurs

Dergelijke buurten zijn er in de hele stad. Alleen al dit jaar wordt begonnen aan tweehonderd grote bouwprojecten (zie kaart). De stad staat voor de enorme opdracht om tienduizenden woningen te bouwen om de tekorten op de woningmarkt te bestrijden. Praktisch elke beschikbare kavel wordt klaargemaakt voor woningbouw. Veel van die kavels liggen in bestaande woonwijken, waaronder Oostenburg, Overhoeks, NDSM, het Bajeskwartier en de Bijlmer.

Aannemers moeten bij de vergunningsaanvraag voor een bouwproject een BLVC-plan (bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie) aanleveren bij de stadsdelen. De gemeentelijke Werkgroep Werk in Uitvoering is verantwoordelijk voor de controle en handhaving. Die taak is in handen van vier controleurs – voor de hele stad.

Navraag bij de stadsdelen leert dat controleurs niet proactief worden ingezet, maar pas handhaven op verzoek van de stadsdelen, na klachten. “We hebben overal in de stad te weinig handhavingscapaciteit, dus hier ook. We gaan er in principe van uit dat aannemers zich gewoon aan de afspraken houden,” zegt een woordvoerder van Nieuw-West.

Goede communicatie helpt

Een centraal klachtenmeldpunt heeft Amsterdam niet; cijfers van het aantal klachten over bouwoverlast ontbreken. Projecten worden amper op elkaar afgestemd. Zo ging het kruispunt bij het Delflandplein in het afgelopen halfjaar drie keer opnieuw open en dicht. Telkens moest een ander nutsbedrijf er aan de slag, tot wanhoop van omwonenden.

Hoe goed bewoners worden geïnformeerd, verschilt per stadsdeel. In West loopt sinds vorig jaar februari een pilot met informatie­borden om omwonenden beter in te lichten. Zuid overweegt hetzelfde. In de Houthavens is een app waarin bewoners op de hoogte worden ­gehouden van bouwwerkzaamheden. Bewoners van andere delen van Amsterdam moeten het doen met minder informatie. In sommige gevallen is er een website, soms een papieren krant.

Terwijl het juist de communicatie is die van invloed is op hoe mensen overlast ervaren, zegt GGD-onderzoeker Fred Woudenberg. “Als je precies weet wat er gaat gebeuren, levert dat minder overlast op. En als je iemand kunt bellen die naar je luistert en je klacht serieus neemt, ­ervaar je veel minder stress als het gebeurt.” (Zie kader.)

Niet knettergek worden

Coalitiepartij GroenLinks vraagt al langer om een stadsbrede aanpak om de overlast door bouwwoede aan te pakken. “Het zou niet moeten uitmaken waar je woont of je goed wordt geïnformeerd of niet,” zegt gemeenteraadslid Nienke van Renssen. “De effecten van de bouwwoede worden afgewenteld op de openbare ruimte. Hele straten, pleinen en stoepen zijn niet meer toegankelijk. Er moet meer handhaving komen en er moet beter worden gecommuniceerd. Het wordt nu te veel bij de stadsdelen gelaten.”

Alexander Hammelburg, gemeenteraadslid voor D66, vindt dat de gemeente daarin veel meer moet betekenen voor inwoners van de stad. “De gemeente is niet overal voor verantwoordelijk, maar we moeten wel een verbinder zijn tussen onze inwoners en aannemers. Als het voor omwonenden en ondernemers onduidelijk is bij wie ze moeten aankloppen met hun klacht, zou er een loket moeten zijn waar ze die informatie kunnen krijgen. De stad staat voor een gigantische opdracht om nieuwe woningen te bouwen, maar we moeten wel zorgen dat omwonenden niet knettergek worden.”

Als het aan Hammelburg ligt, wordt er veel strenger gehandhaafd op en rond de bouwputten. “Aannemers moeten bij de vergunningsaanvraag wel een plan opstellen hoe de leefbaarheid in een buurt wordt gegarandeerd, maar er wordt amper gecontroleerd of ze zich aan de afspraken houden.”

Beeld Laura van der Bijl

Wat doet overlast met ons gestel?

Wat kan het doen met je gezondheid als naast je huis ineens een bouwput ligt? GGD-onderzoeker Fred Woudenberg somt op: een verhoogde bloeddruk, hartklachten, depressieve gevoelens, slaapgebrek, stress. “Als er constant herrie is, kun je niet meer rustig ­lezen, de tv niet meer horen, geen gesprek meer voeren, dat soort dingen. Dat zorgt voor veel ongemak.”

Als de bouwwerkzaamheden invloed hebben op je slaap, kan de bloeddruk omhooggaan, wat in het ergste geval kan leiden tot hartziektes. “Als je in je slaap wordt gestoord, herstelt je ­lichaam zich niet voldoende. ­Daardoor kan je bloeddruk omhoog gaan. Als dat maar lang genoeg duurt, kun je hartziektes ­ontwikkelen.”

Woudenberg wijst op het belang van communicatie en een goede klachtenprocedure bij bouw­projecten. Als voorbeeld noemt hij buren die lawaaiig zijn.

“Hoeveel overlast je ervaart, ligt voor een groot deel aan hoe goed de relatie met die buren is. Als je bang voor ze bent, voel je na elk geluidje angst voor wat komen gaat. Bij buren met wie je een goede band hebt, kun je sneller aankloppen en vragen of het wat zachter kan. Dan heb je vaak al een stuk minder last van het geluid. Dat is hetzelfde bij grote bouwprojecten.”

“Omwonenden zouden haast per dag op de hoogte moeten worden gebracht van de overlast die ze kunnen verwachten. Dat neemt veel irritatie en ongemak weg.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden