Amsterdam Bewaar

In 2020 opent in Noord Kunsthalle Amsterdam

Kunsthalle Amsterdam strijkt neer op de begane grond van de toren helemaal links
Kunsthalle Amsterdam strijkt neer op de begane grond van de toren helemaal links © Wonam

De stad kan wel een middelgrote ruimte voor exposities gebruiken, vindt de nieuwe Kunsthalle Amsterdam. In 2020 is het zover in Noord. Nu laat het al van zich horen met virtuele kunst, en een tijdelijk Fokkerpaviljoen.

Amsterdam krijgt er een tentoonstellingsruimte van formaat bij. Een 7 meter hoge hal met 500 vierkante meter oppervlak aan het Buikslotermeerplein. De naam: Kunsthalle Amsterdam.

"De stad heeft behoefte aan een instelling van deze schaal," stelt Bas Hendrikx, die met Gieneke Pieterse en Yasmijn Jarram de drijvende kracht is achter het initiatief, dat vooralsnog volledig de eigen broek ophoudt. "De afgelopen ­jaren zijn alle middelgrote spelers omgevallen, wegbezuinigd of ingekrompen: het Nederlands Instituut voor Mediakunst, De Appel, Stedelijk Museum Bureau Amsterdam. Er zit een gat in de tentoonstellingsecologie van de stad."

Er zijn meer partijen die ijveren voor iets ­tussen kleine kunstenaarsinitiatieven enerzijds en musea anderzijds. Felix Rottenberg, voorzitter van de Amsterdamse Kunstraad, pleitte onlangs voor een kunsthal in Zuidoost. Robbert Roos van Kunsthal Kade in Amersfoort roept al jaren dat de stad à la Parijs een Palais de Tokyo moet hebben voor stevige presentaties met experimentele inslag. "Er zijn veel ideeën geweest," constateert Pieterse. "Maar wij dachten: we beginnen gewoon."

De nieuwe plek heet Kunsthalle, 'omdat we niet willen overkomen als een dependance van de Kunsthal in Rotterdam'. Het woord refereert bovendien aan de Duitse niet-commerciële presentatie-instellingen zonder collectie die een belangrijke schakel vormen in het kunstcircuit daar. "De naam zegt iets over ons inhoudelijk ambitieniveau," zegt Hendrikx. "Het wordt een radicale speeltuin. Het hele pand staat in dienst van de kunst, ook de gevel en de buitenruimte."

Dichterbij dan het Stedelijk
Over de locatie in Noord hoefde het trio niet lang na te denken. Pieterse: "Het is nu nog ­cultureel onontgonnen terrein, maar als de Noord/Zuidlijn rijdt, ben je vanaf Centraal Station binnen vijf minuten bij ons. Dat is sneller dan naar het Stedelijk Museum."

Er zijn veel van dit soort ideeën geweest, maar wij dachten: we beginnen gewoon

Het gebouw wordt eind 2019 opgeleverd. Een half jaar later wordt het programma afgetrapt, met jaarlijks vier tot zes exposities.

Maar Kunsthalle Amsterdam gaat officieel dit weekend al open, al is het virtueel. De website is integraal onderdeel van de tentoonstellingsruimte en wordt, net als later het pand, in z'n geheel overgeleverd aan exposerende kunstenaars. Het spits wordt afgebeten door Nora Turato. Zij krijgt met haar ontregelende tekstwerken controle over sociale media, de site maar ook de advertentieruimte op bijvoorbeeld het digitale kunstplatform Art Viewer.

Vliegtuig op parkeerdek
Komende zomer laat Kunsthalle Amsterdam zich voor het eerst zien in Noord. De organisatie is door het Brusselse museum Bozar gevraagd deel te nemen aan een pan-Europese samenwerking. Het Astrup Fearnley Museum in Olso organiseert een performancefestival en de Londense Serpentine Gallery een interviewmarathon.

Kunsthalle Amsterdam komt met een ­tijdelijk paviljoen, maar dan niet gemaakt van voorspelbare containers of een architectonisch uitprobeersel. Gedurende 2,5 maand zijn er 'artistieke interventies' te zien in en rond een Fokker F-27, een middelgroot vliegtuig uit 1954.

"De keuze is deels ingegeven uit praktische overwegingen: het is droog en niet te duur," stelt Hendrikx. "Maar ook de plek waar het vliegtuig komt te staan, een desolaat parkeerdek, in­spireerde ons. Het lijkt op een landingsbaan. En het vliegtuig is een verwijzing naar de tentoonstelling die we laten zien: Distance of a Day. Die gaat over mobiliteit. Op microniveau is dat Noord binnen Amsterdam, op macroniveau ­onze relatie tot Zuid- en Oost-Europa."

Groter pand
Ook in 2019 zal Kunsthalle Amsterdam in Noord te zien zijn, maar op welke manier is nog niet uitgekristalliseerd. De plannen en ambities ­reiken echter nu al verder, zelfs voorbij de opening van de fysieke plek. "We streven naar een eigen, groter pand in 2025," stelt Pieterse. "Dat moet een verzamelgebouw worden van 3000 vierkante meter. Een soort Museumplein voor de niet-collectionerende instellingen van ­Amsterdam."